Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 63
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 63 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5-SıcaklıkSıcaklık satırında skaler/vektörel ve temel/türetilmiş işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yönü yoktur; kelvin SI temel birimidir.
- Sıcaklık satırı için yön gerekip gerekmediğine ve biriminin temel olup olmadığına bakarız.
- Hava sıcaklığını söylerken yön belirtmeyiz; sıcaklık skaler niceliktir.
- SI'da sıcaklığın birimi kelvin'dir ve yedi temel birimden biridir.
- Sıcaklık birimini °C sanıp türetilmiş işaretlemek — SI birimi kelvin olup temel birimdir.
Kendini kontrol et: Sıcaklık satırında Skaler ve Temel sütunlarına X koydun mu?
QRKarekod ile skaler ve vektörel niceliklerle ilgili etkileşimli içeriğe ulaşma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
5-UzunlukUzunluk satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Uzunluk yönsüzdür ve metre temel birimdir.
- Uzunluk satırı için yön gerekip gerekmediğine ve biriminin temel olup olmadığına bakarız.
- Bir masanın uzunluğu yönsüz olarak sayı ve birimle verilir; uzunluk skalerdir.
- Metre, SI sisteminin temel birimlerinden biridir; başka birimlerden türetilmez.
- Uzunluğu yer değiştirmeyle karıştırıp vektörel işaretlemek — uzunluk yalnız büyüklüktür.
Kendini kontrol et: Uzunluk satırındaki işaretlerin zaman satırındakiyle aynı mı (Skaler ve Temel)?
5-HacimHacim satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Hacim uzunluktan türetilir (m³) ve yönü yoktur.
- Hacim satırı için iki soruya bakarız: yönü var mı ve birimi temel mi?
- Bir kabın hacmini söylerken yön belirtmeyiz; hacim skaler niceliktir.
- Hacmin birimi m³ = m·m·m'dir; uzunluk biriminden elde edildiği için türetilmiş niceliktir.
- Litreyi temel birim sanıp hacmi temel işaretlemek — litre de uzunluktan türetilmiş bir hacim birimidir.
Kendini kontrol et: Hacmin birimini temel birimlerle yazabiliyor musun? Yazabiliyorsan türetilmiştir.
5-HızHız satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Hız yön gerektirir; uzunluk ve zamandan türetilir (m/s).
- Hız satırı için yön gerekip gerekmediğine ve biriminin nasıl oluştuğuna bakarız.
- Hızı tam anlatmak için 'hangi yöne' bilgisi gerekir; bu yüzden hız vektörel niceliktir.
- Hızın birimi m/s'dir; uzunluk (m) ile zamanın (s) bölümünden elde edilir, yani türetilmiştir.
- Vektörel nicelikleri temel sanmak — vektörel/skaler ile temel/türetilmiş ayrı sınıflamalardır, ikisine ayrı bakılır.
Kendini kontrol et: Hız satırında Vektörel ve Türetilmiş sütunlarına X koydun mu?
5-KütleKütle satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kütle yönsüzdür; kilogram temel birimdir.
- Kütle satırı için yön gerekip gerekmediğine ve biriminin temel olup olmadığına bakarız.
- Kütle yalnızca sayı ve birimle (ör. 5 kg) anlatılır; yönü yoktur, skalerdir.
- Kilogram, SI sisteminin yedi temel biriminden biridir; başka birimlerden türetilmez.
- Kütleyi ağırlıkla karıştırıp vektörel işaretlemek — ağırlık kuvvettir, kütle yönsüzdür.
Kendini kontrol et: Kütle satırında Skaler ve Temel sütunlarına X koydun mu?
5-KuvvetKuvvet satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kuvvetin yönü vardır; N = kg·m/s² olduğundan türetilmiştir.
- Kuvvet satırı için yön gerekip gerekmediğine ve birimine bakarız.
- Bir cisme uygulanan kuvvetin etkisi, hangi yönde uygulandığına bağlıdır; kuvvet vektörel niceliktir.
- Birimi newton'dur ve N = kg·m/s² şeklinde temel birimlerden oluşur; türetilmiştir.
- Newton'u temel birim sanmak — newton, kg, m ve s birimlerinden oluşan türetilmiş bir birimdir.
Kendini kontrol et: Kanepe örneğindeki gibi aynı kuvvetler farklı yönde uygulanınca sonuç değişiyor mu? Değişiyorsa vektöreldir.
5-YoğunlukYoğunluk satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kütle/hacim oranıdır ve yönü yoktur.
- Yoğunluk satırı için yön gerekip gerekmediğine ve birimine bakarız.
- Yoğunluk, kütlenin hacme oranıdır (d = m/V); bu oranın bir yönü yoktur, skalerdir.
- Birimi kg/m³ olup kütle ve uzunluk birimlerinden oluşur; bu yüzden türetilmiş niceliktir.
- Kütle temel olduğu için yoğunluğu da temel saymak — yoğunluk iki niceliğin oranıdır, türetilmiştir.
Kendini kontrol et: Yoğunluğun birimi tek bir temel birim mi, yoksa birimlerin bölümü mü?
5-EnerjiEnerji satırında işaretleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Enerji (joule = kg·m²/s²) birimi temel birimlerden türetilir; yönü yoktur.
- Enerji satırı için yön gerekip gerekmediğine ve birimine bakarız.
- Bir cismin enerjisini söylerken yön belirtmeyiz; enerji skaler niceliktir (Kontrol Noktası'nda da skaler).
- Enerjinin birimi joule'dür ve J = kg·m²/s² şeklinde temel birimlerden oluşur; türetilmiştir.
- Joule'ü temel birim sanmak — joule, temel birimlerin birleşiminden oluşan türetilmiş bir birimdir.
Kendini kontrol et: Enerji satırında Skaler ve Türetilmiş sütunlarına X koydun mu?
ÇıkarımlarımTablodan skaler, vektörel, temel ve türetilmiş nicelikler hakkında çıkarım yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Skaler/vektörel sınıflaması yön gerekliliğine, temel/türetilmiş sınıflaması birimin kaynağına dayanır; iki sınıflama birbirinden bağımsızdır.
- Tablodaki Skaler ve Vektörel sütunlarını say: vektörel olanlar yalnız hız ve kuvvettir.
- Temel sütununda zaman, sıcaklık, uzunluk ve kütleyi; türetilmiş sütununda kalan beş niceliği belirle.
- Skaler niceliklerin hem temel hem türetilmiş sütunlarda bulunduğunu fark et.
- İki sınıflamanın farklı ölçütlere (yön ve birimin kaynağı) dayandığını çıkarım olarak yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tablodaki vektörel niceliklerin hepsi türetilmiştir; temel niceliklerin hepsi skalerdir. (Yalnız bu tablodaki nicelikler için yapılan bir gözlem olarak geçerlidir.)
- Skaleri temel, vektörel olanı türetilmiş ile eş tutmak — hacim, yoğunluk ve enerji hem skaler hem türetilmiştir.
- Yalnız tabloyu tekrar yazmak — çıkarım, sütunlar arasındaki genel ilişkiyi kısaca söylemelidir.
Kendini kontrol et: Çıkarımın, tablodaki her niceliğin işaretleriyle çelişmeden doğru kalıyor mu?