Ana sayfa›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 63›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Kimya 9. sınıf · Elektron Dizilimi ve Orbital Şeması
Bilgi notu
Elektron Dizilimi ve Orbital Şeması
- Elektronlar enerjisi en düşük orbitalden başlayarak yerleşir: 1s, 2s, 2p, 3s, 3p.
- s alt kabuğu en çok 2, p alt kabuğu en çok 6 elektron alır.
- Pauli ilkesi: Bir orbitalde en çok 2 elektron bulunur ve bunlar zıt yönlüdür.
- Hund kuralı: Aynı enerjili orbitallere önce birer elektron aynı yönlü yerleşir, sonra eşleşme olur.
- Nötr atomda elektron sayısı atom numarasına eşittir.
Örnek: ₉F atomunun elektron dizilimini ve 2p orbital şemasını yazalım.
Çözüm: 9 elektron var: 1s² 2s² 2p⁵. 2p'de üç orbital: ↑↓ ↑↓ ↑ (iki orbital dolu, biri tek elektronlu).
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
₃Li atomunun elektron dizilimini yazınız.
Bir s alt kabuğu en çok, bir p alt kabuğu en çok kaç elektron alır?
Pauli ilkesine göre bir orbitalde en çok kaç elektron bulunabilir ve bu elektronların yönleri nasıl olmalıdır?
Uygulama
₁₁Na atomunun elektron dizilimini yazınız ve son enerji düzeyindeki (3. düzey) elektron sayısını belirtiniz.
₁₄Si atomunun elektron dizilimini yazınız ve 3p alt kabuğundaki elektronların orbitallere nasıl yerleştiğini Hund kuralına göre açıklayınız.
₁₂Mg atomunun elektron dizilimini yazınız ve tek elektronlu (eşleşmemiş) orbital olup olmadığını belirtiniz.
Düşün
₅B ve ₁₃Al atomlarının elektron dizilimlerini yazınız. İki atomun son alt kabuğundaki elektron sayısını ve tek elektronlu orbital sayısını karşılaştırarak ortak özelliklerini belirtiniz.
Bir öğrenci ₁₆S atomunun 3p alt kabuğunu şöyle göstermiştir: ↑↓ ↑↓ _ (iki orbital çift elektronlu, üçüncü boş). Bu gösterim hangi kuralı ihlal etmektedir? Nedenini açıklayıp doğru gösterimi yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 1s² 2s¹ | 3 elektron: 1s'ye 2, 2s'ye 1 elektron yerleşir. | 8 |
| 2 | s alt kabuğu 2, p alt kabuğu 6 elektron alır. | s alt kabuğunda 1 orbital, p alt kabuğunda 3 orbital vardır; her orbital en çok 2 elektron alır. | 8 |
| 3 | En çok 2 elektron bulunabilir; elektronlar zıt yönlü olmalıdır. | Pauli ilkesi bir orbitaldeki elektronların zıt yönlü olmasını ve en çok ikisinin bulunmasını söyler. | 8 |
| 4 | 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹; 3. düzeyde 1 elektron vardır. | 2 + 2 + 6 + 1 = 11 elektron. | 12 |
| 5 | 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p²; iki elektron iki ayrı 3p orbitaline birer aynı yönlü yerleşir, üçüncü 3p orbitali boş kalır. | 2 + 2 + 6 + 2 + 2 = 14 elektron. Hund kuralına göre elektronlar önce eşleşmeden ayrı orbitallere girer. | 12 |
| 6 | 1s² 2s² 2p⁶ 3s²; tek elektronlu orbital yoktur. | 2 + 2 + 6 + 2 = 12 elektron; 3s orbitali zıt yönlü iki elektronla doludur. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): B: 1s² 2s² 2p¹ (5 puan). Al: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p¹ (5 puan). İkisinin de son alt kabuğunda (2p ve 3p) 1 elektron ve 1 tek elektronlu orbital vardır (6 puan). Ortak özellik: ikisinin de son enerji düzeyinde 3 elektron (değerlik elektronu) vardır (4 puan). | B: 2 + 2 + 1 = 5; Al: 2 + 2 + 6 + 2 + 1 = 13. İkisinin son düzeyinde s²p¹ olduğundan 3 değerlik elektronu vardır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Hund kuralı ihlal edilmiştir (8 puan). Gerekçe: boş orbital varken elektronlar eşleştirilmiş; önce üç orbitale birer aynı yönlü elektron girmeli, dördüncü elektron sonra eşleşmelidir (6 puan). Doğru gösterim: ↑↓ ↑ ↑ (6 puan). | S'nin 3p alt kabuğunda 4 elektron vardır (1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴). Elektron sayısı doğru ama yerleşim Hund kuralına aykırıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Hund kuralını unutup p orbitallerinde elektronları önce eşleştirmek. · Üst indislerin toplamının atom numarasına eşit olup olmadığını kontrol etmemek.
Öz kontrol: Yazdığım üst indislerin toplamı atom numarasına eşit mi?