Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 197
Biyoloji 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 197 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1aSolunum hızı ile kan pH değeri arasındaki ilişkiyi gösteren grafiği çizme
Çözüm Yolu
Kan asitleştikçe (pH azalır) solunum merkezi uyarılır, solunum hızı artar; pH yükselirse hız azalır. Ters orantılı grafik çizilir.
- Grafik a: dikey eksen solunum hızı, yatay eksen kan pH değeri.
- pH düşmesi kanın asitleştiğini, CO₂'nin arttığını gösterir; solunum merkezi uyarılır.
- pH düşükken solunum hızlı, pH yükseldikçe solunum yavaş olur.
- Soldan yükseğe başlayıp sağa doğru alçalan bir çizgi çiz.
- Artan çizgi çizmek — pH düşükken kan asidiktir ve solunum hızlanır, ilişki ters yönlüdür.
Kendini kontrol et: Grafiğin sol tarafında (düşük pH) solunum hızı en yüksek mi?
1bSolunum hızı ile kandaki CO₂ oranı grafiğini çizme
Çözüm Yolu
CO₂ artışı kan pH'ını düşürür, omurilik soğanı solunum merkezi uyarılır ve solunum hızlanır. Doğru orantılı grafik çizilir.
- Grafik b: dikey eksen solunum hızı, yatay eksen kandaki CO₂ oranı.
- Kanda CO₂ artınca omurilik soğanındaki solunum merkezi uyarılır.
- Solunum hızlanır, fazla CO₂ dışarı atılır.
- Soldan alçak başlayıp sağa doğru yükselen bir çizgi çiz.
- CO₂ artışını pH artışıyla karıştırmak — CO₂ artınca pH düşer ve solunum hızlanır.
Kendini kontrol et: CO₂ oranı en yüksekken solunum hızı da grafikte en yüksek değerde mi?
1cSolunum hızı ile vücut sıcaklığı grafiğini çizme
Çözüm Yolu
Sıcaklık artınca metabolizma hızlanır, oksijen ihtiyacı ve CO₂ üretimi artar; bu yüzden solunum hızı yükselir.
- Grafik c: dikey eksen solunum hızı, yatay eksen vücut sıcaklığı.
- Sıcaklık yükselince metabolizma hızlanır; oksijen ihtiyacı ve CO₂ üretimi artar.
- Bunu karşılamak için solunum hızlanır.
- Sıcaklık arttıkça yükselen bir çizgi çiz.
- Sıcaklık artınca solunumun yavaşladığını düşünmek — metabolizma hızlandığı için daha çok gaz alışverişi gerekir.
Kendini kontrol et: Ateşli bir kişinin daha sık nefes aldığını grafiğin gösteriyor mu?
1çKan pH değeri ile kandaki CO₂ oranı grafiğini çizme
Çözüm Yolu
CO₂ suyla birleşip karbonik asit oluşturur ve H+ iyonları artar; bu da kan pH'ını düşürür. Ters orantılı grafik çizilir.
- Grafik ç: dikey eksen kan pH değeri, yatay eksen kandaki CO₂ oranı.
- CO₂ suyla birleşip karbonik asit oluşturur; H+ iyonları artar.
- H+ arttıkça kan asitleşir, yani pH düşer.
- Soldan yüksek başlayıp sağa doğru alçalan bir çizgi çiz.
- H+ artınca pH'ın arttığını sanmak — H+ iyonu arttıkça ortam asitleşir ve pH sayısı küçülür.
Kendini kontrol et: CO₂ oranı en yüksek olduğu noktada pH grafikte en düşük mü?
2Omurilik soğanının kandaki CO₂ artışını algılaması ve solunumu düzenleyen yapıları açıklama
Çözüm Yolu
Algılayıcılar kan CO₂/pH değişimini fark eder, merkez motor sinirlerle diyafram ve kaburga kaslarını uyarır; havalandırma artar, CO₂ atılır.
- Kanda CO₂ artınca H+ iyonlarının çoğaldığını ve pH'ın düştüğünü yaz.
- Omurilik soğanındaki kemoreseptörlerin bu değişimi algıladığını belirt.
- Solunum merkezinin sinirlerle diyafram ve kaburgalar arası kasları uyardığını yaz.
- Kaslar daha hızlı kasılıp gevşer; fazla CO₂ atılır, pH normale döner.
- Solunumu düzenleyen merkezi beyincik sanmak — solunum merkezi omurilik soğanı ve ponstadır.
- Algılamanın doğrudan O₂ azalmasıyla olduğunu yazmak — asıl uyaran CO₂ artışı ve pH düşüşüdür.
Kendini kontrol et: Cevabında hem algılama yolu (CO₂/pH) hem de çalışan yapılar (diyafram, kaburgalar arası kaslar) yer alıyor mu?
3Ateşi çıkan bireyde solunum hızının artmasının homeostatik sürecini açıklama
Çözüm Yolu
Uyarı: vücut sıcaklığı/CO₂ artışı; merkez: omurilik soğanı; tepki: solunum kaslarının hızlanması; sonuç: CO₂ ve ısı atılımıyla normale dönüş (negatif geri bildirim).
- Uyaranı belirle: ateşle vücut sıcaklığı yükselir, metabolizma hızlanır.
- Hücresel solunum artar, CO₂ üretimi artar ve kan pH'ı düşer.
- Omurilik soğanı bu değişimi algılar, solunum kaslarını daha hızlı çalıştırır.
- Fazla CO₂ ve nefesle ısı atılır; değerler normale yaklaşır, bu negatif geri bildirimdir.
- Yalnız 'ateş solunumu hızlandırır' yazmak — uyaran, merkez, tepki ve sonuç basamakları açıklanmalıdır.
- Süreci pozitif geri bildirim sanmak — tepki değişimi tersine çevirip dengeye döndürdüğü için negatif geri bildirimdir.
Kendini kontrol et: Açıklamanda uyaran, kontrol merkezi, tepki ve dengeye dönüş sırasıyla var mı?