Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 225 Cevapları

Soru tabloda olmayan iki ek özellik istiyor; iyonik kristaller kırılgandır, sulu çözeltileri iletkendir.

1. Tabloda 1. numuneye bakıldı: suda çözünür, hekzanda çözünmez, katısı iletmez, sıvısı iletir, erime noktası 848 °C.
2. Katıyken iletmeyip eriyince iletmesi, yapıda hareket edebilen iyonlar olduğunu gösterir; numune iyonik kristaldir.
3. İyonik kristallerin tabloda verilmeyen tipik özellikleri düşünüldü.
4. Tabloda olmayan iki özellik seçildi: kırılgandır ve sulu çözeltisi elektriği iletir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kristal örgüsü düzenli, katyon ve anyonların düzgün dizilişiyle oluşur. (İyonik kristalin yapısal özelliği olarak yazılırsa geçerlidir.) · Darbe alınca tabakalar kayar ve kristal parçalanır. (Kırılganlık yerine bu açıklama yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım iki özellik tabloda zaten var mı, ve iyonik kristallere gerçekten uyuyor mu?

Metallerin parlaklık ve işlenebilirliği tabloda verilmeyen tipik özelliklerdir.

1. Tabloda 2. numuneye bakıldı: katı ve sıvı hâlde elektriği iletir, suda ve hekzanda çözünmez, erime noktası yüksek.
2. Katı hâlde iletkenlik serbest elektronlara işaret eder; numune metalik kristaldir.
3. Metallerin tabloda yer almayan tipik özellikleri düşünüldü.
4. Tabloda olmayan iki özellik seçildi: parlaktır, dövülüp tel ve levha hâline getirilebilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isıyı iyi iletir. (İki özellikten biri olarak ısı iletkenliği yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim iki özellik tabloda yok mu ve tüm metallerde ortak mı?

Tablo dışı özellik istenir; numune elmas benzeri olduğundan ısıyı iyi iletmez demek hatalı olur.

Zayıf moleküller arası kuvvetler nedeniyle moleküler kristaller yumuşak ve uçucudur.

1. Tabloda 4. numuneye bakıldı: keskin kokulu, hekzanda çözünür, erime noktası 80 °C, katı ve sıvısı iletmez.
2. Düşük erime noktası, iletkenliğin olmaması ve apolar çözücüde çözünmesi apolar moleküllerden oluşan moleküler kristali gösterir.
3. Moleküller arası zayıf kuvvetler nedeniyle moleküler kristallerin tipik özellikleri düşünüldü.
4. Tabloda olmayan iki özellik seçildi: yumuşaktır ve uçucudur (kolay süblimleşir).

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaynama noktası düşüktür. (Uçuculuk yerine ikinci özellik olarak yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım özellikler zayıf moleküller arası kuvvetlerle açıklanabiliyor mu ve tabloda yok mu?

Zayıf London kuvvetleri nedeniyle uçucudur; diğerlerinde güçlü bağlar olduğundan buharlaşma ihmal edilebilir, kokusuzdur.

1. Kokunun algılanması için maddenin taneciklerinin gaz hâlinde buruna ulaşması gerektiği hatırlandı.
2. 4. numunenin erime noktasının 80 °C olması ve hekzanda çözünmesi, onun moleküler kristal olduğunu gösterir.
3. Moleküler kristalde moleküller arası çekim zayıftır; moleküller oda sıcaklığında kolayca buharlaşır.
4. Diğer numunelerde tanecikler güçlü bağlarla tutulur; buharlaşma çok az olduğundan koku algılanmaz.

Kendini kontrol et: Açıklamamda moleküllerin gaz hâline geçip buruna ulaştığını belirttim mi?

Metalde pozitif iyonlar arasında dolaşan serbest elektronlar yük taşır.

1. Tablodan 2. numunenin hem katı hem sıvı hâlde elektriği ilettiği okundu.
2. Katı hâlde iyonlar hareket edemeyeceği için iletkenliğin elektronlardan kaynaklandığı düşünüldü.
3. Metalik kristalde değerlik elektronları pozitif iyonlar arasında serbestçe dolaşır (elektron denizi).
4. Bu serbest elektronlar yük taşıdığı için katı metal elektriği iletir.

Kendini kontrol et: Katı hâlde yükü hangi taneciğin taşıdığını açıkça yazdım mı?

Benzer benzeri çözer: apolar madde apolar hekzanda çözünür; apolar moleküller arasında yalnız London kuvvetleri etkindir.

1. Tabloda hekzanda çözünen numuneye bakıldı: yalnız 4. numune çözünür.
2. Dipnottaki kural hatırlandı: apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür, hekzan apolardır.
3. Buna göre 4. numunenin molekülleri apolardır.
4. Apolar moleküller arasında yalnız London (indüklenmiş dipol–indüklenmiş dipol) kuvvetleri etkindir.

Kendini kontrol et: Hem çözünen madde hem hekzan apolar mı; o hâlde etkileşim yalnız London olabilir mi?

Çok yüksek erime noktası ve sertlik, yapıyı bozmak için çok enerji gerektiğini gösterir.

1. Tablodan 3. numunenin sertliği 10, erime noktası 4827 °C olarak okundu.
2. Bu değerlerin dört numune içinde en yüksek olduğu görüldü.
3. Çok yüksek sertlik ve erime noktası, tanecikleri ayırmak için çok büyük enerji gerektiğini gösterir.
4. Atomların ağ yapısında kovalent bağlarla bağlı olduğu ve çekim kuvvetlerinin çok güçlü olduğu sonucuna varıldı.

Kendini kontrol et: Sertlik ve erime noktası değerlerini kullanarak çekimin güçlü olduğunu gerekçelendirdim mi?

Katıda iyonlar sabit olduğundan iletmez; sıvıda iyonlar hareket edince iletir. Suda çözünmesi de iyonik yapıyı destekler.

1. Soruda sıvı hâldeki iletkenliğin iyonların hareketiyle sağlandığı verilmiş.
2. Katı hâlde iletmemesi, iyonların katıda sabit konumda bulunduğunu gösterir.
3. Suda çözünmesi de iyonlu yapıyı destekler.
4. Kristali oluşturan taneciklerin katyon ve anyonlar olduğu, kristalin iyonik olduğu sonucuna varıldı.

Kendini kontrol et: Katı hâlde iletmeyip sıvıda iletmesi seçtiğim tanecik türüyle uyumlu mu?