Ana sayfa›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 64›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Kimya 9. sınıf · Orbital Doluluğu ve Küresel Simetri
Bilgi notu
Orbital Doluluğu ve Küresel Simetri
- Her orbitalde en fazla 2 elektron bulunabilir; s alt kabuğunda 1, p alt kabuğunda 3 orbital vardır.
- Aynı enerjili orbitallere elektronlar önce teker teker, aynı yönlü yerleşir (Hund kuralı).
- Orbitallerin hepsi tek elektronlu ise yarı dolu, hepsi iki elektronlu ise tam doludur.
- Yarı dolu ya da tam dolu düzen küresel simetri sağlar ve atomu daha kararlı yapar.
Örnek: 12Mg atomunun elektron dizilimini yaz. Son enerji seviyesindeki orbital tam dolu mu?
Çözüm: 12 elektron sırayla yerleşir: 1s2 2s2 2p6 3s2. Son enerji seviyesi 3'tür ve 3s orbitalinde 2 elektron vardır; orbital tam doludur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir orbitalde en fazla kaç elektron bulunabilir?
p alt kabuğunda kaç orbital vardır ve bu alt kabuk en fazla kaç elektron alır?
7N atomunun elektron dizilimini yaz.
Uygulama
8O atomunun elektron dizilimini yaz. Son enerji seviyesindeki üç tane 2p orbitalinden her birinin tam dolu mu, yarı dolu mu, boş mu olduğunu belirt.
14Si atomunun elektron dizilimini yaz ve son enerji seviyesindeki toplam elektron sayısını belirt.
Hund kuralına göre 3p alt kabuğuna 3 elektron yerleşirken elektronlar nasıl dağılır? Yön oklarını kullanarak göster ve kısaca açıkla.
Düşün
12Mg ve 13Al atomlarının son enerji seviyesindeki orbital doluluğunu karşılaştır. Hangisinde tek elektronlu orbital bulunur ve hangisi küresel simetriktir? Açıkla.
15P ve 16S atomlarının 3p orbital doluluğunu yaz. Hangi atomun küresel simetrik olduğunu ve neden daha kararlı beklendiğini açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 2 elektron. | Her orbital en fazla zıt yönlü iki elektron alır. | 8 |
| 2 | 3 orbital; en fazla 6 elektron. | Her orbital 2 elektron aldığından 3 × 2 = 6 elektron. | 8 |
| 3 | 1s2 2s2 2p3 | Elektronlar sırayla yerleşir: 2 + 2 + 3 = 7. | 8 |
| 4 | 1s2 2s2 2p4; 2p orbitallerinden biri tam doludur (2 elektron), ikisi yarı doludur (1'er elektron). | 2p alt kabuğunda 4 elektron vardır; Hund kuralına göre önce üç orbitale birer elektron yerleşir, dördüncü elektron bir orbitale eşlenir. Bir orbital çift elektronlu (tam dolu), diğer ikisi tek elektronlu (yarı dolu) olur. | 12 |
| 5 | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p2; son enerji seviyesinde 4 elektron vardır. | 2 + 2 + 6 + 2 + 2 = 14; son seviye 3'tür ve 3s2 3p2 toplam 4 elektron içerir. | 12 |
| 6 | Her p orbitaline aynı yönlü birer elektron yerleşir: ↑ ↑ ↑ . Elektronlar önce teker teker yerleşir, eşleşme sonra olur. | Hund kuralı, aynı enerjili orbitallerde elektronların önce tek tek yerleşmesini söyler. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Mg son seviyede 3s2, orbital tam dolu (5 puan); Al son seviyede 3s2 3p1 (5 puan); Al'de 3p orbitalinde tek elektron vardır, yani tek elektronlu orbital Al'dedir (4 puan); Mg küresel simetriktir, Al valans orbitalleri aynı dolulukta olmadığından küresel simetrik değildir (6 puan). Toplam 20 puan. | Mg: 1s2 2s2 2p6 3s2; Al: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1. Küresel simetri orbitallerin aynı dolulukta olmasıyla sağlanır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: P'de 3p3, üç orbitalin her birinde tek elektron var, yarı dolu (5 puan); S'de 3p4, bir orbital çift, iki orbital tek elektronlu, yarı dolu değil (5 puan); küresel simetrik olan P'dir (4 puan); simetrik dağılımda çekirdek çekimi orbitallere dengeli uygulanır, atom daha kararlı olur (6 puan). Toplam 20 puan. | 15P: 3s2 3p3; 16S: 3s2 3p4. Yarı dolu p orbitalleri simetrik elektron dağılımı sağlar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Hund kuralını unutup elektronları orbitale baştan çiftler hâlinde yerleştirmek. · Yarı dolu ile tam dolu kavramlarını karıştırıp p3 dizilimini tam dolu sanmak.
Öz kontrol: Son enerji seviyesindeki her orbitalde kaç elektron var ve hepsi aynı dolulukta mı?