Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 56 Cevapları

Örneğin hız = uzunluk/zaman; kuvvet = kütle·uzunluk/zaman².

1. Türetilmiş bir niceliğin birimini yaz; örneğin hız için m/s.
2. Bu birimi oluşturan temel birimleri bul: m (uzunluk) ve s (zaman).
3. Aralarındaki işlemi belirle: hız = uzunluk / zaman.
4. Genel ilişkiyi yaz: türetilmiş nicelikler temel niceliklerin çarpım veya bölümüyle elde edilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Temel nicelikler türetilmiş niceliklerin yapı taşlarıdır; her türetilmiş nicelik birkaç temel niceliğe bağlıdır. (Türetilmişlerin temel niceliklerden oluştuğu yönü doğru belirtildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kuvvet = kütle × uzunluk / zaman² ifadesi yazdığın ilişkiye uyuyor mu?

Birimi kg/(m·s²) olduğundan kütle, uzunluk ve zamandan oluşur; türetilmiştir. Ölçüm aleti manometredir (kitapta verilmemiş, genel bilgi).

1. Tablodaki Basınç satırında SI birimi kg/(m·s²) olarak verilmiştir.
2. kg kütleyi, m uzunluğu, s zamanı gösterir; basınç bu üç nicelikle ilişkilidir.
3. Basınç manometre ile ölçülür.
4. Birden fazla nicelikten oluştuğu için X konur: Kütle, uzunluk, zaman; manometre; X.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ölçüm aleti olarak barometre (Açık hava (atmosfer) basıncı ölçülmesi kastedildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: kg/(m·s²) birimindeki her temel birimi (kg, m, s) bir niceliğe karşılık getirdin mi?

Birimi kg·m/s² olduğundan üç temel niceliğe bağlıdır; türetilmiştir. Ölçüm aleti dinamometredir (genel bilgi).

1. Tablodaki Ağırlık satırında SI birimi kg·m/s² olarak verilmiştir; birimi oluşturan nicelikleri arıyoruz.
2. kg kütlenin, m uzunluğun, s zamanın birimidir; ağırlık kütle, uzunluk ve zamanla ilişkilidir.
3. Ağırlık bir kuvvettir; kuvvet ölçmek için dinamometre kullanılır.
4. Birden fazla nicelikten oluştuğu için son sütuna X konur: Kütle, uzunluk, zaman; dinamometre; X.

Kendini kontrol et: Ağırlığın birimi kütlenin birimiyle (kg) aynı mı, yoksa ek birimler de içeriyor mu?

Kütle temel niceliktir, birimi doğrudan kg'dır; terazi ile ölçülür.

1. Tablodaki Kütle satırında SI birimi yalnızca kg olarak verilmiştir.
2. Birim başka birimlerin birleşimi değildir; kütle yalnız kendisiyle ilişkili temel bir niceliktir.
3. Kütle terazi ile ölçülür.
4. Tek nicelikten oluştuğu için X konmaz: Yalnız kütle; terazi; X yok.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ölçüm aleti olarak dijital terazi veya kibble (kibıl) cihazı (Tablo 2.1'de kütle için verilen ölçüm aletleri olduğundan geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kütlenin birimi olan kg içinde başka bir temel birim (m veya s) var mı?

Bu dördü SI'nın temel niceliklerindendir.

1. Verilen niceliklerin birimlerine bak: birim tek bir temel birim mi, birleşik mi?
2. Sıcaklık (K), zaman (s), elektrik akımı (A) ve kütle (kg) tek bir birimle gösterilir.
3. Bu dört nicelik Tablo 2.1'deki temel nicelikler listesinde de yer alır.
4. Bunları Temel Nicelikler sütununa yaz.

Kendini kontrol et: Temel nicelik olarak yazdıklarının hepsi Tablo 2.1'de bulunuyor mu?

Bu nicelikler temel niceliklerin birleşiminden oluşur.

1. Birimi birden fazla temel birimin birleşimi olan nicelikleri ara.
2. Hız (m/s) uzunluk ve zamandan oluşur.
3. Kuvvet (kg·m/s²) kütle, uzunluk ve zamandan oluşur.
4. Yoğunluk (kg/m³) kütle ve uzunluktan oluşur; bu üçünü Türetilmiş Nicelikler sütununa yaz.

Kendini kontrol et: Türetilmiş olarak yazdığın her niceliğin biriminde en az iki farklı temel birim var mı?

Temel nicelikler SI'nın dayandığı bağımsız niceliklerdir.

1. Tablo 2.1'deki temel niceliklerin birimlerine bak; her biri tek bir birimle gösterilir.
2. Bu birimlerin başka birimlerin çarpımı veya bölümüyle yazılmadığını fark et.
3. Temel niceliklerin başka niceliklerden türetilemediği ve birbirinden bağımsız olduğu sonucunu çıkar.
4. Bu özellikleri kısa bir tanım cümlesinde birleştir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: SI'da birimleri tanımlı olan ve diğer tüm niceliklerin türetildiği yedi bağımsız niceliktir. (Temel niceliklerin bağımsızlığı ve türetilmiş niceliklere kaynak olması vurgulandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımın kütle, zaman ve sıcaklık için doğru, hız ve kuvvet için yanlış oluyor mu?

Örneğin hız uzunluk ve zamandan, yoğunluk kütle ve hacimden elde edilir.

1. Hız, kuvvet ve yoğunluk gibi türetilmiş niceliklerin birimlerini incele.
2. Her birimin birden fazla temel birimin çarpımı veya bölümüyle oluştuğunu fark et.
3. Türetilmiş niceliklerin temel niceliklerin birleşiminden elde edildiği sonucunu çıkar.
4. Bu özelliği bir örnekle destekleyen kısa bir tanım yaz; örneğin hız = uzunluk/zaman.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Birimi birden fazla temel birimin çarpımı veya bölümüyle yazılan niceliklerdir. (Birimin temel birimlerden oluştuğu vurgulandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımına göre ağırlık türetilmiş, kütle ise temel nicelik çıkıyor mu?

Tek başına bağımsızsa temel, birden fazla niceliğe bağlıysa türetilmiştir.

1. Etkinlikte niceliklerin birimlerini nasıl incelediğini hatırla.
2. Birinci ölçüt: nicelik başka niceliklerden oluşuyor mu?
3. İkinci ölçüt: birimi tek bir temel birim mi, yoksa temel birimlerin birleşimi mi?
4. Üçüncü ölçüt: nicelik doğrudan ölçülebiliyor mu?
5. Ölçütlerini maddeler hâlinde alana yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Niceliğin SI'daki yedi temel nicelik arasında yer alıp almadığı. (Tablo 2.1'deki listeye dayalı bir ölçüt olduğu için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Ölçütlerini kuvvete uyguladığında türetilmiş, zamana uyguladığında temel sonucuna ulaşıyor musun?