Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 138
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 138 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
51Perde modelini kullanarak iskelet kası kasılma ve gevşeme mekanizmasını kendi cümlelerle açıklama
Çözüm Yolu
Perdenin kapanması sarkomerin kısalmasına, açılması uzamasına karşılık gelir. Kasılmada kas kısalıp kemiği çeker, gevşemede eski boyuna döner.
- Metindeki benzetmeyi oku: perdenin ortada kapanması sarkomerin kısalmasına, yana açılması sarkomerin uzamasına karşılık gelir.
- Görseldeki sarkomerde aktin ve miyozin ipliklerinin yerini belirle.
- Kasılmayı açıkla: aktin ve miyozin iplikleri birbiri üzerinde kayar, sarkomer kısalır, böylece kas kısalır.
- Gevşemeyi açıkla: iplikler eski konumuna kayar, sarkomer uzar ve kas eski boyuna döner.
- Her aşamayı perdenin kapanma ve açılma hareketiyle eşleştirerek kendi cümlelerinle yaz.
- İpliklerin kendisinin kısaldığını yazmak — iplik boyu değişmez, yalnız birbiri üzerinde kayarak örtüşme artar.
- Kasılma ile gevşemeyi perdenin yanlış hareketiyle eşleştirmek — kapanma kısalmaya, açılma uzamaya karşılık gelir.
Kendini kontrol et: Açıklamanda sarkomerin kasılmada kısaldığını, gevşemede uzadığını ve bunun ipliklerin kaymasıyla olduğunu belirttin mi?
52Kasılma ve gevşemeyi açıklayan günlük hayattan kendi modelini tasarlayıp yazma
Çözüm Yolu
Örnek bir modeldir; çırt çırt bant veya akordeon gibi başka modeller de olabilir. Modelde hangi parçanın neyi temsil ettiği belirtilmelidir.
- Günlük hayattan, çekilince kısalan ve bırakılınca eski hâline dönen bir düzenek seç.
- Düzeneğin hangi parçasının kası, hangisinin kemiği temsil ettiğini belirle.
- Çekme hareketini kasılmayla, bırakma hareketini gevşemeyle eşleştir.
- Modelini parçaları ve temsil ettikleri yapılarla birlikte kısa cümlelerle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Cırt cırt bant: iki şerit üst üste kaydırılınca kısalır, ayrılınca uzar. (Şeritlerin aktin ve miyozin ipliklerini, üst üste binmenin kasılmayı temsil ettiği belirtilirse geçerlidir.) · Akordeon: körük sıkışınca kısalır, açılınca uzar. (Sıkışmanın kasılmaya, açılmanın gevşemeye karşılık geldiği açıklanırsa geçerlidir.)
- Yalnız nesnenin adını yazmak — modelde her parçanın neyi temsil ettiği açıkça belirtilmelidir.
- Gevşeme aşamasını modele eklememek — soru hem kasılmayı hem gevşemeyi açıklamayı ister.
Kendini kontrol et: Modelinde kasılmayı ve gevşemeyi gösteren iki ayrı hareket ile her parçanın karşılığı var mı?
53Kendi modeli ile Huxley'in kayan iplikler modelini benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırma
Çözüm Yolu
Bilimsel model molekül düzeyinde ve kanıtlara dayanır; günlük model basit benzetmedir. Cevap öğrencinin kendi modeline göre uyarlanmalıdır.
- Kendi modelinde kısalmanın hangi hareketle oluştuğunu belirle.
- Huxley'in kayan iplikler modelinde aktin ve miyozin ipliklerinin birbiri üzerinde kaydığını hatırla.
- Benzerliği yaz: iki model de kasılmayı kayma hareketiyle açıklar.
- Farkları yaz: bilimsel model iplikleri, çapraz köprüleri ve ATP gereksinimini gösterir; günlük model bunları göstermez.
- Yalnız benzerlik ya da yalnız farklılık yazmak — soru ikisini birlikte istemektedir.
- Günlük modeli bilimsel modelle eşdeğer saymak — günlük model kanıta dayanmayan basit bir benzetmedir.
Kendini kontrol et: Karşılaştırmanda en az bir benzerlik ve en az bir farklılık açıkça yer alıyor mu?
54Karşılaştırma bulgularına göre metindeki modeli geliştirmeye yönelik öneriler
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Perde modeli yalnızca kısalmayı gösterir; ipliklerin kayışını ve enerji gereksinimini gösterecek ögeler eklenerek model bilimsel modele yaklaştırılır.
- Perde modelinin neyi gösterdiğini belirle: yalnız sarkomerin kısalıp uzamasını.
- Karşılaştırmada perde modelinde eksik kalan ögeleri listele: aktin, miyozin, çapraz köprüler ve ATP.
- Her eksik öge için modele eklenebilecek bir parça öner.
- İpliklerin birbiri üzerinde kayabileceği hareketli bir düzen önererek modeli bilimsel modele yaklaştır.
- Karşılaştırmaya dayanmayan, süsleme amaçlı öneriler yazmak — öneriler modelin bilimsel eksiklerini gidermelidir.
- Enerji gereksinimini atlamak — kasılma ATP harcar, iyi bir model bunu da göstermelidir.
Kendini kontrol et: Her önerin perde modelinin bir eksikliğini gideriyor mu?