Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 69
Biyoloji Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 69 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5Canlılardaki sinir sistemlerinin benzer ve farklı yönlerini karşılaştırma.
Çözüm Yolu
Sölenterlerde ağ, solucanlarda ganglion ve sinir şeridi, omurgalılarda beyin ve omurilik vardır; gelişmişlik arttıkça tepki hızlı ve özgül olur.
- Tablodaki canlıların hepsinde uyartının iletildiği ortak noktayı bul: sinir hücreleri (süngerler hariç).
- Süngerlerde sinir sistemi olmadığını, uyartının kimyasal yolla iletildiğini ayrıca belirt.
- Sölenterlerde ağ, solucanlarda gangliyon ve sinir şeridi, omurgalılarda beyin ve omuriliği farklılık olarak sırala.
- Benzerlik ve farklılığı ayrı başlıklarla, kısa cümlelerle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzerlik: hepsi uyarana tepki verir. Farklılık: sinir sisteminin organizasyon düzeyi ve tepki hızı farklıdır. (Benzerlikte uyarana tepki, farklılıkta organizasyon düzeyi doğru belirtildiğinde geçerlidir.)
- Süngerleri sinir hücresi olan canlılar arasında saymak — süngerlerde sinir sistemi yoktur.
- Yalnız farklılıkları yazıp benzerliği unutmak — soru iki yönü de karşılaştırmanı istiyor.
Kendini kontrol et: Cevabında en az bir benzerlik ve basitten gelişmişe doğru en az bir farklılık var mı?
6Sinir sistemi daha basit yapıda olan canlıların hangileri olduğu.
Çözüm Yolu
Süngerlerde uyartı kimyasal yolla hücreden hücreye iletilir; sölenterlerde dağınık ağ yapısı vardır, bu en basit sinir sistemidir.
- Tablonun organizasyon düzeyi sütununda en alt basamaktaki canlıları bul.
- Süngerlerde sinir sistemi bulunmadığını, uyartının hücreden hücreye kimyasal yolla iletildiğini hatırla.
- Sölenterlerde dağınık, ağsı sinir sisteminin en basit sinir sistemi olduğunu belirterek iki grubu yaz.
- Yassı solucanları en basit grup saymak — onlarda gangliyon ve beyin görevi gören yapılar vardır.
- Süngerlere ağsı sinir sistemi yazmak — ağsı sinir sistemi sölenterlerde görülür.
Kendini kontrol et: Yazdığın canlılarda gangliyon veya beyin bulunmuyor mu?
7Ganglion, sinir kordonu veya merkezi sinir sistemi görülen canlılar.
Çözüm Yolu
Yassı ve yuvarlak solucanlarda ganglion; toprak solucanı ve eklem bacaklılarda ganglion zinciri ve sinir kordonu; omurgalılarda beyin ve omurilik merkezi sinir sistemini oluşturur.
- Tablodaki organizasyon düzeyi sütununu gangliyon, sinir kordonu ve merkezî sinir sistemi olarak üç gruba ayır.
- Yassı ve yuvarlak solucanlarda baş bölgesinde gangliyon bulunduğunu yaz.
- Toprak solucanı ve eklem bacaklılarda her segmentte gangliyon ve sinir kordonu olduğunu ekle.
- Balık, sürüngen, kuş ve memelilerde beyin ile omuriliğin merkezî sinir sistemini oluşturduğunu belirt.
- Sölenterlere gangliyon yazmak — sölenterlerde yalnız dağınık ağsı sinir sistemi bulunur.
- Merkezî sinir sistemini omurgasızlara da yazmak — beyin ve omurilikten oluşan yapı omurgalılara özgüdür.
Kendini kontrol et: Her yapı türünün altına tablodan en az bir uygun canlı grubu yazdın mı?
8Beyin ve duyu organlarının daha gelişmiş olduğu canlı grupları.
Çözüm Yolu
Memelilerde beyin büyük ve kıvrımlıdır; eklem bacaklılarda baş ganglionları ve duyu organları daha büyüktür.
- Tablonun özelleşmiş yapılar sütununda beyin ve duyu organı bulunan grupları işaretle.
- Omurgalılarda beyin geliştiğini, memelilerde ise büyük ve kıvrımlı olduğunu belirle.
- Omurgasızlardan eklem bacaklılarda baş gangliyonlarının büyük, duyu organlarının gelişmiş olduğunu ekle.
- Yalnız memelileri yazıp eklem bacaklıları atlamak — omurgasızlar içinde eklem bacaklılarda da gelişmiştir.
- Kuşları beyni en gelişmiş grup saymak — kuşlarda beyincik büyüktür, en gelişmiş beyin memelilerdedir.
Kendini kontrol et: Cevabında omurgalılardan ve omurgasızlardan birer grup var mı?
9Sinir sistemi basitten gelişmişe geçerken uyaranlara tepkide gözlenen değişim.
Çözüm Yolu
Ağ sistemde tüm vücut yavaş tepki verir; ganglion ve merkezi sinir sisteminde tepki hızlı, bölgeye özgü ve öğrenmeye bağlı olur.
- Ağsı sinir sisteminde uyarının yavaş yayıldığını ve tüm vücudun tepki verdiğini belirle.
- Gangliyonlu canlılarda uyarının daha hızlı iletildiğini ve uyaranın geldiği bölgeye özgü tepki verildiğini karşılaştır.
- Omurgalılarda uyarıların hızlı değerlendirildiğini ve karmaşık davranışların ortaya çıktığını ekle.
- Tepkinin hızlanıp özelleştiği ve karmaşıklaştığı sonucunu yaz.
- Yalnız tepkinin hızlandığını yazmak — tepkinin bölgeye özgü ve karmaşık hâle gelmesi de değişimin parçasıdır.
Kendini kontrol et: Basit ve gelişmiş sinir sistemindeki tepkiyi en az iki özellik yönünden karşılaştırdın mı?
10Yapısal farklılıkların canlıların çevreye uyumuna etkisini açıklama.
Çözüm Yolu
Besin bulma, tehlikeden kaçma ve öğrenme gibi davranışlar gelişmiş sinir sistemiyle daha etkin yapılır.
- Sinir sistemi ve duyu organlarındaki gelişmişliğin uyaranları algılamayı nasıl etkilediğini düşün.
- Hızlı ve doğru tepkinin besin bulma, tehlikeden kaçma gibi davranışlara katkısını örnekle.
- Bu davranışların hayatta kalmayı artırarak çevreye uyumu kolaylaştırdığı sonucunu yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gelişmiş beyin öğrenme ve hafızayı artırır; canlı deneyimden yararlanarak değişen çevreye daha kolay uyum sağlar. (Yapısal farklılığı uyum ve hayatta kalmayla ilişkilendirdiği sürece geçerlidir.)
- Basit yapılı canlıların çevreye uyum sağlayamadığını yazmak — her canlı kendi ortamına uyumludur, yalnız tepki biçimi farklıdır.
Kendini kontrol et: Açıklamanda yapısal bir özellik, sağladığı tepki ve bunun hayatta kalmaya etkisi var mı?
11Sinir sistemi yapıları ile çevresel uyarana verilen tepkiler arasındaki ilişkiye yönelik çıkarım.
Çözüm Yolu
Sinir ağından beyne doğru gidildikçe uyartı iletimi hızlanır, tepkiler özelleşir ve öğrenme yeteneği artar.
- Karşılaştırma tablosunda canlıları sinir ağından beyne doğru, basitten gelişmişe sırala.
- Her basamakta uyarana verilen tepkinin hızını ve kapsamını not et.
- Ağ sistemde tüm vücudun yavaş, omurgalılarda ilgili bölgenin hızlı tepki verdiğini karşılaştır.
- Yapı karmaşıklaştıkça tepkinin hızlandığı, özelleştiği ve çeşitlendiği sonucunu tek cümleyle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sinir sistemi merkezîleştikçe tepkiler bölgeye özgü olur ve öğrenmeye dayalı karmaşık davranışlar ortaya çıkar. (Yapının gelişmesiyle tepkinin gelişmesi arasındaki doğru orantıyı vurguladığı sürece geçerlidir.)
- Yalnız yapıları sıralayıp tepkiyle ilişki kurmamak — soru yapı ile tepki arasındaki bağlantıyı istiyor.
- Basit sinir sistemli canlıların hiç tepki vermediğini yazmak — süngerler bile kimyasal yolla uyarana tepki verir.
Kendini kontrol et: Çıkarımın hem bir yapı değişimini hem de tepkideki karşılık gelen değişimi içeriyor mu?
12Hayvanlardaki sinir sistemleriyle ilgili öğrenmeleri yansıtan öğrenme günlüğü oluşturma.
Çözüm Yolu
Günlük, öğrenilenleri kişisel dille yansıtır. Basitten gelişmişe sinir ağı, gangliyon, merkezî sinir sistemi sıralaması ve tepkilerin karmaşıklaşması vurgulanır.