Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 161 Cevapları

Na atomları üç boyutta tekrarlayan örgü oluşturur; katyonlar ile elektron denizi arasındaki metalik bağ vardır. Bu yüzden kristal metalik katıdır.

1. Sodyum modelinde Na+ iyonları ve aralarındaki elektronlara bakılır.
2. Na+ katyonları üç boyutta tekrarlayan düzenli bir örgüde yer alır.
3. Katyonlar ile elektron denizi arasındaki çekim metalik bağı oluşturur.

Kendini kontrol et: Modelde katyonların arasında zıt yüklü iyon mu, yoksa serbest elektron mu var?

Si ve O atomları üç boyutlu ağ içinde düzenli tekrarlanır ve kovalent bağlarla tutulur; kovalent kristal katıdır.

1. Kuvars modelinde Si ve O atomlarının birim kutu içindeki dizilişine bakılır.
2. Si ve O atomları üç boyutta aynı biçimde tekrarlanan düzenli bir ağ kurar.
3. Atomlar birbirine kovalent bağlarla bağlıdır.

Kendini kontrol et: Kuvars modelinde birim kutu çizilmiş mi, yani yapı tekrarlanıyor mu?

Karbon atomları katmanlar içinde düzenli kovalent ağ kurar; kitap sınıflamasında kovalent katıdır. Katmanlar arası zayıf kuvvet vardır.

1. Grafit modelinde karbon atomlarının katmanlar hâlinde dizildiği görülür.
2. Her katmanda C atomları altıgenler oluşturarak düzenli şekilde tekrarlanır.
3. Katman içindeki atomlar kovalent bağlarla bağlıdır; katmanlar arasında zayıf kuvvetler bulunur.

Kendini kontrol et: Grafit modelinde metal katyonu var mı, yoksa yalnızca birbirine bağlı karbon atomları mı?

K+ ve I- iyonları düzenli örgü oluşturur ve elektrostatik kuvvetle bir arada durur.

1. KI modelinde K+ ve I- iyonlarının dizilişine bakılır.
2. Zıt yüklü iyonlar sırayla, tekrarlayan düzenli bir örgüde yer alır.
3. Bu iyonlar elektrostatik çekimle, yani iyonik bağla bir arada tutulur.

Kendini kontrol et: Modelde K+ iyonlarının çevresinde I- iyonları dönüşümlü olarak yer alıyor mu?

Gruplama, örgü noktasındaki birime (iyon, molekül, atom, katyon ve elektron denizi) ve onları tutan etkileşime göre yapılır.

1. Önce düzenli yapı oluşturmayan tek örnek olan cam ayrı bir gruba alınır.
2. Örgü noktasında zıt yüklü iyon bulunanlar gruplanır: NaCl, CaO, KI.
3. Örgü noktasında molekül bulunanlar gruplanır: buz (H₂O) ve kuru buz (CO₂).
4. Atomları kovalent ağla bağlı olanlar gruplanır: elmas, kuvars, grafit.
5. Katyon ve elektron denizinden oluşanlar gruplanır: Na, Mg, Al.

Kendini kontrol et: On iki örneğin her biri yalnız bir gruba yerleşti mi ve toplam on iki mi?

Cam amorf, diğerleri kristal gruplarına girer. Kristal katılarda dört tür örgü birimine göre ayrılır; benim gruplamam bu sınıflamayla örtüşür.

1. Metinde amorf katılar için verilen örnekler (cam, lastik, plastik, mum, tereyağı) amorf kutusuna yazılır.
2. Metne göre amorf katılarda tanecikler düzensizdir ve belirli erime noktası yoktur.
3. Kristal katıların iyonik, moleküler, kovalent ve metalik olarak dörde ayrıldığı belirlenir.
4. Kendi gruplarındaki camın amorfa, diğer dört grubun kristal türlerine karşılık geldiği karşılaştırılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Amorf kutusuna yalnızca cam yazmak (Yalnızca etkinlikteki örneklerle karşılaştırma isteniyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kendi oluşturduğun her grup, şemadaki bir katı türüyle eşleşiyor mu?

Camda taneciklerin dizilişi tekrarlayan geometrik düzen göstermez, belirli erime noktası yoktur. Bu nedenle amorf katıdır.

1. Cam (SiO₂) yapı modelinde Si ve O atomlarının dizilişine bakılır.
2. Atomlar belirli, tekrarlayan bir geometrik düzen oluşturmaz; dizilim düzensizdir.
3. Si ve O atomları birbirine kovalent bağlarla bağlıdır.
4. Düzensiz yapıdan dolayı belirli bir erime noktası yoktur; bu amorf katı özelliğidir.

Kendini kontrol et: Cam modelindeki halkalar her yerde aynı büyüklük ve biçimde tekrarlanıyor mu?

Na+ ve Cl- iyonları örgüde sürekli yinelenen düzenle dizilir ve zıt yüklü iyonlar elektrostatik çekimle tutulur.

1. NaCl modelinde Na+ ve Cl- iyonlarının dizilişine bakılır.
2. İyonlar dönüşümlü olarak üç boyutta tekrarlanan düzenli bir örgü oluşturur.
3. Zıt yüklü iyonlar elektrostatik çekimle, yani iyonik bağla tutulur.

Kendini kontrol et: Modelde her Na+ iyonunun çevresinde Cl- iyonları mı yer alıyor?

Su molekülleri örgü noktalarında düzenli dizilir ve moleküller arası hidrojen bağıyla tutulur; moleküler kristal katıdır.

1. Buz modelinde örgü noktalarında H₂O moleküllerinin bulunduğu görülür.
2. Su molekülleri düzenli ve tekrarlayan biçimde dizilir.
3. H atomu O atomuna bağlı olduğundan moleküller arasında hidrojen bağı oluşur; dipol-dipol ve London kuvvetleri de vardır.

Kendini kontrol et: Yazdığın etkileşim iki ayrı su molekülünü mü, yoksa bir molekülün atomlarını mı bir arada tutuyor?

Mg katyonları düzenli örgü kurar ve elektron denizi ile metalik bağ oluşturur.

1. Magnezyum modelinde Mg2+ iyonları ve aralarındaki elektronlara bakılır.
2. Mg2+ katyonları üç boyutta tekrarlayan düzenli bir örgü oluşturur.
3. Katyonlar ile elektron denizi arasındaki çekim metalik bağdır.

Kendini kontrol et: Modelde eksi yüklü tanecikler iyon mu, yoksa serbest elektron mu?

CO₂ molekülleri apolar olduğundan örgüde düzenli dizilir ve yalnızca zayıf London kuvvetleriyle tutulur; moleküler katıdır.

1. Kuru buz modelinde örgü noktalarında CO₂ moleküllerinin düzenli dizildiği görülür.
2. CO₂ doğrusal ve apolar bir moleküldür; kalıcı dipolü yoktur.
3. Apolar moleküller arasında yalnızca London kuvvetleri etkilidir.

Kendini kontrol et: CO₂ molekülünde O, N veya F atomuna bağlı bir H atomu var mı?

Her karbon atomu dört komşuya kovalent bağla bağlanır ve üç boyutlu tekrarlayan ağ oluşur; kovalent kristal katıdır.

1. Elmas modelinde karbon atomlarının birbirine nasıl bağlandığına bakılır.
2. Her C atomu dört komşu C atomuna kovalent bağla bağlanır.
3. Bu bağlanma üç boyutta aynı şekilde tekrarlanarak düzenli bir ağ oluşturur.

Kendini kontrol et: Modelde her karbon atomundan kaç bağ çıkıyor ve bu bağlar elektron ortaklaşması mı?

Ca2+ ve O₂- iyonları örgüde düzenli sıralanır ve elektrostatik çekimle tutulur.

1. CaO modelinde Ca2+ ve O₂- iyonlarının dizilişine bakılır.
2. Katyon ve anyonlar dönüşümlü olarak tekrarlanan düzenli bir örgü oluşturur.
3. Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekim iyonik bağdır.

Kendini kontrol et: Örgüde hem pozitif hem negatif yüklü iyon var mı?

Al katyonları düzenli örgüde bulunur ve elektron denizi ile metalik bağ yapar.

1. Alüminyum modelinde Al3+ iyonları ve aralarındaki elektronlara bakılır.
2. Al3+ katyonları üç boyutta tekrarlayan düzenli bir örgü oluşturur.
3. Katyonlar ile serbest dolaşan elektronlar (elektron denizi) arasındaki çekim metalik bağdır.

Kendini kontrol et: Modeldeki elektronlar belirli bir atoma ait mi, yoksa tüm örgüde serbest mi?