Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 16 Cevapları

Ses uyaranı kulakla alınır, beyinde yorumlanır, kulak kapatma tepkisi oluşur.

1. Tablodaki örnek satırlara bakılır: her olay için uyaran, alan bölüm, yorumlayan yer ve tepki yazılır.
2. Metindeki örnek seçilir: insanın yüksek ses duyması; uyaran sestir.
3. Sesi alan organ kulaktır; ses beyinde, yani merkezî sinir sisteminde yorumlanır.
4. Tepki: kişi irkilir veya ellerini kulaklarına kapatır; satır bu bilgilerle doldurulur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Korna sesi duyma; Tepki: Başı sese doğru çevirme. (Uyaran ses, alma kulak, yorumlama beyin olarak yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Satırı 'ses → kulak → beyin → irkilme' zinciri olarak okuyabiliyor musun?

Bitkiler ışığı hücreleriyle algılar ve ışığa yönelir.

1. Bir bitki örneği seçilir: yaprakların güneş ışığına dönmesi.
2. Uyaran ışıktır; tablodaki kök örneğindeki gibi bitki hücreleri tarafından alınır.
3. Uyaran gövde ve yaprakta değerlendirilir.
4. Tepki bitkinin ışığa doğru yönelmesidir; satır bu bilgilerle doldurulur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Öglenanın ışığa yönelmesi; Alma ve yorumlama: Tek hücre. (Metindeki tek hücreli örnek seçilir ve tepki ışığa yönelme yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Satırın, tablodaki 'kök-kireç' örneğiyle aynı düzende olup olmadığını karşılaştırdın mı?

Koku kimyasal uyarandır; sinir sistemi tükürük salgısını artırır.

1. Metindeki örnek kullanılır: güzel bir yemek kokusu almak.
2. Koku kimyasal bir uyarandır; burun tarafından alınır.
3. Koku bilgisi beyinde yorumlanır.
4. Tepki olarak tükürük salgısı artar; satır böyle tamamlanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Köpeğin besin kokusu alması; Tepki: Tükürük salgısının artması. (Metindeki köpek örneği seçilirse geçerlidir; alma burun, yorumlama beyin olur.)

Kendini kontrol et: Tükürük artışının kokuya bağlı bir tepki olduğunu, koku olmasa oluşmayacağını düşünerek doğrula.

Metinde fasulye yapraklarının geceleri su kaybını önlemek için kapandığı belirtilir.

1. Sayfa 15'teki metinden fasulye örneği alınır: yapraklar gündüz açılır, gece kapanır.
2. Uyaran ışığın azalmasıdır; tablodaki kök örneği gibi uyaranı bitki hücresi alır.
3. Uyaranın değerlendirildiği yer yapraktır.
4. Tepki yaprakların kapanmasıdır; amaç gece su kaybını önlemektir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Orman gülü yapraklarının soğukta kıvrılması; Uyaran: Sıcaklık düşüşü. (Metindeki orman gülü örneği seçilir, tepki aşağı kıvrılma yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Gündüz ışık varken yaprakların neden açık olduğunu da açıklayabiliyor musun?

Duyu organları uyaranı alır, sinir sistemi yorumlar, hareketle tepki verilir.

1. Tablo düzenine göre bir hayvan olayı seçilir: köpeğin tehlike anında kaçması veya havlaması.
2. Uyaran tehlikeli bir ses ya da görüntüdür; bunu kulak ve göz alır.
3. Alınan bilgi beyinde yorumlanır, tehlike olarak değerlendirilir.
4. Tepki hareketle verilir: köpek kaçar veya saldırır; satır bu şekilde doldurulur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Deve kuşunun tehlikeden koşarak kaçması; Alma: Göz; Tepki: Hızla koşma. (Metindeki deve kuşu örneği seçilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin uyaranı alan organla, yazdığın alma sütunu birbiriyle uyumlu mu?

Deri sıcaklığı algılar, beyin yorumlar ve vücut terleme ya da kaçınma ile tepki verir.

1. Tablodaki 'sıcak yüzey' örneğine benzer bir sıcaklık olayı seçilir: güneşin yüzü ısıtması.
2. Uyaran sıcaklıktır; sıcaklığı deri algılar.
3. Bilgi merkezî sinir sisteminde yorumlanır.
4. Tepki: vücut terler veya kişi gölgeye çekilir; satır böyle tamamlanır.

Kendini kontrol et: Yazdığın satırın tablonun ilk örnek satırından farklı bir olay olduğunu kontrol ettin mi?

Metne göre arılar morötesi ışıkla çiçekte nektar bulunan kısmı algılar.

1. Sayfa 15'teki metinden arı örneği seçilir: arılar morötesi ışığı algılar.
2. Uyaran morötesi ışıktır; bu ışığı arının gözü alır.
3. Işık bilgisi arının sinir sisteminde yorumlanır.
4. Tepki: arı çiçeğin nektar bulunan kısmına yönelir; son satır bu bilgilerle doldurulur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Olay: Baykuşun az ışıkta avlanması; Uyaran: Az ışık; Tepki: Göz bebeğinin genişlemesi. (Metindeki baykuş örneği seçilirse geçerlidir; alma göz, yorumlama sinir sistemidir.)

Kendini kontrol et: Metinde arıyla ilgili cümleyi bulup uyaran ve tepkiyi oradan doğrulayabiliyor musun?

Genelleme: uyaranı alma ve tepki biçimi canlıya göre değişir ama hepsi hayatta kalmaya hizmet eder.

1. Tablodan ışık ve sıcaklık uyaranlı satırları ayır.
2. Bitki satırlarında uyaranı hücrelerin aldığını, hayvanlarda göz ve deri gibi duyu organlarının aldığını karşılaştır.
3. Tepki biçimlerini karşılaştır: bitkilerde yönelme ve yaprak hareketi, hayvanlarda kaçma ve terleme gibi.
4. Ortak sonucu tek cümleyle yaz: tepkiler farklı olsa da hepsi hayatta kalmayı ve uyumu sağlar.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Işık ve sıcaklık bitkilerde hücrelerle, hayvanlarda duyu organlarıyla algılanır; tepkiler canlının yapısına göre değişir. (Algılama ve tepki farkları ile ortak amaç (yaşamı sürdürme) birlikte belirtilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Paragrafında hem bitki hem hayvan örneği ve ikisini bağlayan genel bir sonuç cümlesi var mı?