Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 232
Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 232 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
49-1Viskozite şemasında 'Tersidir' okunun ucundaki kutu
Çözüm Yolu
Viskozite akışkanlıkla ters ilişkilidir; sıvı ne kadar viskozsa o kadar az akar. Şema düzeni yorumlanarak doldurulmuştur.
- Şemada 'Tersidir.' okunun viskoziteyle hangi özelliği ilişkilendirdiğini düşün.
- Viskozite, sıvının akmaya karşı gösterdiği dirençtir.
- Akmaya direnç arttıkça sıvı daha zor akar; yani akışkanlık azalır.
- Bu ters ilişki nedeniyle kutuya 'Akışkanlığın tersidir' yazılır.
- Viskoziteyi akışkanlıkla aynı şey sanmak — viskozite akmaya direnç, akışkanlık ise akma kolaylığıdır.
- Kutuya yoğunluk yazmak — yoğunluk viskoziteyle ters orantılı tanımlanan bir özellik değildir.
Kendini kontrol et: Bal ile su karşılaştırıldığında viskozitesi büyük olan bal daha mı yavaş akıyor?
49-2'Moleküller arası etkileşim kuvveti arttıkça' okunun kutusu
Çözüm Yolu
Moleküller arası çekim arttıkça sıvının akmaya karşı direnci büyür.
- Okun üzerindeki koşula bak: moleküller arası etkileşim kuvveti artıyor.
- Moleküller birbirini daha güçlü çekerse birbiri üzerinden kayması zorlaşır.
- Kayma zorlaştığında akmaya karşı direnç, yani viskozite büyür.
- Kutuya 'Viskozite artar' yazılır.
- Kuvvet artınca viskozitenin azaldığını yazmak — güçlü çekim akmayı zorlaştırır, viskozite artar.
Kendini kontrol et: Hidrojen bağı yapabilen 1,2-propandiol, apolar n-hekzandan daha mı yavaş akıyor?
49-3'Sıcaklık arttıkça' okunun kutusu
Çözüm Yolu
Sıcaklık artınca moleküller arası etkileşim zayıflar, sıvı daha kolay akar (47. soruda 25 °C ile 30 °C karşılaştırması).
- Okun üzerindeki koşula bak: sıcaklık artıyor.
- Sıcaklık artınca moleküllerin kinetik enerjisi artar, moleküller arası etkileşimleri daha kolay yener.
- Moleküller daha rahat hareket ettiği için sıvı kolay akar.
- Akışkanlık arttığından kutuya 'Viskozite azalır' yazılır.
- Sıcaklıkla viskozitenin arttığını düşünmek — ısıtılan bal ya da yağ daha kolay akar, viskozite azalır.
Kendini kontrol et: Isıtılmış zeytinyağı, soğuk zeytinyağından daha mı hızlı akıyor?
49-4'Etkileyen faktörlerdir' okunun kutusu
Çözüm Yolu
Tabloda viskoziteyi değiştiren etmenler sıcaklık ile moleküller arası etkileşimin türü ve kuvvetidir.
- 'Etkileyen faktörlerdir.' okunun viskoziteyi değiştiren etmenleri istediğini fark et.
- Şemanın diğer kollarında geçen etmenleri topla: sıcaklık ve moleküller arası etkileşim kuvveti.
- Etkileşim kuvvetinin türü ve büyüklüğü de bu etmenin içinde yer alır.
- Kutuya 'Sıcaklık ve moleküller arası etkileşim kuvveti' yazılır.
- Yalnız bir etmen yazmak — viskoziteyi hem sıcaklık hem de moleküller arası etkileşim kuvveti etkiler.
- Sıvının miktarını etmen saymak — miktar değişse de aynı koşulda viskozite değişmez.
Kendini kontrol et: Yazdığın her etmen değiştiğinde aynı sıvının akma hızı gerçekten değişiyor mu?
50X ve Y sıvılarının cam yüzeyle etkileşimini tanecik boyutunda çizme
Çözüm Yolu
Çizimde X için sıvı molekülleri arasında güçlü oklar (kohezyon), cam ile zayıf ok; Y için cam ile güçlü oklar (adezyon), sıvı molekülleri arasında zayıf oklar gösterilir.
- 1. görselde X'in camda damlacık olarak kaldığını, 2. görselde Y'nin yüzeyden aktığını belirle.
- Cam yüzeyi bir sıra tanecik, sıvıları küçük daireler hâlinde çiz.
- X için sıvı tanecikleri arasına kalın oklar, cam ile sıvı arasına ince oklar çizerek topaklanmış damla göster.
- Y için cam ile sıvı tanecikleri arasına kalın oklar, sıvı tanecikleri arasına ince oklar çizerek yüzeye yayılmış ince tabaka göster.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Okların yerine tanecikler arası uzaklıkla çekimin gücünü göstermek (Güçlü çekimin olduğu yerde taneciklerin daha yakın çizilmesi ve bunun açıklanması koşuluyla)
- İki sıvıyı aynı şekilde çizmek — X damla, Y yayılmış tabaka olarak farklı gösterilmelidir.
- Okların kalınlığını karıştırmak — X'te kohezyon, Y'de adezyon okları daha güçlü olmalıdır.
Kendini kontrol et: Çiziminde X'in damla, Y'nin yayılmış tabaka hâli ve güçlü çekimler okla açıkça görünüyor mu?
51Cam yüzey ve sıvılar arasındaki adezyon ve kohezyon kuvvetlerini karşılaştırma
Çözüm Yolu
X damlacık kaldığı için kendi molekülleri arası çekim cama olandan büyüktür. Y yüzeyden aktığı için cama yapışma kuvveti daha baskındır.
- X'in camda damlacık olarak kaldığını, yani cama yayılmadığını gözlemle.
- Sıvı kendi taneciklerini cama göre daha çok çekiyorsa damla oluşur: X'te kohezyon > adezyon.
- Y'nin cam yüzeyde yayılıp aktığını gözlemle.
- Sıvı cama kendi taneciklerinden daha çok çekiliyorsa yayılır: Y'de adezyon > kohezyon.
- Adezyon ile kohezyonun tanımlarını karıştırmak — kohezyon aynı tür tanecikler, adezyon farklı tür tanecikler arasındaki çekimdir.
Kendini kontrol et: Kohezyonu baskın sıvı damla, adezyonu baskın sıvı yayılmış tabaka oluşturuyor mu?
52Tablodan X ve Y sıvılarının olabileceği sıvıları gerekçeyle belirtme
Çözüm Yolu
Damla kalan X yüksek kohezyonlu olduğundan yüzey gerilimi büyük olmalıdır (su, gliserin). Yüzeyden akan Y'nin yüzey gerilimi küçüktür (n-hekzan, zeytinyağı).
- Gözlem: X camda damlacık olarak kalıyor, Y ise yüzeyden akıp yayılıyor.
- Damla oluşturan X'te kohezyon adezyondan büyüktür; bu, yüzey geriliminin yüksek olduğunu gösterir.
- Yayılan Y'de adezyon baskındır, kohezyon zayıftır; yüzey gerilimi düşüktür.
- Tabloda yüzey gerilimi yüksek olanlar su (0,073) ve gliserin (0,063); düşük olanlar n-hekzan (0,018) ve zeytinyağı (0,032).
Kabul edilebilir başka cevaplar: X: gliserin (0,063) (Yüzey gerilimi yüksek, damla oluşturan sıvı olarak gerekçelendirilirse) · Y: zeytinyağı (0,032) (Yüzey gerilimi düşük, yüzeye yayılan sıvı olarak gerekçelendirilirse)
- X'i yüzey gerilimi düşük sıvılardan seçmek — damla oluşturan sıvının kohezyonu ve yüzey gerilimi yüksektir.
- Gerekçe yazmadan yalnız sıvı adı vermek — soru seçimin yüzey gerilimiyle açıklanmasını istiyor.
Kendini kontrol et: Seçtiğin X sıvısının yüzey gerilimi, Y için seçtiğin sıvınınkinden büyük mü?