Ana sayfa›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 65›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fizik 9. sınıf · Vektörler: Yön, Doğrultu ve Büyüklük
Bilgi notu
Vektörler: Yön, Doğrultu ve Büyüklük
- Vektörel büyüklük hem büyüklük hem yön ister (kuvvet, yer değiştirme); skaler büyüklük yalnız büyüklüktür (kütle, zaman).
- Vektör okla gösterilir: ok boyu büyüklüğü, ok ucu yönü verir.
- Büyüklükleri ve yönleri aynı olan vektörler, konumları farklı olsa da eşittir.
- Büyüklükleri eşit, yönleri zıt olan vektörler birbirinin zıddıdır; eşit sayılmaz.
Örnek: Kuzeye doğru 3 birimlik bir vektör ile güneye doğru 3 birimlik bir vektör eşit midir?
Çözüm: Büyüklükleri aynı (3 birim), yönleri zıttır (kuzey–güney). Eşitlik için hem büyüklük hem yön aynı olmalı; bu yüzden eşit değildirler.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Vektörel büyüklük ile skaler büyüklük arasındaki temel fark nedir?
Kütle, kuvvet, zaman ve yer değiştirme büyüklüklerinden vektörel olanları yazınız.
Okla gösterilen bir vektörde ok ucu neyi belirtir?
Uygulama
Her karenin kenarı 1 birim olan bir düzlemde P vektörü başlangıç noktasından doğuya doğru 3 kare, R vektörü başlangıç noktasından batıya doğru 3 kare uzanıyor. P ve R’nin yön ve büyüklüklerini yazınız; bu iki vektör eşit midir?
Aşağıdaki vektörlerin yön ve büyüklükleri veriliyor: K: kuzey, 5 birim. L: güney, 5 birim. M: kuzey, 5 birim. N: kuzey, 3 birim. Hangi iki vektör eşittir? Nedenini yazınız.
Doğuya doğru 4 birimlik bir vektörün aynı büyüklükte ve zıt yönlü olan vektörünün yönü ve büyüklüğü nedir?
Düşün
Ali “İki vektörün büyüklükleri eşitse bu vektörler eşittir.” diyor. Ali haklı mıdır? Bir örnekle gerekçelendiriniz.
Aynı doğru üzerinde çizilmiş iki vektörün ok uçları aynı yöne bakıyor; vektörlerin uzunlukları 3 cm ve 6 cm’dir. Bu iki vektör eşit midir? Yön ve büyüklük bakımından aralarındaki ilişkiyi yorumlayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Vektörel büyüklük hem büyüklük hem yön ister; skaler büyüklük yalnızca büyüklükle tanımlanır. | Kuvvet vektörel, kütle skalerdir. | 8 |
| 2 | Kuvvet ve yer değiştirme | Bu iki büyüklük için yön bilgisi de gereklidir. | 8 |
| 3 | Vektörün yönünü | Ok boyu büyüklüğü, ok ucu yönü gösterir. | 8 |
| 4 | P: doğu, 3 birim (3 puan). R: batı, 3 birim (3 puan). Eşit değildir; büyüklükleri aynı ama yönleri zıttır (6 puan). | Eşitlik için büyüklük ve yön birlikte aynı olmalıdır. | 12 |
| 5 | K ve M eşittir (6 puan). İkisinin de yönü kuzey, büyüklüğü 5 birimdir (6 puan). | L’nin yönü, N’nin büyüklüğü farklıdır. | 12 |
| 6 | Yön: batı (6 puan); büyüklük: 4 birim (6 puan). | Zıt vektör aynı büyüklüğe sahiptir, yönü ters çevrilmiştir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Ali haklı değildir (4 puan). (2) Vektörlerin eşit olması için hem büyüklüğün hem yönün aynı olması gerekir (6 puan). (3) Karşı örnek: kuzeye 3 birim ve güneye 3 birimlik vektörlerin büyüklüğü aynı ama yönleri zıttır (6 puan). (4) Vektörün konumu eşitliği etkilemez, yalnız yön ve büyüklük önemlidir (4 puan). | Vektörün tanımı büyüklük ve yönü birlikte içerir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) Eşit değildirler (4 puan). (2) Yönleri aynıdır (4 puan). (3) Büyüklükleri farklıdır (4 puan). (4) 6 cm olan vektörün büyüklüğü, 3 cm olanın 2 katıdır (4 puan). (5) Eşitlik için büyüklüğün de aynı olması gerekir (4 puan). | Yön aynı olsa da büyüklük farkı vektörlerin eşit olmasını engeller. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Vektörlerin yalnızca büyüklükleri aynı olduğunda eşit olduklarını sanmak. · Vektörün konumu farklıysa farklı vektör olduğunu düşünmek.
Öz kontrol: İki vektörü karşılaştırırken hem yönlerine hem büyüklüklerine baktım mı?