Coğrafya Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 20 Cevapları

Satırdaki konumsal özellik doğusunda dağlarla çevrili çukur alan olarak verilmiş; hava kirliliği metni Iğdır'ı anlatır.

1. Tablonun ilk satırında konumsal özellik verilmiş: Türkiye'nin doğusunda, dağlarla çevrili çukur alan.
2. Metinlerde Türkiye'nin doğusunda ve etrafı dağlarla çevrili olarak anlatılan yer Iğdır'dır.
3. Bu nedenle ilk satırın mekân hücresine Iğdır yazılır.

Kendini kontrol et: Yazdığın yer metinde hem doğuda hem dağlarla çevrili çukur alan olarak anlatılıyor mu?

Örneğin Iğdır'da kirlilik kaynakları, Bursa'da arazi kullanımı uydu görüntüleriyle tespit edilmiş, böylece yakıt denetimi ve koruma alanı gibi çözümler üretilmiştir.

1. Coğrafyanın bir soruna nasıl yaklaştığını düşün: nerede, neden ve hangi etkiyle.
2. Sorunun yerini ve nedenlerini belirlemenin çözümün ilk adımı olduğunu yaz.
3. Metinlerden örnek ver: Bursa'da kaçak yapılar uydu görüntüleri ve coğrafi bilgi sistemleriyle tespit edildi.
4. Benzer riskli yerleri saptayıp önlem önermenin katkısını ekleyerek gerekçelendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kerç Boğazı'nda petrolün yayılacağı kıyıları haritalarla önceden belirleyerek temizlik çalışmalarına yön vermek. (Coğrafyanın mekânsal analiz katkısıyla gerekçelendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her katkı için "çünkü" ile başlayan bir gerekçe var mı?

Şehir planlama arazi kullanımını düzenler, çevre mühendisliği arıtma ve kirlilik denetimi yapar, sosyoloji göç ve toplumsal etkileri inceler; coğrafya bunları konumsal bağlamda birleştirir.

1. Soruda verilen bilim dallarını belirle: şehir planlama, çevre mühendisliği, sosyoloji.
2. Her dalın soruna hangi katkıyı yaptığını yaz; örneğin çevre mühendisliği kirliliği denetler.
3. Coğrafyanın bu katkıları konum bilgisiyle bir araya getirdiğini açıkla.
4. İş birliğinin bütüncül çözüm ürettiğini bir örnekle göster.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bursa Ovası'nda coğrafya arazi kullanımını haritalar, şehir planlama bu verilere göre tarım alanlarının sınırını çizer. (Metindeki örnekle iş birliği somutlaştırılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hem diğer dalların katkısı hem coğrafyanın birleştirici rolü yer alıyor mu?

Coğrafya veriyi sadece nicel veya nitel değil konumsal olarak da ele alır, olayların yeryüzü dağılışını ve örüntülerini inceleyerek çok boyutlu çözümler sunar.

1. Sayfadaki açıklama paragrafını oku; coğrafyanın yaklaşımını anlatan ifadeleri bul.
2. Konum bilgisini kullanmasını ilk özellik olarak yaz.
3. Dağılış, bağlantı ve örüntüleri görselleştirerek nerede ve neden sorularını yanıtlamasını ekle.
4. Farklı disiplinlerden gelen verileri birleştirmesini son özellik olarak yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın özellikler başka bir bilim için de aynen geçerli mi? Geçerliyse ayırt edici değildir.

Metinde Iğdır'daki hava kirliliğinin nedenleri olarak terselme, yakıt kalitesi, sanayi ve ulaşım emisyonları sayılır.

1. Birinci satır Iğdır'daki hava kirliliğidir; metinde sorunun nedenleri aranır.
2. Doğal bağlantı: etrafı dağlarla çevrili çukur alanda kışın sıcaklık terselmesi oluşur ve kirli hava yerde kalır.
3. Beşerî bağlantılar: ısınmada kalitesiz yakıt kullanımı ile sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonlar.
4. Hücreye bu doğal ve beşerî nedenler birlikte yazılır.

Kendini kontrol et: Hücrende en az bir doğal ve en az bir beşerî neden var mı?

Metin, Iğdır'da partikül madde düzeyinin yükseldiğini ve havanın kirlendiğini belirtir.

1. Birinci satır Iğdır'daki hava kirliliği sorunudur; metinde çevreye etkisi aranır.
2. Metne göre emisyonlar havadaki partikül madde seviyesini yükseltmektedir.
3. Sonuç olarak çevre üzerindeki etki: hava kirliliği ve partikül madde düzeyinin artmasıdır.

Kendini kontrol et: Yazdığın ifade sorunun nedeni mi, yoksa çevrede ortaya çıkan sonucu mu?

Sanayi, tarım ve yerleşim baskısı ile göç, Bursa Ovası metninde anlatılan bağlantılardır.

1. İkinci satırda verilen bağlantı: sanayi-tarım-yerleşim baskısı ve göç.
2. Organize sanayi, göçler ve hızlı kentleşmeyle tarım alanlarının yapılaştığı yer Bursa Ovası metninde anlatılır.
3. Bu yüzden ikinci satırın mekân hücresine Bursa Ovası yazılır.

Kendini kontrol et: Metinde sanayi, göç ve tarım alanı kaybı birlikte hangi yer için anlatılıyor?

Metinde Bursa Ovası, Marmara Denizi'nin güneyinde yer alan verimli bir tarım alanı olarak tanıtılır.

1. İkinci satırdaki bağlantılar (sanayi-tarım-yerleşim baskısı, göç) Bursa Ovası metnine aittir.
2. Metnin başında ovanın konumu Marmara Denizi'nin güneyi olarak verilir.
3. Ova aynı zamanda önemli bir meyve-sebze üretim alanı, yani verimli bir tarım alanıdır.
4. Hücreye: Marmara Denizi'nin güneyinde yer alan verimli ova yazılır.

Kendini kontrol et: Yazdığın ifade ovanın yerini ve doğal niteliğini mi anlatıyor?

Bursa Ovası metni bu üç etkiyi açıkça sayar.

1. İkinci satır Bursa Ovası'nın yapılaşma sorunudur; metinde bu sürecin sonuçları aranır.
2. Metin, yapılaşmanın tarım alanlarını daralttığını belirtir.
3. Ayrıca çevre kirliliğine ve ekolojik dengenin bozulmasına neden olduğunu söyler.
4. Hücreye bu üç etki yazılır.

Kendini kontrol et: Metinde "neden olmuştur" ifadesinden önce sayılan üç sonucu da yazdın mı?

Üçüncü satırdaki su altı ve kıyı ekosistemi zararı, tanker kazasıyla petrol sızan Kerç Boğazı için geçerlidir.

1. Üçüncü satırda etki olarak su altı ve kıyı ekosisteminin zarar görmesi, hava ve çevre kirliliği verilmiş.
2. Denize petrol sızması ve kıyılarda doğal yaşamın etkilenmesi tanker kazası metninde anlatılır.
3. Kaza Karadeniz ile Azak Denizi arasındaki Kerç Boğazı'nda olduğundan mekân Kerç Boğazı'dır.

Kendini kontrol et: Haritada kaza işaretinin bulunduğu yerin adı ne?

Haritada Kerç Boğazı, Azak Denizi ile Karadeniz arasında yer alır.

1. Üçüncü satırın mekânı Kerç Boğazı'dır; konumu için metindeki haritalara bakılır.
2. Haritada boğaz, kuzeyde Azak Denizi ile güneyde Karadeniz'i birbirine bağlar.
3. Boğazın doğu kıyısında Rusya Federasyonu yer alır; Temryukskiy ve Anapa bu kıyıdadır.
4. Hücreye: Karadeniz ile Azak Denizi'ni bağlayan boğaz yazılır.

Kendini kontrol et: Haritada boğazın iki ucunda hangi denizlerin adı yazıyor?

Fırtına doğal, petrol gemisi taşımacılığı beşerî etkendir; ikisi kazaya ve sızıntıya yol açmıştır.

1. Üçüncü satır Kerç Boğazı'ndaki tanker kazasıyla ilgilidir; metinde kazanın nedeni ve sonucu aranır.
2. Doğal bağlantı: Kerç Boğazı'nda etkili olan fırtına iki petrol gemisinin kaza yapmasına neden olmuştur.
3. Beşerî bağlantı: boğazdaki yoğun petrol gemisi taşımacılığı, kazada denize petrol sızmasına yol açmıştır.

Kendini kontrol et: Hücrende hem doğal hem beşerî bir etken yer alıyor mu?