Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 125
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 125 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Etkinlik-2.6 Yönerge 1Metalik ve iyonik bağ görsellerine bakarak bu bağların oluşma nedenlerini iyonlaşma enerjisi ve elektronegatiflik ile açıklama.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Metalik bağda metal atomları değerlik elektronlarını kolayca serbest bırakır, elektron denizi oluşur. İyonik bağda düşük iyonlaşma enerjili metal elektron verir, yüksek elektronegatifli ametal alır; zıt yüklü iyonlar birbirini çeker.
- Soldaki görselde düzenli dizilmiş artı yüklü metal iyonları ve aralarında serbest elektronlar olduğunu görürüz.
- Metallerin iyonlaşma enerjisi ve elektronegatifliği düşük olduğundan değerlik elektronlarını kolayca bırakır; elektron denizi oluşur, bu metalik bağdır.
- Sağdaki görselde iki farklı tür iyonun düzenli bir kristal oluşturduğunu fark ederiz.
- Düşük iyonlaşma enerjili metal elektron verip katyon, yüksek elektronegatif ametal elektron alıp anyon olur.
- Zıt yüklü iyonların birbirini çekmesiyle iyonik bağ oluşur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Metalik bağı metal katyonları ile serbest elektronlar arasındaki çekim, iyonik bağı katyon-anyon çekimi olarak açıklamak. (Açıklamada düşük iyonlaşma enerjisi ve elektronegatiflik farkı gerekçe olarak geçiyorsa geçerlidir.)
- Metalik bağda elektronların belirli atomlara bağlı olduğunu sanmak — değerlik elektronları tüm yapıda serbestçe dolaşır.
- İyonik bağda elektronu ametalin verdiğini yazmak — elektronu düşük iyonlaşma enerjili metal verir, ametal alır.
Kendini kontrol et: Her iki bağda da elektronu kim veriyor? İkisinde de metal veriyorsa açıklaman tutarlıdır.
Etkinlik-2.6 Yönerge 2 - NaFTablo verilerine göre NaF için bağın türünü tahmin edip gerekçelendirme.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Na'nın iyonlaşma enerjisi (496) ve elektronegatifliği (0,93) düşük, F'nin ise yüksek (1681; 4,00). Aradaki büyük fark nedeniyle Na elektron verir, F alır; iyonik bağ oluşur.
- Tablodan değerleri alırız: Na için 496 kJ/mol ve 0,93; F için 1681 kJ/mol ve 4,00.
- Elektronegatiflik farkını hesaplarız: 4,00 − 0,93 = 3,07; fark çok büyüktür.
- Düşük iyonlaşma enerjili Na elektron verip Na⁺, yüksek elektronegatif F elektron alıp F⁻ olur.
- Zıt yüklü iyonlar birbirini çeker; NaF'de bağ iyonik bağdır.
- Na metal olduğu için bağı metalik saymak — metalik bağ yalnız metal atomları arasında olur; NaF metal ile ametal arasındadır.
- Farkı yanlış yönde yorumlamak — elektronu düşük elektronegatifli Na verir, F alır.
Kendini kontrol et: Elektronegatiflik farkın 3'ün üzerinde mi? Fark bu kadar büyükse elektron aktarımı ve iyonik bağ beklenir.
Etkinlik-2.6 Yönerge 2 - H2Tablo verilerine göre H₂ molekülünde atomlar arasındaki bağın türünü tahmin edip gerekçelendirme.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İki atom da aynı yüksek iyonlaşma enerjisine (1312) ve elektronegatifliğe (2,20) sahip; hiçbiri elektron veremez. Elektronlar ortaklaşa kullanılarak kovalent bağ oluşur.
- Tablodaki hidrojen satırına bakarız: iyonlaşma enerjisi 1312 kJ/mol, elektronegatiflik 2,20.
- H₂'deki iki atom aynı olduğundan elektronegatiflik farkı 2,20 − 2,20 = 0'dır.
- İyonlaşma enerjisi yüksek olduğundan hiçbir atom elektronunu tamamen veremez; iyon oluşmaz, metalik yapı da yoktur.
- Atomlar elektronlarını ortaklaşa kullanır; H₂'deki bağ kovalent bağdır.
- Hidrojen 1A grubunda olduğu için bağı metalik ya da iyonik sanmak — hidrojen ametaldir ve iyonlaşma enerjisi yüksektir.
- Fark sıfır olduğu için hiç bağ oluşmayacağını düşünmek — fark sıfırsa bağ olur, elektronlar eşit paylaşılır.
Kendini kontrol et: İki aynı atomdan hangisi elektron verirdi? Hiçbiri veremiyorsa bağın kovalent olduğu sonucun doğrudur.
Etkinlik-2.6 Yönerge 2 - F2Tablo verilerine göre F₂ molekülünde atomlar arasındaki bağın türünü tahmin edip gerekçelendirme.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İki flor atomu da çok yüksek iyonlaşma enerjisine (1681) ve elektronegatifliğe (4,00) sahip; elektron vermek zordur. Elektronlar ortak kullanılır, kovalent bağ oluşur.
- Tablodaki flor satırına bakarız: iyonlaşma enerjisi 1681 kJ/mol, elektronegatiflik 4,00.
- F₂'deki iki atom aynı olduğundan elektronegatiflik farkı 4,00 − 4,00 = 0'dır.
- Yüksek iyonlaşma enerjisi nedeniyle hiçbir flor atomu elektron veremez; iyon ya da serbest elektron denizi oluşmaz.
- Atomlar elektronlarını ortaklaşa kullanır; bağ iyonik ya da metalik değil, kovalent bağdır.
- Flor çok elektronegatif olduğu için F₂'de iyonik bağ var sanmak — iki atomun çekme gücü eşit olduğundan elektron aktarılamaz.
- Flor değerini NaF'deki farkla karıştırmak — burada fark iki flor arasında hesaplanır ve sıfırdır.
Kendini kontrol et: F₂'deki iki atomun elektronegatiflik farkı kaç? Sıfırsa elektron paylaşımı ve kovalent bağ sonucun doğrudur.
Kenar sorusuHidrojen atomlarının neden birbiriyle bağ oluşturduğunu soran yan kutu sorusu.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Hidrojenin iyonlaşma enerjisi ve elektronegatifliği yüksek olduğundan elektron vermez; iki atom elektronlarını ortaklaşa kullanarak H₂ molekülünü oluşturur ve enerjisi düşer.
- Hidrojen atomunun tek elektronu olduğunu ve tek başına kararsız olduğunu düşünürüz.
- Hidrojenin iyonlaşma enerjisi yüksek olduğundan elektronunu diğer atoma veremeyeceğini fark ederiz.
- İki atom elektronlarını ortak kullanınca her biri iki elektronla daha kararlı hâle gelir.
- Bağ oluşurken enerji düşer; atomlar daha düşük enerjili, kararlı H₂ molekülünü oluşturur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Her hidrojen atomu elektron paylaşarak helyumun elektron düzenine (dublete) ulaşmak için bağ yapar. (Dublet kuralı biliniyorsa ve paylaşım vurgulanıyorsa geçerlidir.)
- Bir hidrojenin elektronunu diğerine verdiğini yazmak — iki atomun elektronegatifliği eşit olduğundan aktarım olmaz.
- Bağ oluşurken enerjinin arttığını sanmak — bağ oluşumu sistemin enerjisini düşürür, kararlılığı artırır.
Kendini kontrol et: Bağ oluştuktan sonra her hidrojenin çevresinde kaç elektron var? İki ise kararlılık açıklaman tutarlıdır.