Coğrafya Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 91 Cevapları

Eguisheim'da yapılar merkezdeki halka biçimli alanın çevresinde yoğunlaşır. Uzungöl'de ise dar vadi, göl ve yol yerleşmeyi uzun bir şerit biçiminde yönlendirir.

1. Her iki görselde yapıların genel yerleşim biçimine bakıyoruz.
2. Eguisheim'da merkezde halka biçimli eski bir çekirdek ve çevresine doğru yayılan yapılar görüyoruz; bu dairesel desendir.
3. Uzungöl'de yapıların göl kıyısı ve vadi tabanı boyunca uzun bir şerit oluşturduğunu görüyoruz; bu doğrusal desendir.
4. İki yerleşmenin desenlerini karşılaştırarak yazıyoruz.

Kendini kontrol et: Eguisheim'ın çekirdeği bir halkaya, Uzungöl'ün evleri bir şeride benziyor mu?

Hiyerarşi köy, kasaba, şehir, büyükşehir, metropol sıralamasıdır. Görseldeki yerleşmeler nüfus ve hizmet çeşitliliği açısından alt basamaktadır; merkezleri daha çok kamu ve ticaret işlevi taşır.

1. Mekânsal hiyerarşinin köy, kasaba, şehir, büyükşehir, metropol şeklinde basamaklandığını hatırlıyoruz.
2. Görsellerde iki yerleşmenin yapı sayısına ve kapladığı alana bakarak ikisinin de küçük olduğunu görüyoruz.
3. Bu nedenle ikisini köy-kasaba düzeyinde, hiyerarşinin alt basamağına yerleştiriyoruz.
4. Gelişmiş hizmetler için daha büyük şehirlere bağlı olduklarını sonuç olarak yazıyoruz.

Kendini kontrol et: Bu yerleşmelerde hastane, üniversite gibi üst düzey hizmetler var mı, yoksa başka merkeze mi gidiliyor?

Eguisheim merkezdeki halka çevresinde dairesel genişlemiştir; Uzungöl göl ve vadi boyunca çizgisel uzanır.

1. Görsellerde yerleşmelerin genel biçimine bakıyoruz.
2. Eguisheim'da konutlar merkezdeki halka biçimli çekirdeğin çevresinde her yöne yayılmıştır; bu dairesel desendir.
3. Uzungöl'de konutlar göl ve vadi boyunca bir çizgi hâlinde uzanır; bu doğrusal desendir.

Kendini kontrol et: Tabloya yazdığın desenler, 3. adımın a sorusundaki cevabınla aynı mı?

Unsurlar görsellerde seçilebilen konut, yol, tarım alanı ve doğal unsurlardır.

1. Görsellerde seçilebilen yapay ve doğal unsurları listeleyeceğiz.
2. Eguisheim: konutlar, sokaklar, merkezdeki halka biçimli eski yapı dokusu ve çevredeki tarım alanları.
3. Uzungöl: konutlar, vadi boyunca uzanan ana yol, göl ve çevredeki ormanlar.

Kendini kontrol et: Her yerleşme için hem yapay hem doğal en az bir unsur yazdın mı?

Bağlantıyı sağlayan unsur her iki yerleşmede de yol ağıdır; ağ biçimi yer şekline göre değişir.

1. Yerleşme içindeki unsurları birbirine neyin bağladığına bakıyoruz: yol ve sokaklar.
2. Eguisheim'da sokaklar merkezi konutlara ve dıştaki tarlalara bağlayan bir ağ oluşturur.
3. Uzungöl'de tek ana yol vadi boyunca konutları ve göl çevresini birbirine bağlar.

Kendini kontrol et: Yazdığın bağlantıda hangi iki unsurun birbirine bağlandığı açıkça görülüyor mu?

İkisi de köy-kasaba ölçeğindedir; hiyerarşide şehir ve büyükşehirlerin altında yer alırlar.

1. Mekânsal hiyerarşi köy, kasaba, şehir, büyükşehir, metropol sıralamasıdır; yerleşmelerin büyüklük ve işlevine bakıyoruz.
2. Eguisheim küçük bir yerleşmedir; merkezde tarihî çekirdek, çevresinde konut ve tarım alanları sıralanır.
3. Uzungöl de küçüktür; turizm ve hizmet işlevi taşır, hizmetler için büyük merkezlere bağlıdır.

Kendini kontrol et: Tablodaki hiyerarşi cevabın, 3. adımın e sorusundaki çözümlemeyle uyumlu mu?

Eguisheim verimli tarım arazileriyle çevrilidir. Uzungöl, ormanlarla kaplı yamaçlar arasında vadi tabanında yer alır.

1. Görsellerde her yerleşmenin çevresinde neler olduğuna bakıyoruz.
2. Eguisheim düz bir alanda, dört yanı tarım arazileriyle çevrili olarak konumlanmıştır.
3. Uzungöl ormanlık dağ yamaçları arasında, vadi tabanında ve göl kıyısında yer alır.

Kendini kontrol et: Her yerleşme için 'neyin arasında, neyin kıyısında' sorusunu yanıtlayabildin mi?

Düz arazide yerleşme dairesel ve geniş yayılabilmiştir; eğimli vadide ise dar bir alanda uzanmak zorunda kalmıştır.

1. Görsellerde arazinin düz mü eğimli mi olduğuna bakıyoruz.
2. Eguisheim düz ve geniş bir ova üzerindedir; yerleşme her yöne yayılabilmiştir.
3. Uzungöl dik yamaçlarla çevrili dar bir dağ vadisindedir; yerleşme vadi tabanına sıkışmıştır.

Kendini kontrol et: Arazinin biçimi, yerleşmenin neden o şekilde yayıldığını açıklıyor mu?

Uzungöl'de göl yerleşmenin şeklini belirlerken Eguisheim'da su kaynağı görselde öne çıkmaz.

1. Görsellerde göl, dere gibi su kaynaklarının yerleşmeye göre konumuna bakıyoruz.
2. Eguisheim görselinde belirgin bir göl ya da akarsu görünmez; yerleşme tarım alanlarıyla çevrilidir.
3. Uzungöl görselinde göl yerleşmenin ortasındadır ve vadi boyunca bir dere uzanır.

Kendini kontrol et: Uzungöl'de evlerin gölün kıyısında toplandığını görselde gösterebiliyor musun?

Uzungöl'ün bol yağışı yoğun ormanlar oluşturur; Eguisheim'ın ılıman iklimi bağcılık ve tarıma uygundur.

1. Eguisheim (Fransa) ve Uzungöl (Trabzon) görsellerindeki bitki örtüsü ve arazi kullanımına bakıyoruz.
2. Eguisheim çevresi geniş tarlalar ve bağlarla kaplı; ılıman bir iklimin tarıma uygun olduğunu gösterir.
3. Uzungöl çevresi sık ormanlarla kaplı; bu, Karadeniz ikliminin bol yağışlı ve nemli olmasının sonucudur.

Kendini kontrol et: İklim için yazdığın özellik, görseldeki bitki örtüsüyle uyumlu mu?

Düzlükte yollar ağ gibi ağılır; vadide ulaşım tek hat üzerinde gelişir.

1. Görsellerde yolların dağılımına bakıyoruz.
2. Eguisheim'da sokaklar merkezden çevreye her yöne açılan düzenli bir ağ oluşturur; düzlük ulaşımı kolaylaştırır.
3. Uzungöl'de yerleşme vadi tabanında göl ve dere boyunca uzanan tek ana yola bağlıdır.

Kendini kontrol et: Uzungöl'e giriş-çıkışın tek bir yoldan olduğunu görselde izleyebiliyor musun?

Her iki yerleşmede konutlar yoğun bir konut bölgesi, çevredeki tarla ve orman ise tarım-doğal bölge oluşturur; ticaret yollar boyunca toplanır.

1. Görsellerde birbirine benzeyen unsurların bir arada toplandığı alanları arıyoruz.
2. Evlerin sık olduğu kısımları konut bölgesi olarak işaretliyoruz.
3. Eguisheim'da çevredeki tarlaları, Uzungöl'de yamaçlardaki ormanları tarım ya da doğal alan bölgesi olarak ayırıyoruz.
4. Ana yollar çevresinde toplanan dükkân ve kamu yapılarını ticaret ve hizmet bölgesi olarak yazıyoruz.

Kendini kontrol et: Belirlediğin her bölgede aynı türden unsurlar mı yan yana duruyor?

Mekânsal geçişte nüfus yoğunluğu, yapılaşma ve arazi kullanımı kademeli olarak değişir.

1. Yerleşmenin merkezinden dışına doğru giderken yapı sıklığının nasıl değiştiğine bakıyoruz.
2. Eguisheim'da merkezdeki sık yapılaşmanın dışa doğru seyrekleştiğini ve tarım alanlarına geçtiğini görüyoruz.
3. Uzungöl'de göl kıyısındaki yapıların yamaçlara doğru azaldığını ve ormana geçildiğini görüyoruz.
4. Bölgeler arasındaki geçişin keskin değil, kademeli olduğu sonucunu yazıyoruz.

Kendini kontrol et: Merkezden dışa doğru bir çizgi çizince yapıların azaldığını görebiliyor musun?

Eguisheim'da sokaklar merkezdeki alana ve çevredeki tarlalara; Uzungöl'de ana yol konutlara ve göl çevresindeki hizmet alanlarına bağlantı sağlar.

1. Yerleşmedeki unsurları listeliyoruz: konutlar, kamu alanları, tarım alanları ve yollar.
2. Bu unsurlar arasında insan ve ürün hareketini sağlayan şeyin yol ağı olduğunu fark ediyoruz.
3. Eguisheim'da sokakların merkezi hem konutlara hem çevredeki tarlalara bağladığını görüyoruz.
4. Uzungöl'de ana yolun konutları göl çevresindeki hizmet alanlarına bağladığını yazıyoruz.

Kendini kontrol et: Bir evden tarlaya ya da hizmet alanına hangi yolla gidildiğini anlatabiliyor musun?