Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 187 Cevapları

Alan büyüyünce sürat düşer, Bernoulli gereği basınç yükselir.

1. Tablonun 'kesit alanı artarsa' satırında sürat ve basınç sütunları doldurulacaktır.
2. Aynı miktar akışkan daha geniş kesitten geçerken yavaşlar; sürat azalır.
3. Bernoulli ilkesine göre sürat azalınca çeperlere yapılan basınç artar.

Kendini kontrol et: Yazdığın sürat ve basınç değişimleri birbirinin tersi mi? Biri artıyorsa diğeri azalmalı.

Dar alandan geçen hava hızlanır, basıncı düşer; sprey dış basınçla yukarı itilir.

1. Cümlede havanın dar alandan geçtiği belirtilir; dar kesitte havanın sürati artar.
2. Bernoulli ilkesine göre sürati artan havanın basıncı azalır; boşluğa 'azalır' yazılır.
3. Kontrol: basıncı düşen bölgeye sprey sıvısı yukarı doğru itilip dışarı püskürür.

Kendini kontrol et: Basınç azalmasaydı sprey sıvısı yukarı doğru hareket eder miydi?

Araçlar arasında hız artar, basınç azalır; dışarıdaki büyük basınç araçları birbirine iter.

1. İlk boşlukta araçlar arasında sıkışan hava moleküllerinin süratinin arttığı yazılır.
2. İkinci boşlukta Bernoulli ilkesi kullanılır: sürat artınca araçlar arasındaki hava basıncı azalır (cümleye uygun olarak 'azalmasına' biçiminde).
3. Üçüncü boşlukta açık hava basıncının araçlar arasındaki basınçtan büyük olduğu yazılır.
4. Kontrol: dıştaki büyük basınç araçları birbirine doğru iter.

Kendini kontrol et: Cümleye göre araçlar birbirine mi yaklaşıyor? Bunun için dış basıncın büyük olması gerekir.

Hız arttıkça basınç azalır; diğer taraftaki büyük basınç tekneyi ilerletir.

1. İlk boşlukta rüzgâr sürati artınca yelkene uygulanan basıncın ne olduğu sorulur; basınç azalır.
2. İkinci boşlukta yelkenin diğer tarafındaki basınç karşılaştırılır; o taraftaki basınç daha büyüktür.
3. Kontrol: büyük basınçtan küçük basınca doğru oluşan kuvvet yelkenlinin ilerlemesine yardım eder.

Kendini kontrol et: Yelkenin iki yüzü arasında basınç farkı oluşuyor mu? Büyük basınç hangi taraftaysa kuvvet oradan öteye doğrudur.

Alttaki hız artar, basınç azalır; üstteki büyük basınç arabayı yere bastırır.

1. İlk boşlukta rüzgârlıkların alt taraftaki hava moleküllerinin süratini artırdığı yazılır.
2. İkinci boşlukta Bernoulli ilkesi kullanılır: sürat artınca alttan etki eden hava basıncı azalır.
3. Üçüncü boşlukta üstteki açık hava basıncının alttakinden büyük olduğu yazılır.
4. Kontrol: büyük üst basınç arabayı yere bastırır, araba havalanmaz.

Kendini kontrol et: Doldurduğun cümleye göre net kuvvet aşağı doğru mu? Araba havalanmıyorsa öyle olmalı.

Kanat havayı aşağı saptırır (etki-tepki); itki ile hız kazanılır.

1. Uçağı ileri götüren kuvveti düşün: motorun itme kuvveti uçağa hız kazandırır.
2. Kanadın havaya göre eğimini (hücum açısı) düşün; kanat havayı aşağı saptırır, hava da kanadı yukarı iter.
3. Uçuşu zorlaştıran etkileri ekle: hava direnci ve uçağın ağırlığı.
4. Bulduğun etkenleri kısa bir cümlede sırala.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Etki-tepki: kanat havayı aşağı iter, hava da kanadı yukarı iter. (Öğretmenin açıklamasında Newton'un etki-tepki ilkesi vurgulandıysa geçerlidir.) · Uçağın kalkış için yeterli hıza ulaşması ve pist uzunluğu. (Kalkış sırasındaki koşullar soruluyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her etken kanat üstü ve altı arasındaki basınç farkından başka bir şey mi?

Alan küçülünce sürat artar, basınç düşer.

1. Tablonun 'kesit alanı azalırsa' satırında sürat ve basınç sütunları doldurulacaktır.
2. Aynı miktar akışkan daha dar kesitten geçmek için hızlanır; sürat artar.
3. Bernoulli ilkesine göre sürat artınca çeperlere yapılan basınç azalır.

Kendini kontrol et: Hortumun ucunu sıkınca suyun daha uzağa gittiğini düşün; bu, süratin arttığını doğruluyor mu?

Örnekler öğretmenin verdiklerine göre değişir; genel ortak nokta sürat-basınç ilişkisidir.

1. Öğretmenin verdiği her örnekte havanın nerede hızlı aktığını belirle.
2. Hızlı akışın olduğu yerde basıncın düştüğünü, diğer tarafta yüksek kaldığını not et.
3. Tüm örneklerde ortak olanı yaz: sürat farkı basınç farkı oluşturur.
4. Farklı olanı yaz: basınç farkının sonucu kaldırma, havalanmayı engelleme ya da yön değiştirme olabilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ortak: hepsinde düşük basınçlı bölgeye doğru bir kuvvet oluşur. Farklı: kuvvetin yönü yukarı, aşağı veya yana olabilir. (Öğretmenin örnekleri kaldırma, bastırma ve yana çekme durumlarını içeriyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her örnek için 'hava nerede hızlı, basınç hangi tarafta büyük, sonuç ne?' sorularını yanıtlayabiliyor musun?

Çatı üstündeki hızlı hava basıncı düşürür, çatı yukarı kalkar.

1. Tabloda 'Fırtınalı havalarda çatıların uçması' satırı incelenir.
2. Çatı üzerinden esen rüzgâr hızlıdır, çatının üstündeki hava basıncı düşer.
3. Evin içindeki durgun havanın basıncı daha büyük olduğundan çatı aşağıdan yukarı itilir.
4. Çatı yukarı kalkıp uçabilir; uygun sütun 'Havaya Kaldırma'dır.

Kendini kontrol et: Çatıyı iten kuvvet hangi yönde? Yukarı doğruysa 'Havaya Kaldırma' sütunu doğrudur.

Hızlı hava akışı basıncı düşürür, sıvı yukarı çıkıp akışla yön değiştirerek dağılır.

Alçak basınç nesneleri araca doğru çeker, yönlerini değiştirir.

1. Tabloda 'Hızla hareket eden araçların yakınındaki nesneleri çekmesi' satırı incelenir.
2. Hızlı aracın yanında hava sürati artar, bu bölgede basınç düşer.
3. Çevredeki yüksek basınç, yakındaki nesneleri araca doğru iter.
4. Nesnelerin hareket yönü araca doğru değişir; uygun sütun 'Yön Değiştirme'dir.

Kendini kontrol et: Nesne hangi yöne hareket ediyor? Yana, araca doğru gidiyorsa yönü değişmiştir.

Yelkenin iki yüzündeki basınç farkı tekneyi yönlendirir ve ilerletir.

1. Tabloda 'Yelkenli teknelerde kullanılan yelken' satırı incelenir.
2. Rüzgârın hızlı geçtiği yüzde basınç azalır; yelkenin diğer yüzündeki basınç daha büyük kalır.
3. Bu basınç farkı yelkene yan yönlü bir kuvvet uygular.
4. Kuvvet tekneyi ilerletir ve yönlendirir; uygun sütun 'Yön Değiştirme'dir.

Kendini kontrol et: Yelkendeki kuvvet tekneyi yukarı mı kaldırıyor, yoksa yanlara ve ileri mi yönlendiriyor?

Ters kanat arabayı yere bastıran basınç farkı oluşturur.

1. Tabloda 'Yarış arabalarının arka kanatları' satırı incelenir.
2. Kanat ters çevrilmiş uçak kanadı gibidir; alt taraftan hava daha hızlı akar, alt yüzeydeki basınç düşer.
3. Üstteki basınç alttakinden büyük olduğu için kanat arabayı yere doğru bastırır.
4. Bu durum arabanın havalanmasını önler; uygun sütun 'Havalanmasını Engelleme'dir.

Kendini kontrol et: Kanatta basıncın büyük olduğu taraf üst mü? Öyleyse kuvvet arabayı yere bastırır.

Çatı üstünde hız artınca basınç düşer; dış basınç iç basınçtan küçük kalınca çatı yukarı itilir.

1. İlk boşlukta rüzgârın çatı üstündeki havaya etkisi sorulur; rüzgâr havanın süratini artırır.
2. İkinci boşlukta Bernoulli ilkesi kullanılır: sürat artınca çatıya etki eden basınç azalır, yani rüzgâr basıncı azaltır.
3. Üçüncü boşlukta dış basınç iç basınçla karşılaştırılır; dış basınç içerdekinden küçüktür.
4. Kontrol: iç basınç büyük olduğundan çatı yukarı itilir ve uçabilir.

Kendini kontrol et: Doldurduğun cümleye göre çatıyı iten kuvvet içeriden dışarıya, yani yukarı doğru mu?