Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 88
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 88 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3-3Proton ve nötronlardan oluşan çekirdek görselinde etkili temel kuvvet
Çözüm Yolu
Çekirdekteki proton ve nötronları bir arada tutan kuvvet güçlü nükleer kuvvettir.
- 3 numaralı görselde mavi nötronlar ile kırmızı protonların sıkıca bir araya toplandığını görürüz.
- Çekirdeği oluşturan parçacıkları bir arada tutan kuvveti açıklamalardan buluruz.
- Bu görevi yapan kuvvet güçlü nükleer kuvvettir; görselin altına bunu yazarız.
- Elektromanyetik kuvvet yazmak — protonlar arasında elektriksel itme vardır, onları bir arada tutan kuvvet güçlü nükleer kuvvettir.
- Zayıf nükleer kuvvet yazmak — zayıf kuvvet çekirdeğin parçalanması ve dönüşümüyle ilgilidir, bir arada tutmakla değil.
Kendini kontrol et: Protonlar birbirini ittiği hâlde çekirdeğin dağılmamasını hangi kuvvet sağlıyor?
Değerlendirme 1-eBir cismin ağırlığının sebebi olan kuvveti işaretleme
Çözüm Yolu
Ağırlık, Dünya'nın cisme uyguladığı kütle çekim kuvvetidir.
- Ağırlığın, Dünya'nın bir cismi kendine doğru çekmesiyle oluştuğunu hatırlarız.
- Kütleleri nedeniyle cisimlerin birbirini çekmesi kütle çekim kuvvetidir.
- Bu satırda yalnız Kütle Çekim sütununa X koyarız.
- Ağırlığı kütleyle karıştırıp kuvvet olmadığını düşünmek — ağırlık, cisme etki eden kütle çekim kuvvetidir.
Kendini kontrol et: Cismi aşağıya doğru çeken kuvvet, Dünya ile cismin kütlelerinden mi kaynaklanıyor?
3-4Paraşütle atlayan kişilerin görselinde etkili temel kuvvet
Çözüm Yolu
Dünya, atlayanları kütleleri nedeniyle kendine doğru çeker.
- 4 numaralı görselde paraşütçülerin havadan yere doğru düştüğünü görürüz.
- Onları aşağıya, Dünya'ya doğru çeken bir kuvvet olmalıdır.
- Kütleleri nedeniyle cisimlerin birbirini çekmesi kütle çekim kuvvetidir; görselin altına bunu yazarız.
- Hava direncini temel kuvvet olarak yazmak — hava direnci dört temel kuvvetten biri değildir, soru düşüşü sağlayan temel kuvveti istiyor.
Kendini kontrol et: Paraşütçüleri Dünya'ya doğru çeken kuvvet, kütleleri nedeniyle mi oluşuyor?
42. ve 3. basamaktaki olayları ilişkilendirerek kuvvetlerin temel özelliklerini yazma
Çözüm Yolu
Nükleer kuvvetler çok kısa menzillidir; elektromanyetik kuvvet itme ya da çekme yapar, kütle çekim yalnızca çekicidir.
- 2. basamaktaki açıklamaları ve 3. basamaktaki görselleri yan yana düşünürüz.
- Çekirdek görsellerinde etkili olan güçlü ve zayıf nükleer kuvvetlerin yalnız çekirdek içinde, çok kısa mesafede etkili olduğunu fark ederiz.
- Elektromanyetik ve kütle çekim kuvvetlerinin etki mesafesinin sonsuz kabul edildiğini not ederiz.
- Elektromanyetik kuvvetin itme ya da çekme, kütle çekimin yalnız çekme yaptığını ekleyerek özellikleri yazarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kuvvetleri şiddetlerine göre sıralayarak özellik yazmak (güçlü nükleer en şiddetli, kütle çekim en zayıf). (Etki mesafesi farkı da belirtilirse geçerlidir.)
- Bütün kuvvetlerin aynı mesafede etkili olduğunu yazmak — nükleer kuvvetler çekirdekle sınırlıdır, diğer ikisi sonsuz mesafelidir.
- Kütle çekiminin itme de yapabildiğini söylemek — kütle çekim kuvveti yalnızca çeker.
Kendini kontrol et: Yazdığım her kuvvet için etki mesafesini ve itme/çekme biçimini belirttim mi?
5-BenzerliklerTemel kuvvetlerin benzerliklerini tabloya yazma
Çözüm Yolu
Dört kuvvet de parçacıklar ve cisimler arasında etkileşim oluşturur.
- Etkinlikteki görselleri (atom çekirdeği, paraşütçüler vb.) hatırlayıp dört kuvvetin ortak yönlerini ararız.
- Hepsi cisimler ya da parçacıklar arasındaki bir etkileşimden doğar.
- Hepsi etkilediği şeyin hareketini veya yapısını değiştirebilir ya da yapıyı bir arada tutabilir.
- Hiçbiri başka bir kuvvete indirgenmediği için dördü de doğadaki temel kuvvetlerdendir.
- Benzerlikler sütununa bu ortak özellikler yazılır.
- Benzerlikler sütununa bir kuvvete özgü özellik yazmak — benzerlik dört kuvvetin hepsinde ortak olmalıdır.
- Etki mesafesini benzerlik saymak — mesafeler kuvvetten kuvvete değiştiği için bu bir farklılıktır.
Kendini kontrol et: Benzerlik olarak yazdığım her özellik dört kuvvetin hepsi için doğru mu?
5-FarklılıklarTemel kuvvetlerin farklılıklarını tabloya yazma
Çözüm Yolu
Güçlü kuvvet en şiddetlidir; kütle çekim en zayıftır. Elektromanyetik kuvvet itme ve çekme yapar, kütle çekim yalnızca çeker.
- Dört temel kuvveti etki mesafesi, şiddeti ve etkisi bakımından karşılaştırırız.
- Etki mesafesi: Güçlü ve zayıf nükleer kuvvetler çekirdek içinde etkilidir; elektromanyetik ve kütle çekim kuvvetleri uzak mesafelere ulaşır.
- Şiddet: Güçlü nükleer kuvvet en şiddetli, kütle çekim kuvveti en zayıf kuvvettir.
- Etki biçimi: Elektromanyetik kuvvet itme de çekme de yapabilir; kütle çekim yalnızca çeker.
- Farklılıklar sütununa bu mesafe, şiddet ve etki biçimi farkları yazılır.
- Kütle çekimini en güçlü kuvvet sanmak — gezegen ölçeğinde belirgin olsa da dört kuvvetin en zayıfıdır.
- Zayıf nükleer kuvvetin etki alanını güçlüden geniş sanmak — kitaba göre zayıf kuvvetin etki alanı daha kısadır.
Kendini kontrol et: Farklılıklarda mesafe, şiddet ve itme/çekme biçimini her kuvvet için ayrı ayrı belirttim mi?
Değerlendirme 1-aSadece atom çekirdeği düzeyinde etkili olan kuvvetleri işaretleme
Çözüm Yolu
İki nükleer kuvvetin etkisi çekirdek ölçeğiyle sınırlıdır.
- Açıklamalarda hangi kuvvetlerin etki alanının çekirdekle sınırlı olduğunu ararız.
- Güçlü nükleer kuvvet çekirdek parçacıklarını bir arada tutar; zayıf nükleer kuvvetin etki alanı ondan da kısadır.
- Bu satırda Güçlü Nükleer ve Zayıf Nükleer sütunlarına X koyarız.
- Yalnız güçlü nükleer kuvveti işaretlemek — zayıf nükleer kuvvet de yalnız çekirdek düzeyinde etkilidir.
- Elektromanyetik kuvveti işaretlemek — onun etki mesafesi sonsuz kabul edilir.
Kendini kontrol et: İşaretlediğim kuvvetlerin ikisinin de adında "nükleer" sözcüğü var mı?
Değerlendirme 1-bAtom çekirdeği dışında da etkili olan kuvvetleri işaretleme
Çözüm Yolu
Bu iki kuvvetin etki mesafesi sonsuz kabul edilir.
- Açıklamalarda etki mesafesi sonsuz kabul edilen kuvvetleri buluruz.
- Elektromanyetik kuvvet ve kütle çekim kuvveti için bu ifade kullanılmıştır.
- Bu satırda Elektromanyetik ve Kütle Çekim sütunlarına X koyarız.
- Yalnız kütle çekimini işaretlemek — mıknatıs ve elektrik yükleri de uzaktan etki ettiği için elektromanyetik kuvvet de işaretlenmelidir.
Kendini kontrol et: Bu satırda işaretlediğim kuvvetler, bir önceki satırda işaretlediklerimden tamamen farklı mı?
Değerlendirme 1-cÇekirdeğin yapısında değişime neden olan kuvveti işaretleme
Çözüm Yolu
Çekirdeğin parçalanması ve bozunması zayıf nükleer kuvvetle açıklanır.
- Açıklamalarda çekirdeğin parçalanmasından veya dönüşmesinden söz eden kuvveti ararız.
- Zayıf nükleer kuvvetin çekirdeğin parçalanmasında etkili olduğu belirtilmiştir.
- Bu satırda yalnız Zayıf Nükleer sütununa X koyarız.
- Güçlü nükleer kuvveti işaretlemek — güçlü kuvvet yapıyı korur, değişime neden olan zayıf nükleer kuvvettir.
Kendini kontrol et: İşaretlediğim kuvvet çekirdeği bir arada mı tutuyor, yoksa dönüştürüyor mu?
Değerlendirme 1-dÇekirdeği ve onu oluşturan parçacıkların yapısını korumada etkili kuvveti işaretleme
Çözüm Yolu
Proton ve nötronları bir arada tutarak çekirdeğin yapısını korur.
- Açıklamalarda çekirdeği oluşturan parçacıkları bir arada tutan kuvveti ararız.
- Bu görevi güçlü nükleer kuvvet üstlenir.
- Bu satırda yalnız Güçlü Nükleer sütununa X koyarız.
- Zayıf nükleer kuvveti işaretlemek — zayıf kuvvet yapıyı korumaz, değişime yol açar.
Kendini kontrol et: Bu satırdaki işaretim, bir önceki satırdaki kuvvetin tersi görevi yapan kuvvet mi?