Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 149
Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 149 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Köpek ve güvercinin sıcakta vücut ısısını korumadaki mekanizmalarını benzerlik ve farklılık yönünden karşılaştırma
Çözüm Yolu
Üç canlının amacı aynıdır: vücut sıcaklığını sabit tutmak. Yöntemler farklıdır; insan ve köpek buharlaşmayla ısı kaybeder, güvercin ise davranışıyla ısı kazancını azaltır.
- Metinde 40 °C sıcaklıkta insan, köpek ve güvercinin ne yaptığını ayrı ayrı belirle.
- Benzerliği yaz: üç canlı da artan sıcaklığa karşı vücut sıcaklığını dengelemek için tepki verir; akşam serinleyince tepkiler kalkar.
- Farkı yaz: insan terleyerek, köpek hızlı soluyup dilinden su buharlaştırarak fizyolojik yolla serinler.
- Güvercinin gölgede dinlenerek ısı kazancını azalttığını, bunun davranışsal bir mekanizma olduğunu belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzerliği insan ile köpeğin buharlaşmayla ısı kaybetmesi, farkı güvercinin davranışla ısı kazancını azaltması üzerine kurmak. (Üç canlının mekanizması da metindeki gözlemlerle doğru eşleştirilirse geçerlidir.)
- Yalnız farkları yazıp benzerliği atlamak — soru hem benzerlik hem farklılık yönünden karşılaştırma ister.
- Köpeklerin insanlar gibi bütün vücuttan terlediğini yazmak — köpekler esas olarak dil ve solunum yoluyla buharlaşmayla serinler.
Kendini kontrol et: Karşılaştırmanda her canlı için bir mekanizma var mı ve ortak amacı (vücut sıcaklığını sabit tutmak) yazdın mı?
2Aynı sıcaklık stresine farklı tepkilerin türlerin yaşadığı ortamlarla ilişkilendirilmesi
Çözüm Yolu
Ortam koşulları (sıcaklık, su, gölge imkânı) türün yapı, fizyoloji ve davranışını seçilimle şekillendirir; bu yüzden aynı strese farklı yanıtlar görülür.
- Aynı stres etkeninin (40 °C sıcaklık) farklı canlılarda farklı tepkiler doğurduğunu belirle.
- Her türün özelliğini düşün: köpeğin vücudunda ter bezi yoktur, güvercin hareket ederek gölgeye kolayca geçebilir.
- Bu özelliklerin türün uzun süre yaşadığı ortam koşullarına uyum sonucu oluştuğunu açıkla.
- Sonucu yaz: her tür, yaşadığı ortama en uygun mekanizmayla homeostaziyi sağlar.
- Tepkileri canlının o anki keyfi tercihi gibi anlatmak — bu tepkiler nesiller boyunca ortamla şekillenmiş kalıtsal uyumlardır.
- Bir tepkinin diğerinden kesin olarak 'daha iyi' olduğunu söylemek — her mekanizma kendi türü ve ortamı için uygundur.
Kendini kontrol et: Açıklamamda tepkilerin farkı, türlerin yaşadığı ortam koşullarına bağlanmış mı?
3Canlılardan birinde ter bezlerinin işlevsiz olmasının hayatta kalma olasılığına etkisi
Çözüm Yolu
Terleme buharlaşmayla ısı kaybettirir. Bozulursa homeostazi sağlanamaz, hücresel işlevler aksar, ciddi durumda ölüm riski artar.
- Ter bezleriyle serinleyen canlıyı seç: metindeki örneklerde aşırı terleyen insandır.
- Terlemenin işlevini yaz: ter deride buharlaşırken vücuttan ısı alır ve sıcaklığı düşürür.
- Ter bezleri çalışmazsa 40 °C'de ısının atılamayacağını, vücut sıcaklığının yükseleceğini belirt.
- Sonucu bağla: enzimler ve hücre işlevleri bozulur, hayatta kalma olasılığı azalır.
- Terlemeyi yalnız su kaybı olarak görmek — terin asıl homeostatik işlevi buharlaşmayla vücudu serinletmektir.
- Köpeği örnek seçip terlemeyi asıl mekanizma saymak — köpek serinlemeyi büyük ölçüde soluyarak sağlar.
Kendini kontrol et: Açıklamamda 'ısı atılamaz, sıcaklık yükselir, hücre işlevleri bozulur' zinciri eksiksiz mi?
4Kaktüs ve muzun yapısal farklılıklarının homeostaziye sağladığı avantajı analiz etme
Çözüm Yolu
Her bitki kendi ortamında su dengesini korur: kaktüs su kaybını en aza indirir, muz fazla suyu uzaklaştırır.
- Metinden kaktüsün yapılarını bul: diken şeklinde yapraklar, yeşil ve kalın gövde.
- Kaktüste avantajı yaz: dikenler terleme yüzeyini azaltır, kalın gövde suyu depolar; böylece kurak ortamda su korunur.
- Metinden muzun yapılarını bul: geniş yaprak yüzeyi ve yaprak kenarındaki hidatotlar.
- Muzda avantajı yaz: geniş yaprak fotosentezi artırır, hidatotlar nemli ortamda fazla suyu dışarı atar.
- İkisini bağla: her bitki kendi ortamında su dengesini farklı bir yolla korur.
- Kaktüs dikenlerini yalnız savunma yapısı olarak açıklamak — soru homeostaziyi soruyor; dikenler su kaybını azaltır.
- Hidatotları stoma ile karıştırmak — hidatotlar fazla suyu sıvı damlalar hâlinde dışarı atar.
Kendini kontrol et: Her bitki için hem yapıyı hem de bu yapının su dengesine katkısını yazdım mı?
5İki bitkinin fotosentez ve su dengesi ilişkilerini homeostazi bağlamında karşılaştırma
Çözüm Yolu
Kaktüste su dengesi öncelikli, fotosentez buna uyumlu ve düşük hızlıdır; muzda su bol olduğundan fotosentez yüksektir ve su fazlası atılır.
- Fotosentezin su ve geniş yüzey gerektirdiğini, yaprak yüzeyinden terlemeyle su kaybedildiğini hatırla.
- Kaktüste: yapraklar diken olduğu için fotosentez yeşil gövdede, sınırlı yüzeyde ve yavaş yapılır.
- Muzda: su bol olduğu için geniş yapraklarda yoğun fotosentez yapılır, fazla su hidatotlarla atılır.
- Karşılaştır: kaktüs suyu korumak için fotosentezden ödün verir, muz bol su sayesinde yüksek fotosentez yapar.
- Kaktüsün hiç fotosentez yapmadığını sanmak — yeşil gövdesi fotosentez yapar.
- Su dengesi ile fotosentezi ayrı konular gibi yazmak — soru ikisi arasındaki ilişkiyi istiyor.
Kendini kontrol et: Her bitki için su miktarının fotosentez yüzeyini ve hızını nasıl etkilediğini açıkladım mı?
6Tropik bitkinin kurak bölgeye taşınınca karşılaşacağı homeostazi sorunları
Çözüm Yolu
Tropik bitkide su kaybını sınırlayan uyum yoktur; kurak ortamda su alımı kayıbı karşılayamaz ve homeostazi bozulur.
- Tropik bitkinin yapısını hatırla: geniş yapraklar var, su kaybını sınırlayan uyumlar yok.
- Kurak ortamın özelliğini belirle: su az, sıcaklık yüksek, hava kuru.
- Sorunu yaz: geniş yapraklardan terlemeyle kaybedilen su, kökten alınan suyu aşar.
- Etkiyi bağla: su dengesi bozulur, bitki solar, fotosentezi azalır ve ölebilir.
- Hidatotların kurakta da işe yarayacağını sanmak — hidatotlar fazla suyu atar, su kıtken yarar sağlamaz.
- Yalnız 'su yetmez' deyip terlemeyi atlamak — sorunun kaynağı geniş yaprak yüzeyinden aşırı su kaybıdır.
Kendini kontrol et: Açıklamamda 'geniş yaprak, fazla terleme, su açığı, solma' zinciri var mı?