Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 182 Cevapları

CHCl₃ polar bir moleküldür ve hidrojen bağı yapamaz; baskın etkileşim dipol-dipol kuvvetidir.

1. Modelde kloroformda bir C atomuna bir H ve üç Cl bağlıdır; H, C'ye bağlıdır.
2. H; F, O veya N'ye bağlı olmadığından hidrojen bağı oluşmaz.
3. Cl atomları elektron çektiğinden molekül polardır; dipol-dipol etkileşimi oluşur.

Kendini kontrol et: Kloroformdaki H atomu hangi atoma bağlı? F, O veya N değilse hidrojen bağı yoktur.

Etanoik asitte -COOH grubundaki O-H hidrojen bağı yapar.

1. Top çubuk modelinde etanoik asidin –COOH grubu ve içindeki O–H bağı görülür.
2. O–H hidrojeni komşu moleküllerin oksijenleriyle hidrojen bağı kurabilir.
3. Polar C=O ve O–H bağları dipol-dipol, tüm moleküller London kuvvetleri de oluşturur.

Kendini kontrol et: Modelde oksijene bağlı bir hidrojen var mı? Varsa hidrojen bağı yazılmalıdır.

Etanoik asit eğrisi 101,325 kPa çizgisine yaklaşık 118 °C'ta ulaşır.

1. Kaynama, buhar basıncı 101,325 kPa'a ulaşınca gerçekleşir.
2. Grafikte turuncu etanoik asit eğrisinin 101,325 kPa çizgisini kestiği noktaya bakarız.
3. Bu nokta sıcaklık ekseninde 120 °C'ın biraz altına denk gelir.

Kendini kontrol et: Etanoik asidin kaynama noktası tablodaki dört sıvı içinde en yüksek mi?

Grafikte etanoik asit eğrisi 50 °C'ta yaklaşık 8 kPa dolayındadır; yaklaşık okumadır.

1. Grafikte x ekseninde 50 °C değerini buluruz.
2. Bu sıcaklıkta turuncu etanoik asit eğrisinin yüksekliğine bakarız.
3. Eğri 50 °C'ta 20 kPa çizgisinin oldukça altında, yaklaşık 8 kPa dolayındadır.

Kendini kontrol et: Etanoik asidin 50 °C'taki buhar basıncı dört sıvı içinde en küçük değer mi?

Kaynama noktası en yüksek olan (yaklaşık 118 °C) ve aynı sıcaklıkta buhar basıncı en düşük olan sıvı etanoik asittir; çekim kuvveti en fazladır.

1. Tablodaki kaynama noktalarını sırala: kloroform ≈ 61 °C, etanol ≈ 78 °C, su 100 °C, etanoik asit ≈ 118 °C.
2. 50 °C'taki buhar basınçlarını karşılaştır: en düşük değer etanoik asittedir (≈ 8 kPa).
3. Kaynama noktası en yüksek, buhar basıncı en düşük sıvıda moleküller arası çekim en fazladır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin sıvı hem en yüksek kaynama noktasına hem de 50 °C'ta en düşük buhar basıncına sahip mi?

Dipol-dipol etkileşimli kloroform 61 °C'ta, hidrojen bağlı etanol 78 °C, su 100 °C, etanoik asit 118 °C'ta kaynar. Kuvvetler güçlendikçe sıvıyı buharlaştırmak için daha fazla enerji gerekir.

1. Tablodan etkileşim türü ile kaynama noktasını eşleştir: kloroform dipol-dipol, ≈ 61 °C.
2. Hidrojen bağı yapan sıvıları sırala: etanol ≈ 78 °C, su 100 °C, etanoik asit ≈ 118 °C.
3. Dipol-dipol etkileşimli kloroformun kaynama noktasının hidrojen bağlı sıvılardan düşük olduğunu belirt.
4. Çekim kuvveti büyüdükçe tanecikleri ayırmak için daha çok enerji gerektiğini, bu yüzden kaynama noktasının yükseldiğini yaz.

Kendini kontrol et: Açıklamanda en az iki sıvının etkileşim türünü ve kaynama noktasını sayıyla karşılaştırdın mı?

Grafikte tüm eğriler kaynama noktalarında 101,325 kPa'a ulaşır. Sıvılar farklı sıcaklıklarda kaynasa da kaynarken buhar basınçları dış basınca eşittir.

1. Her eğrinin kaynama noktasında ulaştığı buhar basıncını oku: dördü de 101,325 kPa'a ulaşır.
2. Kaynama sıcaklıklarının farklı (≈ 61, 78, 100, 118 °C) ama kaynarken buhar basınçlarının aynı olduğunu not et.
3. Bu ortak değerin deniz seviyesindeki dış basınç (101,325 kPa = 1 atm) olduğunu belirt.
4. Genelle: aynı ortamda kaynayan tüm sıvıların buhar basınçları birbirine ve dış basınca eşittir.

Kendini kontrol et: Dört eğrinin kaynama noktası olarak işaretlediğin yerler aynı yatay çizgide (101,325 kPa) mı?

Tablodaki veriler 760 mm Hg'de 100 °C, 3517 mm Hg'de 149 °C gösterir. Dış basınç arttıkça buhar basıncının da dış basınca erişmesi için daha yüksek sıcaklık gerekir.

1. Sayfa 181'deki tablodan basınç–kaynama sıcaklığı çiftlerini alırız: 760 mmHg–100 °C'tan 3517 mmHg–149 °C'a kadar.
2. x eksenine sıcaklığı (°C), y eksenine basıncı (mmHg) yerleştirip sekiz noktayı işaretleriz.
3. Noktaları birleştirince yukarı doğru yükselen bir eğri elde ederiz.
4. Tabloda basınç arttıkça kaynama sıcaklığı da sürekli artmaktadır.
5. Neden: dış basınç arttıkça buhar basıncının ona eşitlenmesi için suyun daha yüksek sıcaklığa çıkması gerekir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: x eksenine basınç (mmHg), y eksenine kaynama sıcaklığı (°C) yerleştirilmiş grafik (Eksenler doğru adlandırılır ve basınç arttıkça sıcaklığın arttığı gösterilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Grafiğindeki son nokta (149 °C, 3517 mmHg) ilk noktadan (100 °C, 760 mmHg) daha sağda ve yukarıda mı?

Grafikte kloroform eğrisi 101,325 kPa çizgisine yaklaşık 60 °C dolayında ulaşır.

1. Kaynama, buhar basıncı dış basınca (101,325 kPa) eşit olunca gerçekleşir.
2. Grafikte siyah kloroform eğrisinin 101,325 kPa çizgisini kestiği yere bakarız.
3. Bu nokta sıcaklık ekseninde 60 °C'ın hemen üstüne denk gelir.

Kendini kontrol et: Okuduğun sıcaklıkta kloroform eğrisi tam 101,325 kPa çizgisinin üzerinde mi?

50 °C'ta kloroform eğrisinin değeri grafikten yaklaşık 60 kPa dolayında okunur; okuma yaklaşıktır.

1. Grafikte x ekseninde 50 °C değerini buluruz.
2. Bu sıcaklıkta siyah kloroform eğrisinin y eksenindeki karşılığına bakarız.
3. Eğri 40 ile 80 kPa arasında, yaklaşık 60 kPa dolayından geçer.

Kendini kontrol et: Okuduğun değer, kloroformun 40 °C ve 60 °C'taki değerlerinin arasında mı?

Etanolde O-H grubu vardır; hidrojen bağı yapabilir.

1. Top çubuk modelinde etanolün oksijene bağlı bir hidrojen (O–H) taşıdığı görülür.
2. O–H grubundaki hidrojen, komşu molekülün oksijeniyle hidrojen bağı kurabilir.
3. Molekül polar olduğundan dipol-dipol, her molekülde olduğu gibi London kuvvetleri de bulunur.

Kendini kontrol et: Etanol modelinde kırmızı oksijen atomuna bağlı bir hidrojen görüyor musun?

Etanol eğrisi 101,325 kPa çizgisine yaklaşık 78 °C'ta ulaşır.

1. Kaynama, buhar basıncı 101,325 kPa'a ulaşınca gerçekleşir.
2. Grafikte mavi etanol eğrisinin 101,325 kPa çizgisini kestiği noktaya bakarız.
3. Bu nokta sıcaklık ekseninde 80 °C'ın biraz altına denk gelir.

Kendini kontrol et: Etanolün kaynama noktası kloroformunkinden yüksek, suyunkinden düşük mü?

Grafikte etanol eğrisi 50 °C'ta yaklaşık 30 kPa değerinden geçer; yaklaşık okumadır.

1. Grafikte x ekseninde 50 °C değerini buluruz.
2. Bu sıcaklıkta mavi etanol eğrisinin y eksenindeki karşılığına bakarız.
3. Eğri 20 ile 40 kPa arasında, yaklaşık 30 kPa dolayından geçer.

Kendini kontrol et: Etanolün 50 °C'taki değeri kloroformdan küçük, sudan büyük mü?

Su molekülleri O-H bağları nedeniyle birbirleriyle hidrojen bağı yapar.

1. Su molekülünde oksijene bağlı iki hidrojen (O–H) bulunur.
2. O–H hidrojenleri komşu su moleküllerinin oksijenleriyle hidrojen bağı kurar.

Kendini kontrol et: Hidrojen bağının bir molekülün H'si ile başka bir molekülün O'su arasında kurulduğunu gösterebiliyor musun?

Su eğrisi 101,325 kPa'a 100 °C'ta ulaşır.

1. Deniz seviyesinde dış basınç 101,325 kPa'dır; kaynama, buhar basıncı bu değere ulaşınca olur.
2. Grafikte kırmızı su eğrisinin 101,325 kPa çizgisini kestiği noktaya bakarız.
3. Bu noktanın sıcaklık eksenindeki karşılığı 100 °C'tır.

Kendini kontrol et: Bulduğun değer, Etkinlik 2.22'deki deniz seviyesi kaynama sıcaklığıyla aynı mı?

Grafikte su eğrisi 50 °C'ta yaklaşık 12 kPa dolayındadır; yaklaşık okumadır.

1. Grafikte x ekseninde 50 °C değerini buluruz.
2. Bu sıcaklıkta kırmızı su eğrisinin y eksenindeki karşılığına bakarız.
3. Eğri 20 kPa çizgisinin altında, yaklaşık 12 kPa dolayındadır.

Kendini kontrol et: Suyun 50 °C'taki değeri etanolünkinden küçük, etanoik asitinkinden büyük mü?