Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 143
Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 143 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1.N2O3N₂O₃ adındaki ek, anlamı ve adlandırmadaki konumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Di- azotun 2, tri- oksijenin 3 atom olduğunu gösterir; ikisi de elementin adının önüne gelen ön ektir.
- N₂O₃ formülünde 2 azot ve 3 oksijen atomu olduğunu belirleriz.
- Tablo 2.4'ten 2 = di, 3 = tri karşılıklarını buluruz.
- 'Di' azotun adının, 'tri' oksijenin anyon adı 'oksit'in önüne yazılır.
- Ad: diazot trioksit; di- ve tri- atom sayısını gösteren ön eklerdir.
- Yalnız tri- ekini yazıp di- ekini unutmak — ilk element birden fazla atomluysa onun da ön eki vardır.
- 'Oksit' sözcüğündeki -it'i kullanılan ek olarak yazmak — soru element ve anyon adı dışındaki ekleri istiyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın ön eklerin sayıları formüldeki alt indislerle (2 ve 3) aynı mı?
3SO₃ ve CS₂'de kükürt için adlandırma farkını belirtme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Formülde ilk yazılan element kendi adıyla, sonra gelen ametal anyon adıyla (-ür eki) adlandırılır.
- SO₃'te kükürdün formülde ilk sırada, CS₂'de ikinci sırada yazıldığını belirle.
- Formülde ilk yazılan element kendi adıyla anılır: kükürt trioksit.
- İkinci yazılan element anyon adıyla anılır: karbon disülfür.
- Farkın nedeni kükürdün formüldeki konumu, yani elektronegatiflik sırasıdır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: SO₃'te S daha az elektronegatif olduğu için element adıyla, CS₂'de daha elektronegatif olduğu için anyon adıyla (sülfür) adlandırılır. (Gerekçe elektronegatiflik farkı üzerinden açıklandığında geçerlidir.)
- Farkı atom sayısına bağlamak — ad değişikliği kükürdün formüldeki sırasından kaynaklanır.
- Kükürdün her iki bileşikte de aynı biçimde adlandırıldığını sanmak — ikinci sıradaki ametal anyon adıyla anılır.
Kendini kontrol et: Kükürt formülde ikinci sıradaysa adı 'sülfür', ilk sıradaysa 'kükürt' mü oluyor?
Kenar notuNH₃ için sistematik ad ile formül arasındaki uyumsuzluğun nedeni sorusu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sistematik ad elektronegatiflik sırasını izler, formül ise geleneksel kullanımda kalmıştır.
- H (2,20) ve N (3,04) değerlerini karşılaştır; H daha az elektronegatiftir.
- Kurala göre H önce yazılmalı, formül H₃N olmalıdır.
- Sistematik ad 'trihidrojen mononitrür' bu kurala uygun olarak H'yi önce verir.
- NH₃ yazımı yaygın geleneksel kullanım olduğu için korunur; uyumsuzluk buradan doğar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: NH₃ formülü sistematik kuraldan önce yaygınlaştığı için değiştirilmemiştir. (Geleneksel kullanımın yaygınlığına dayanan gerekçe olarak geçerlidir.)
- N'nin daha az elektronegatif olduğunu sanmak — tabloya göre H 2,20, N'den küçüktür.
- Sistematik adın yanlış olduğunu düşünmek — ad kurala uyar, formül geleneksel yazımı izler.
Kendini kontrol et: Kurala göre yazılan formül sistematik addaki element sırasıyla (hidrojen, sonra nitrür) uyuşuyor mu?
1.SO3SO₃ adındaki ek, anlamı ve konumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kükürt trioksit adında kükürt için ön ek kullanılmaz, oksit için 'tri' ön eki kullanılır.
- SO₃ formülünde 1 kükürt ve 3 oksijen atomu olduğunu belirleriz.
- Tek atomlu ilk element kükürt için ön ek kullanılmaz.
- 3 sayısının Latince adı 'tri'dir; oksijenin anyon adı 'oksit'in önüne gelir.
- Ad: kükürt trioksit; ek tri-, anlamı 3 atom, konumu ön ek.
- Kükürt için mono- eki yazmak — ilk element tek atomluysa mono- kullanılmaz.
- Eki son ek olarak belirtmek — tri- anyon adının önüne geldiği için ön ektir.
Kendini kontrol et: Tri- 3 anlamına geliyor mu ve SO₃'teki oksijen sayısı 3 mü?
1.CS2CS₂ adındaki ek, anlamı ve konumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Karbon disülfür adında 'di' ön eki ikinci elementin anyon adının önüne gelir.
- CS₂ formülünde 1 karbon ve 2 kükürt atomu olduğunu belirleriz.
- Tek atomlu ilk element için ön ek kullanılmaz.
- 2 sayısının Latince adı 'di'dir; kükürdün anyon adı 'sülfür'ün önüne gelir.
- Ad: karbon disülfür; ek di-, anlamı 2 atom, konumu ön ek.
- Di- ekini karbona bağlamak — 2 sayısı kükürde ait olduğundan ek sülfürün önüne gelir.
- 'Sülfür'deki -ür'ü kullanılan ek sanmak — bu anyon adının parçasıdır, soru onun dışındaki ekleri istiyor.
Kendini kontrol et: Di- eki formülde alt indisi 2 olan elementin adının önünde mi?
1.CCl4CCl₄ adındaki ek, anlamı ve konumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Karbon tetraklorür adında 'tetra' klor atom sayısını gösterir ve anyon adının önüne gelir.
- CCl₄ formülünde 1 karbon ve 4 klor atomu olduğunu belirleriz.
- Tablo 2.4'e göre 4 sayısının Latince karşılığı 'tetra'dır.
- İlk element tek atomlu olduğundan karbon için ön ek kullanılmaz.
- 'Tetra' klorun anyon adı 'klorür'ün önüne gelir: karbon tetraklorür; ek tetra-, 4 atom, ön ek.
- 4 için tri- yazmak — Latince sayı adları tablodan dikkatle eşleştirilmelidir: 3 tri, 4 tetra.
Kendini kontrol et: Tablo 2.4'te tetra'nın karşısında 4 yazıyor mu ve CCl₄'teki klor sayısı 4 mü?
1.N2ON₂O adındaki ek, anlamı ve konumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Diazot monoksit: azot için 'di', oksijen için 'mono' ön eki kullanılır; ikincisi için mono zorunludur.
- N₂O formülünde 2 azot ve 1 oksijen atomu olduğunu belirleriz.
- 2 için 'di', 1 için 'mono' Latince sayı adlarını kullanırız.
- 'Di' azot adının önüne gelir; ikinci element için 'mono' yazmak zorunludur.
- Mono- oksit önüne gelince son sesli düşer: diazot monoksit; ekler di- ve mono-, ön ek.
- Oksijen tek atom olduğu için mono- ekini atlamak — ikinci element için mono- kullanılmalıdır.
- 'Monooksit' yazmak — oksit önünde mono- ekinin son sesli harfi düşer.
Kendini kontrol et: Adda iki ön ek var mı ve sayıları formüldeki 2 ve 1 ile uyuşuyor mu?
1.COCO adındaki ek, anlamı ve konumu
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Karbon monoksit adında ilk element için mono yazılmaz, ikinci element için mono kullanılır.
- CO formülünde 1 karbon ve 1 oksijen atomu olduğunu belirleriz.
- Kurala göre ilk element tek atomluysa 'mono' yazılmaz.
- İkinci element için 'mono' zorunludur; 'oksit' önünde son sesli düşer.
- Ad: karbon monoksit; ek mono-, 1 atom, oksidin ön eki.
- 'Monokarbon monoksit' demek — ilk element için mono- basitlik amacıyla kullanılmaz.
- Oksijen için de mono- yazmamak — ikinci element tek atomlu olsa bile mono- gerekir.
Kendini kontrol et: Adda mono- yalnız oksidin önünde mi yer alıyor?
2.kuralFormül ile sistematik ad ilişkisinden ortak kuralı yazma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İlk elementte 1 atom varsa mono yazılmaz; ikinci elementte mono kullanılır.
- Tablodaki formülleri adlarıyla karşılaştır; ilk elementin kendi adıyla yazıldığını gör.
- İkinci elementin anyon adıyla (oksit, sülfür, klorür) yazıldığını belirle.
- Alt indislerin Latince sayı ön ekleriyle (mono, di, tri...) adlara eklendiğini fark et.
- Tek atomlu ilk element için mono- yazılmadığını, ikinci element için yazıldığını kurala ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Önce ilk elementin adı, sonra ikinci elementin anyon adı yazılır; atom sayıları Latince ön eklerle gösterilir. (Aynı bileşenleri (ad sırası, anyon adı, Latince ön ek) içerdiği sürece geçerlidir.)
- Kurala ikinci elementin anyon adıyla yazıldığını eklememek — CS₂'de kükürt 'sülfür' olarak geçer.
- İlk element için de her zaman mono- yazılacağını söylemek — CO'nun adı karbon monoksittir.
Kendini kontrol et: Kuralını CCl₄'e uyguladığında 'karbon tetraklorür' adını elde ediyor musun?
2.SO3SO₃ bileşiğini kurala göre adlandırma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
2.N2O5N₂O₅ bileşiğini kurala göre adlandırma
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?