Ana sayfa›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 95›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fizik 9. sınıf · Konum, yol ve yer değiştirme
Bilgi notu
Konum, yol ve yer değiştirme
- Konum, cismin bir referans noktasına göre bulunduğu yerdir.
- Yol, cismin izlediği yörüngenin toplam uzunluğudur; skaler bir büyüklüktür.
- Yer değiştirme, ilk konumdan son konuma çizilen vektördür; büyüklüğü iki konum arasındaki doğrusal uzaklıktır.
- Yer değiştirmenin büyüklüğü hiçbir zaman yoldan büyük olamaz.
- SI birimi metredir (m).
Örnek: Bir kişi doğuya 30 m, sonra batıya 10 m yürüyor. Yolu ve yer değiştirmesi nedir?
Çözüm: Yol = 30 + 10 = 40 m. Yer değiştirme = 30 − 10 = 20 m, yönü doğuya doğrudur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Yol skaler midir, vektörel midir?
Yer değiştirmenin SI birimi nedir?
Bir cisim doğuya 12 m gidip başladığı noktaya geri dönüyor. Yer değiştirmesi kaç metredir?
Uygulama
Doğrusal yolda bir araç doğuya 60 m, ardından batıya 20 m gidiyor. Aracın aldığı yolu ve yer değiştirmesini bulunuz.
Bir öğrenci önce doğuya 3 m, sonra kuzeye 4 m yürüyor. Aldığı yolu ve yer değiştirmesinin büyüklüğünü bulunuz.
Bir cismin yer değiştirmesinin büyüklüğü, aldığı yoldan büyük olabilir mi? Nedenini yazınız.
Düşün
Bir koşucu 400 m uzunluğundaki çember biçimli pistte başladığı noktadan koşmaya başlayıp bir tam tur atarak aynı noktaya geliyor. Koşucunun aldığı yolu ve yer değiştirmesini bulup nedenini açıklayınız.
Ali evinden okula doğrusal bir yolda 600 m gidiyor, sonra aynı doğru üzerinde evine doğru 200 m geri yürüyerek kütüphaneye varıyor. Ev başlangıç noktası ve okul yönü pozitif yön olduğuna göre Ali'nin toplam yolunu, son konumunu ve yer değiştirmesini bulunuz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Skalerdir. | Yolun yönü yoktur, yalnızca büyüklüğü vardır. | 8 |
| 2 | Metre (m) | Uzunluk büyüklüğü olan yer değiştirmenin SI birimi metredir. | 8 |
| 3 | 0 m | İlk ve son konum aynı olduğundan yer değiştirme sıfırdır. | 8 |
| 4 | Yol 80 m; yer değiştirme 40 m (doğu yönünde). | Yol = 60 + 20 = 80 m. Yer değiştirme = 60 − 20 = 40 m, doğu yönünde. | 12 |
| 5 | Yol 7 m; yer değiştirmenin büyüklüğü 5 m. | Yol = 3 + 4 = 7 m. Doğu ve kuzey dik olduğundan yer değiştirme √(3² + 4²) = √25 = 5 m olur. | 12 |
| 6 | Hayır, olamaz; çünkü iki nokta arasındaki en kısa uzaklık doğrusal uzaklıktır ve yol bu uzaklığa eşit ya da ondan büyüktür. | Yer değiştirmenin büyüklüğü başlangıç ve bitiş arasındaki doğrusal uzaklıktır; izlenen yol bundan kısa olamaz. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) Yol 400 m'dir (7 puan). (2) Yer değiştirme 0'dır (7 puan). (3) Gerekçe: başlangıç ve bitiş konumu aynıdır (6 puan). | Yol pistin çevresi kadardır; yer değiştirme ise ilk ve son konum arasındaki uzaklık olduğundan sıfırdır. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Toplam yol 800 m (7 puan). (2) Son konum evden okul yönünde 400 m (7 puan). (3) Yer değiştirme 400 m ve yönü okul yönündedir (6 puan). | Yol = 600 + 200 = 800 m. Son konum = 600 − 200 = +400 m. Başlangıç evde olduğundan yer değiştirme 400 m, okul yönündedir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yol ile yer değiştirmeyi aynı büyüklük sanmak. · Yer değiştirmeyi yönsüz (skaler) bir büyüklük gibi yazmak.
Öz kontrol: Başlangıç ve bitiş noktası aynı ise yer değiştirme ve yol ne olur?