Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 53 Cevapları

Alfa parçacıklarının çoğu yoluna devam etti, az kısmı saptı veya geri döndü. Bu, atomun büyük kısmının boş olduğunu ve yoğun, pozitif yüklü bir çekirdek bulunduğunu gösterdi.

1. Thomson modelini hatırla: pozitif yük atomun her yerine yayılmıştır, elektronlar bu pozitif kürenin içine gömülüdür.
2. Rutherford deneyinde alfa parçacıkları ince altın levhaya gönderilmiş, geçip geçmedikleri ve saptıkları gözlenmiştir.
3. Parçacıkların çoğu sapmadan geçti; buradan atomun büyük kısmının boşluk olduğu sonucuna varılır.
4. Çok azı büyük açıyla saptı ya da geri döndü; bu, pozitif yükün ve kütlenin çok küçük bir çekirdekte toplandığını gösterir.
5. Yeni varsayımları yaz: çekirdek küçük, yoğun ve pozitiftir; elektronlar çekirdeğin çevresindeki boşlukta bulunur.

Kendini kontrol et: Cevabında Thomson'dan bir varsayım ve Rutherford'un onun yerine koyduğu yeni varsayım açıkça yer alıyor mu?

Dalton, Thomson, Rutherford ve Bohr modellerinde proton ve elektron yer alır; nötron bu modellerde tam olarak açıklanmamıştır, sonradan keşfedilmiştir.

1. Önceki sayfadaki model çizimlerinde proton (+) ve elektron (−) işaretlerinin hangi modellerde gösterildiğine bak.
2. Thomson ile elektronlar, Rutherford ile pozitif yüklü çekirdek (proton) modele girer.
3. Hiçbir çizimde yüksüz bir taneciğin ayrıca gösterilmediğini fark et.
4. Varlığı bu teorilerde tam açıklanamayan, sonradan keşfedilen tanecik nötrondur.

Kendini kontrol et: Seçtiğin taneciğin yükü var mı? Yüksüzse çizimlerde neden hiç işaretlenmediğini açıklayabiliyor musun?

Yeni veri ve teknolojiyle önceki bilgi güncellenir. Bohr'un yörüngesi yerini orbital kavramına bıraktı; astronomideki model değişimi de aynı özelliği gösterir.

1. Bohr modelinde elektron çizgisel yörüngede, modern modelde ise bulunma olasılığının yüksek olduğu orbitalde düşünülür; iki görüşü karşılaştır.
2. Bu farkın yeni deney ve verilerle ortaya çıktığını fark et.
3. Bilimsel bilginin yeni kanıtlarla değişebilir ve gelişebilir olduğu özelliğini yaz.
4. Atom dışından, zamanla değişmiş bir bilimsel bilgiyle örnek ver; örneğin Dünya merkezli evren görüşünün yerini Güneş merkezli modelin alması.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Plüton'un önce gezegen sayılması, sonra cüce gezegen olarak sınıflandırılması (Yeni gözlemler ve tanım değişikliğiyle bilginin güncellendiği vurgulanırsa geçerlidir.) · Işığın yalnızca dalga olduğu düşünülürken tanecik özelliğinin de kabul edilmesi (Yeni deneylerin önceki görüşü geliştirdiği açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Verdiğin örnekte eski bilgi ile yeni bilgiyi ve değişime yol açan yeni kanıtı belirtebiliyor musun?

Dalton'dan modern teoriye kadar tüm modeller maddenin atomlardan oluştuğunu kabul eder. Atomların kimyasal olaylarda yoktan var olmayıp vardan yok olmadığı da geçerliliğini korur.

1. Dalton, Thomson, Rutherford ve Bohr modellerinin temel varsayımlarını ayrı ayrı listele.
2. Her varsayımın modern atom teorisiyle çelişip çelişmediğini kontrol et.
3. Atomun bölünemezliği gibi sonradan çürütülen varsayımları ele.
4. Günümüzde hâlâ kabul edilenleri yaz; örneğin maddenin atomlardan oluşması ve atomda çekirdek ile çevresinde elektronlar bulunması.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Atom nötrdür; pozitif ve negatif yük sayıları eşittir (Thomson). (Thomson teorisinden günümüze kalan bir varsayım olarak verilirse geçerlidir.) · Elektronlar belirli enerji düzeylerinde bulunur; enerji alıp vererek düzey değiştirir (Bohr). (Çizgisel yörünge değil, enerji düzeyi vurgulanırsa geçerlidir.) · Kimyasal olaylarda atomlar yoktan var edilemez, var olan atomlar yok edilemez (Dalton). (Kimyasal tepkimeler için söylenirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her varsayım modern atom teorisinde de aynen kabul ediliyor mu?

Atom modelleri her dönemin verilerine dayanıyordu. Yeni deneyler önceki modelin eksiğini ortaya koydu. Bu, bilginin kanıtlara göre sorgulanıp güncellenmesinin doğal olduğunu gösterir.

1. Önce soruya evet ya da hayır diye tutumunu belirt.
2. Atom modellerinin sırasıyla birbirinin yerini aldığını hatırla: Dalton, Thomson, Rutherford, Bohr, modern teori.
3. Bir geçiş örneği seç; Thomson modelinin Rutherford'un alfa saçılması deneyiyle değiştiğini yaz.
4. Değişimin bilgiyi kusurlu değil, yeni kanıtlarla gelişebilir yaptığını açıkla.
5. Bilginin kanıta dayanarak sorgulanması gerektiği sonucuyla bitir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bohr modelindeki çizgisel yörüngenin yerini modern teorideki orbital kavramının alması (Değişimin yeni verilerle gerçekleştiği açıklanırsa örnek olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hem bir tutum hem de en az bir atom modelinin yeni bir deneyle değişmesi örneği var mı?