Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 246
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 246 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
14-aIsı ışıma yoluyla yayılmasaydı metindeki süreçlerin nasıl değişeceği
Çözüm Yolu
Uzayda madde yoktur; Güneş enerjisi yalnızca ışımayla gelir. Işıma olmasaydı yeryüzü ısınmaz ve sera gazlarının ısı tutma süreci gerçekleşmezdi.
- Metinde Güneş enerjisinin Dünya'ya nasıl ulaştığını bul: elektromanyetik dalgalarla, yani ışımayla.
- Güneş ile Dünya arasındaki uzayda madde olmadığını, bu yüzden iletim ve konveksiyonun işlemeyeceğini hatırla.
- Işıma olmasaydı Güneş enerjisinin yeryüzüne ulaşamayacağı sonucunu çıkar.
- Yeryüzünün geri yaydığı ışıma da olmayacağı için sera gazlarının tutacağı enerji kalmayacağını belirt.
- Isı iletim veya konveksiyonla yine de gelirdi demek — uzay boşluğunda madde yoktur, bu yollar maddesel ortam gerektirir.
- Yalnız Güneş'in etkisini yazıp sera etkisini atlamak — yeryüzünden yayılan ışımanın tutulması da ışımaya bağlıdır.
Kendini kontrol et: Güneş ile Dünya arasında ısıyı taşıyacak bir madde var mı? Yoksa enerji ışıma olmadan nasıl gelebilirdi?
14-bIsı aktarım yollarının sera etkisine ve küresel ısınmaya etkisi
Çözüm Yolu
Işımayla gelen enerji yeryüzünde soğurulur, tekrar ışıma ile yayılır. Sera gazları bunun bir kısmını tutar; gaz arttıkça atmosfer ve yeryüzü daha çok ısınır.
- Güneş'ten gelen ışımanın atmosferi geçip yeryüzünü ısıttığını yaz.
- Isınan yeryüzünün enerjiyi yeniden ışıma olarak atmosfere geri verdiğini belirt.
- Bu ışımanın bir kısmının su buharı, karbondioksit, metan gibi sera gazlarınca tutulduğunu açıkla; bu sera etkisidir.
- Sera gazlarının oranı artınca tutulan enerjinin arttığını ve sıcaklığın yükselerek küresel ısınmaya yol açtığını ekle.
- Sera etkisini tamamen zararlı saymak — doğal sera etkisi olmasaydı Dünya yaklaşık 30 °C daha soğuk olurdu.
- Sera gazlarının Güneş ışığını engellediğini sanmak — gazlar asıl olarak yeryüzünden geri yayılan ışımayı tutar.
Kendini kontrol et: Cevabında hem doğal sera etkisini hem de gaz oranı artınca oluşan küresel ısınmayı ayrı ayrı açıkladın mı?
14-cIsı aktarım yollarına müdahale ile küresel ısınmanın nasıl engellenebileceği, gerekçeli
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sera gazları azalırsa atmosferde tutulan ışıma azalır. Açık renkli çatılar ve ağaçlandırma ile soğurulan enerji ve gaz miktarı düşürülebilir.
- Küresel ısınmanın nedenini belirle: sera gazları yeryüzünden yayılan ışımayı fazla tutuyor.
- Müdahale noktasını seç: atmosferdeki sera gazı miktarını azaltmak.
- Yöntem öner: fosil yakıt kullanımını azaltmak, enerji tasarrufu yapmak, ağaçlandırma ile karbondioksiti azaltmak.
- Ek yöntem öner: açık renkli yüzeylerle Güneş ışımasını daha çok yansıtıp soğurulan enerjiyi azaltmak.
- Her önerinin gerekçesini ışıma ve sera gazı ilişkisiyle açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Toplu taşıma ve yenilenebilir enerji kullanımını artırmak (Fosil yakıt tüketimini ve dolayısıyla sera gazı salımını azalttığı gerekçesiyle yazılırsa) · Çatı ve yolları açık renkli malzemeyle kaplamak (Güneş ışımasını daha çok yansıtıp yüzeyde soğurulan enerjiyi azalttığı açıklanırsa)
- Gerekçe yazmadan yalnız öneri sıralamak — soru her önerinin ısı aktarımıyla ilişkisini açıklamanı istiyor.
- Sera gazlarını tamamen yok etmeyi önermek — doğal sera etkisi yaşam için gereklidir; amaç fazlalığı azaltmaktır.
Kendini kontrol et: Her önerin, tutulan ya da soğurulan ışıma miktarını nasıl azalttığını bir cümleyle açıklayabiliyor musun?
14-çMetindeki kavram ve olayları ilişkilendiren kavram haritası oluşturma
Çözüm Yolu
Harita, metindeki neden-sonuç zincirini oklarla gösterir; merkezde sera etkisi, ucunda küresel ısınma yer alır.
- Metindeki kavramları listele: Güneş, elektromanyetik dalga, ışıma, yeryüzü, sera gazları, sera etkisi, küresel ısınma.
- Olayları neden-sonuç sırasına diz: Güneş ışıması yeryüzünü ısıtır, yeryüzü ışıma yapar.
- Sera gazlarını (su buharı, CO₂, metan, ozon) yeryüzü ışımasını tutan kavram olarak bağla.
- Bu tutmanın sera etkisini, gaz oranının artmasının da küresel ısınmayı oluşturduğunu oklarla göster.
- Oklar üzerine ilişkiyi anlatan kısa ifadeler yaz (ör. "ısıtır", "tutar").
Kabul edilebilir başka cevaplar: Merkeze "sera etkisi" yazılıp diğer kavramların çevresine dallandırıldığı harita (Işıma, sera gazları ve küresel ısınma arasındaki ilişkiler doğru oklarla gösterilirse)
- Kavramları oksuz ya da ilişki yazmadan sıralamak — kavram haritasında bağlantıların anlamı belirtilmelidir.
- Küresel ısınmayı doğrudan Güneş'e bağlamak — metinde neden sera gazı oranının artmasıdır.
Kendini kontrol et: Haritanı Güneş'ten başlayıp küresel ısınmaya kadar oklarla okuyunca anlamlı bir neden-sonuç cümlesi çıkıyor mu?