Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 225
Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 225 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
31-1. numuneTablodaki 1. numune için iki ek özellik yazma
Çözüm Yolu
Soru tabloda olmayan iki ek özellik istiyor; iyonik kristaller kırılgandır, sulu çözeltileri iletkendir.
- Tabloda 1. numuneye bakıldı: suda çözünür, hekzanda çözünmez, katısı iletmez, sıvısı iletir, erime noktası 848 °C.
- Katıyken iletmeyip eriyince iletmesi, yapıda hareket edebilen iyonlar olduğunu gösterir; numune iyonik kristaldir.
- İyonik kristallerin tabloda verilmeyen tipik özellikleri düşünüldü.
- Tabloda olmayan iki özellik seçildi: kırılgandır ve sulu çözeltisi elektriği iletir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kristal örgüsü düzenli, katyon ve anyonların düzgün dizilişiyle oluşur. (İyonik kristalin yapısal özelliği olarak yazılırsa geçerlidir.) · Darbe alınca tabakalar kayar ve kristal parçalanır. (Kırılganlık yerine bu açıklama yazılırsa geçerlidir.)
- Tablodaki özellikleri (suda çözünür, erime noktası yüksek) tekrar yazmak — soru tabloda olmayan yeni özellik istiyor.
- Katısının iletken olduğunu yazmak — iyonik katılarda iyonlar sabit olduğundan katı hâlde iletkenlik yoktur.
Kendini kontrol et: Yazdığım iki özellik tabloda zaten var mı, ve iyonik kristallere gerçekten uyuyor mu?
31-2. numuneTablodaki 2. numune için iki ek özellik yazma
Çözüm Yolu
Metallerin parlaklık ve işlenebilirliği tabloda verilmeyen tipik özelliklerdir.
- Tabloda 2. numuneye bakıldı: katı ve sıvı hâlde elektriği iletir, suda ve hekzanda çözünmez, erime noktası yüksek.
- Katı hâlde iletkenlik serbest elektronlara işaret eder; numune metalik kristaldir.
- Metallerin tabloda yer almayan tipik özellikleri düşünüldü.
- Tabloda olmayan iki özellik seçildi: parlaktır, dövülüp tel ve levha hâline getirilebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Isıyı iyi iletir. (İki özellikten biri olarak ısı iletkenliği yazılırsa geçerlidir.)
- Elektriği iletir diye yazmak — bu özellik tabloda zaten verilmiş, yeni özellik sayılmaz.
- Metali kırılgan diye tanımlamak — metaller işlenebilir; kırılganlık iyonik ve kovalent kristallere özgüdür.
Kendini kontrol et: Seçtiğim iki özellik tabloda yok mu ve tüm metallerde ortak mı?
31-3. numuneTablodaki 3. numune için iki ek özellik yazma
Çözüm Yolu
Tablo dışı özellik istenir; numune elmas benzeri olduğundan ısıyı iyi iletmez demek hatalı olur.
31-4. numuneTablodaki 4. numune için iki ek özellik yazma
Çözüm Yolu
Zayıf moleküller arası kuvvetler nedeniyle moleküler kristaller yumuşak ve uçucudur.
- Tabloda 4. numuneye bakıldı: keskin kokulu, hekzanda çözünür, erime noktası 80 °C, katı ve sıvısı iletmez.
- Düşük erime noktası, iletkenliğin olmaması ve apolar çözücüde çözünmesi apolar moleküllerden oluşan moleküler kristali gösterir.
- Moleküller arası zayıf kuvvetler nedeniyle moleküler kristallerin tipik özellikleri düşünüldü.
- Tabloda olmayan iki özellik seçildi: yumuşaktır ve uçucudur (kolay süblimleşir).
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaynama noktası düşüktür. (Uçuculuk yerine ikinci özellik olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Erime noktasının düşük olduğunu yazmak — bu bilgi tabloda zaten verilmiştir.
- Sert olduğunu yazmak — moleküller arası kuvvetler zayıf olduğundan moleküler kristaller genelde yumuşaktır.
Kendini kontrol et: Yazdığım özellikler zayıf moleküller arası kuvvetlerle açıklanabiliyor mu ve tabloda yok mu?
324. numunenin keskin kokusu olmasının açıklaması
Çözüm Yolu
Zayıf London kuvvetleri nedeniyle uçucudur; diğerlerinde güçlü bağlar olduğundan buharlaşma ihmal edilebilir, kokusuzdur.
- Kokunun algılanması için maddenin taneciklerinin gaz hâlinde buruna ulaşması gerektiği hatırlandı.
- 4. numunenin erime noktasının 80 °C olması ve hekzanda çözünmesi, onun moleküler kristal olduğunu gösterir.
- Moleküler kristalde moleküller arası çekim zayıftır; moleküller oda sıcaklığında kolayca buharlaşır.
- Diğer numunelerde tanecikler güçlü bağlarla tutulur; buharlaşma çok az olduğundan koku algılanmaz.
- Kokuyu maddenin içindeki kimyasal bağların kopmasıyla açıklamak — yalnız moleküller arası çekim yenilir, molekül bozulmaz.
- Kokuyu suda çözünmeyle ilişkilendirmek — koku, gaz fazına geçen moleküllerle ilgilidir.
Kendini kontrol et: Açıklamamda moleküllerin gaz hâline geçip buruna ulaştığını belirttim mi?
332. numunenin katı hâlde elektriği iletmesinin açıklaması
Çözüm Yolu
Metalde pozitif iyonlar arasında dolaşan serbest elektronlar yük taşır.
- Tablodan 2. numunenin hem katı hem sıvı hâlde elektriği ilettiği okundu.
- Katı hâlde iyonlar hareket edemeyeceği için iletkenliğin elektronlardan kaynaklandığı düşünüldü.
- Metalik kristalde değerlik elektronları pozitif iyonlar arasında serbestçe dolaşır (elektron denizi).
- Bu serbest elektronlar yük taşıdığı için katı metal elektriği iletir.
- Katıdaki iletkenliği hareketli iyonlarla açıklamak — metalde iyonlar sabittir, yükü serbest elektronlar taşır.
- İyonik kristalle karıştırmak — iyonik katılar katı hâlde iletmez.
Kendini kontrol et: Katı hâlde yükü hangi taneciğin taşıdığını açıkça yazdım mı?
34Apolar çözücüde çözünen numunenin polarlığı ve etkileşim türü
Çözüm Yolu
Benzer benzeri çözer: apolar madde apolar hekzanda çözünür; apolar moleküller arasında yalnız London kuvvetleri etkindir.
- Tabloda hekzanda çözünen numuneye bakıldı: yalnız 4. numune çözünür.
- Dipnottaki kural hatırlandı: apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür, hekzan apolardır.
- Buna göre 4. numunenin molekülleri apolardır.
- Apolar moleküller arasında yalnız London (indüklenmiş dipol–indüklenmiş dipol) kuvvetleri etkindir.
- Etkileşimi dipol–dipol veya hidrojen bağı diye yazmak — iki madde de apolar olduğundan kalıcı dipol yoktur.
- Suda çözünen 1. numuneyi seçmek — su polardır, soru apolar çözücü olan hekzanı soruyor.
Kendini kontrol et: Hem çözünen madde hem hekzan apolar mı; o hâlde etkileşim yalnız London olabilir mi?
353. numuneyi oluşturan tanecikler arası çekim gücü hakkında çıkarımlar
Çözüm Yolu
Çok yüksek erime noktası ve sertlik, yapıyı bozmak için çok enerji gerektiğini gösterir.
- Tablodan 3. numunenin sertliği 10, erime noktası 4827 °C olarak okundu.
- Bu değerlerin dört numune içinde en yüksek olduğu görüldü.
- Çok yüksek sertlik ve erime noktası, tanecikleri ayırmak için çok büyük enerji gerektiğini gösterir.
- Atomların ağ yapısında kovalent bağlarla bağlı olduğu ve çekim kuvvetlerinin çok güçlü olduğu sonucuna varıldı.
- Yüksek erime noktasını zayıf moleküller arası kuvvetlerle açıklamak — 3. numunede bağımsız molekül yoktur, atomlar ağ yapıdadır.
- İletken olmamasını çekim kuvvetinin zayıflığına bağlamak — iletkenlik, serbest elektron ya da iyon olmamasıyla ilgilidir.
Kendini kontrol et: Sertlik ve erime noktası değerlerini kullanarak çekimin güçlü olduğunu gerekçelendirdim mi?
361. numune sıvıyken iletken olduğuna göre kristali oluşturan tanecik türü
Çözüm Yolu
Katıda iyonlar sabit olduğundan iletmez; sıvıda iyonlar hareket edince iletir. Suda çözünmesi de iyonik yapıyı destekler.
- Soruda sıvı hâldeki iletkenliğin iyonların hareketiyle sağlandığı verilmiş.
- Katı hâlde iletmemesi, iyonların katıda sabit konumda bulunduğunu gösterir.
- Suda çözünmesi de iyonlu yapıyı destekler.
- Kristali oluşturan taneciklerin katyon ve anyonlar olduğu, kristalin iyonik olduğu sonucuna varıldı.
- Tanecik türünü molekül diye yazmak — moleküler maddelerin sıvısı iyon içermez, iletmez.
- Serbest elektron demek — öyle olsaydı katı hâlde de iletirdi.
Kendini kontrol et: Katı hâlde iletmeyip sıvıda iletmesi seçtiğim tanecik türüyle uyumlu mu?