Ana sayfa›Kimya 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 75›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Kimya 9. sınıf · İyon Oluşumu ve İzoelektroniklik
Bilgi notu
İyon Oluşumu ve İzoelektroniklik
- Atom elektron verirse katyon (pozitif), elektron alırsa anyon (negatif) olur.
- İyon yükü = proton sayısı - elektron sayısıdır; iyondaki elektron sayısı = proton sayısı - yük.
- Atomlar en yakın soy gaz elektron dizilimine ulaşarak kararlı hâle gelmeye eğilimlidir.
- Elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı taneciklere izoelektronik denir.
Örnek: 3Li atomu bir elektron vererek Li⁺ iyonuna dönüşüyor. İyonun elektron sayısı kaçtır ve hangi soy gazla izoelektroniktir?
Çözüm: Li atomunda 3 elektron vardır; 1 tane verince 3 - 1 = 2 elektron kalır. 2 elektronlu soy gaz helyumdur, yani Li⁺ helyumla izoelektroniktir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
11Na atomu 1 elektron vererek iyon oluşturuyor. Oluşan iyonun gösterimini ve elektron sayısını yazınız.
Elektron alan bir atom hangi tür iyon oluşturur?
8O²⁻ iyonunda proton ve elektron sayısı kaçtır?
Uygulama
12Mg atomunun ve Mg²⁺ iyonunun elektron dizilimini yazınız.
20Ca²⁺ iyonu hangi soy gaz atomuyla izoelektroniktir? Elektron sayısını yazarak açıklayınız.
7N atomu son katmanını soy gaz düzenine tamamlamak için kaç elektron alır? Oluşan iyonun gösterimini ve elektron sayısını yazınız.
Düşün
O²⁻, F⁻, Na⁺ ve Mg²⁺ taneciklerinin elektron sayılarını (atom numaraları sırasıyla 8, 9, 11, 12) bulunuz; aralarındaki ilişkiyi ve hangi soy gazın dizilimine sahip olduklarını açıklayınız.
Sevgi, 'Aynı sayıda elektronu olan iki tanecik aynı elementin atomudur.' diyor. Sevgi'nin düşüncesindeki hatayı Ne atomu ve Na⁺ iyonu örneğiyle açıklayınız (atom numaraları Ne: 10, Na: 11).
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Na⁺; 10 elektron | Na'nın 11 elektronu vardır; 1 elektron verince 11 - 1 = 10 elektron kalır ve yük +1 olur. | 8 |
| 2 | Anyon (negatif yüklü iyon) | Elektron sayısı proton sayısından fazla olunca yük negatif olur. | 8 |
| 3 | Proton 8, elektron 10 | Proton sayısı atom numarasıdır: 8. -2 yük 2 elektron alındığını gösterir: 8 + 2 = 10. | 8 |
| 4 | Mg: 1s2 2s2 2p6 3s2; Mg²⁺: 1s2 2s2 2p6 | Mg'da 12 elektron vardır: 2 + 2 + 6 + 2 = 12. Mg²⁺ 2 elektron (3s2) verir: 12 - 2 = 10 elektron, 2 + 2 + 6 = 10. | 12 |
| 5 | Argon (18Ar); Ca²⁺ iyonunda 18 elektron vardır. | Ca'nın 20 elektronu vardır; 2 elektron verince 20 - 2 = 18 elektron kalır. Ar atomunda da 18 elektron vardır. | 12 |
| 6 | 3 elektron alır; N³⁻ iyonu oluşur ve 10 elektronu vardır. | N'nin dizilimi 1s2 2s2 2p3'tür ve 2p'nin dolması için 3 elektron gerekir. 7 + 3 = 10 elektron olur ve yük -3 olur. | 12 |
| 7 | Puanlama (toplam 20): Elektron sayıları: O²⁻ 8 + 2 = 10, F⁻ 9 + 1 = 10, Na⁺ 11 - 1 = 10, Mg²⁺ 12 - 2 = 10 (her biri 2 puan, 8 puan). Hepsinin elektron sayısı aynı olduğundan izoelektroniktirler; proton sayıları farklıdır (6 puan). Hepsi neonun dizilimine sahiptir: 1s2 2s2 2p6 (6 puan). | Anyonlarda alınan elektronlar protona eklenir, katyonlarda verilen elektronlar çıkarılır; sonuç dört taneciğin de 10 elektronlu olmasıdır. | 20 |
| 8 | Puanlama (toplam 20): Ne atomunda 10 proton ve 10 elektron, Na⁺ iyonunda 11 proton ve 10 elektron vardır (8 puan). İkisinin de elektron sayısı aynıdır ama proton sayıları farklıdır; bu yüzden farklı elementlerdir (7 puan). Elementi belirleyen proton sayısıdır, elektron sayısı değil (5 puan). | Ne: 10 proton, 10 elektron. Na⁺: 11 proton, 11 - 1 = 10 elektron. Elektron sayısı eşit olsa da elementlerin proton sayıları farklıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: İyon yükünü bulurken elektron sayısından proton sayısını çıkarmak (çıkarma yönünü ters almak). · İyon oluşurken protonların sayısının da değiştiğini düşünmek.
Öz kontrol: İyonun proton ve elektron sayısını yükünden yararlanarak bulup hangi soy gazla aynı dizilime sahip olduğunu söyleyebiliyor muyum?