Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 197
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 197 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
16.cKaplumbağa Fethiye'ye ulaşırken x ve y uzaklıklarının büyüklüklerini karşılaştırma
Çözüm Yolu
Fethiye doğuda (sağda) olduğundan bileşke alan doğuya sapmalıdır. Bunun için sol tekne alanı sağdakinden güçlü olmalı; sol tekne (x) daha yakındır, yani x < y.
- Teknelerin ön kısımları N kutbu olduğundan sol tekne sağa, sağ tekne sola doğru manyetik alan oluşturur.
- Haritada Fethiye yörüngenin sağında (doğuda) yer aldığı için bileşke manyetik alanın sağa sapması gerekir.
- Bileşke yatay alanın sağa yönelmesi için sol teknenin alanı sağ tekneninkinden büyük olmalıdır.
- Özdeş mıknatıslarda alan yakında daha güçlü olduğundan sol tekne yörüngeye daha yakındır (x < y).
- Alan şiddetini uzaklıkla doğru orantılı sanmak — mıknatısa yaklaştıkça manyetik alan güçlendiği için güçlü taraf daha yakın olan x'tir.
- Teknelerin N kutuplarının aynı yöne baktığını düşünmek — tekneler birbirine baktığından yatay alanları zıt yönlüdür.
Kendini kontrol et: x = y olsaydı yatay alanlar birbirini sıfırlar ve kaplumbağa sapmadan İztuzu Plajı'na gider miydi?
17.aDünya'nın manyetik alanı yok sayılırsa Ömür ile Dilek'ten kimin tahmininin doğru olduğu
Çözüm Yolu
Yalnız çubuk mıknatıs etkili olduğunda alan N'den S'ye çıkar: K ve L'de -x yönünde, M'de +x yönündedir. Pusula iğnesinin N ucu bu yönü gösterir; Ömür'ün yatay iğneleri buna uyar.
- Dünya'nın manyetik alanı ihmal edildiğinde pusula iğneleri yalnızca çubuk mıknatısın manyetik alanına göre yönelir.
- Çubuk mıknatısın dışındaki manyetik alan çizgileri N kutbundan çıkıp S kutbuna girecek biçimde dolanır.
- Bu nedenle manyetik alan K ve L noktalarında -x yönünde, mıknatısın üstündeki M noktasında +x yönündedir.
- Pusula iğnesinin N ucu K ve L'de sola, M'de sağa baktığından Ömür'ün tahminleri doğrudur.
- M noktasında alanı N'den S'ye değil S'den N'ye almak — mıknatısın dışında alan çizgileri her zaman N'den S'ye yönelir.
- L noktasında S kutbu yakın diye N ucunun sağa bakacağını sanmak — S kutbu pusulanın N ucunu kendine yani -x yönüne çeker.
Kendini kontrol et: K, L ve M noktalarında çizdiğin alan okları N kutbundan çıkıp S kutbuna giriyor mu?
17.bDünya'nın alanı +y yönündeyken kimin tahmininin doğru olduğu
Çözüm Yolu
Mıknatısın alanı ile +y yönündeki Dünya alanı vektörel toplanır. K ve L'de bileşke sol-üste, M'de sağ-üste doğrudur. İğneler eğik durur; Dilek'in çizimleri buna uyar.
- Her noktadaki bileşke alanı bulmak için mıknatısın alanı ile +y yönündeki Dünya alanını vektörel topla.
- K ve L noktalarında mıknatısın -x yönlü alanı ile +y yönlü Dünya alanı toplanınca bileşke sol-üste yönelir.
- M noktasında mıknatısın +x yönlü alanı ile +y yönlü Dünya alanı toplanınca bileşke sağ-üste yönelir.
- Pusula iğnesinin N ucu K ve L'de sol-üstü, M'de sağ-üstü gösterdiğinden Dilek'in tahminleri doğrudur.
- Yalnızca güçlü olan mıknatıs alanını alıp Dünya alanını yok saymak — dik bileşenler birbirini götürmez, bileşke eğik yönelir.
- M noktasında yatay bileşeni -x almak — mıknatısın üstünde alan N'den S'ye yani +x yönündedir.
Kendini kontrol et: K, L ve M'deki yatay alan vektörlerine +y ucunu eklediğinde iğnelerin N ucu yukarı doğru eğiliyor mu?
17.cDünya'nın alanı -x yönündeyken kimin tahmininin doğru olduğu
Çözüm Yolu
Dünya'nın alanı mıknatısınkinden zayıf olduğundan yön, her noktada mıknatısın alanı yönünde kalır; yalnızca büyüklük değişir. K ve L'de -x, M'de +x olur; yatay iğneler Ömür'ünkilerdir.
- K ve L noktalarında mıknatısın -x yönlü alanı ile Dünya'nın -x yönlü alanı aynı yönlü olduğundan bileşke -x yönündedir.
- M noktasında mıknatısın alanı +x, Dünya'nın alanı ise zıt yönlü yani -x yönündedir.
- Dünya'nın alanı mıknatısınkinden zayıf olduğu için M noktasındaki bileşke alan büyük vektör yönünde, yani +x yönünde kalır.
- İğnelerin N ucu K ve L'de -x, M'de +x yönünü gösterdiğinden Ömür'ün tahminleri doğrudur.
- M noktasında Dünya alanı nedeniyle iğnenin -x'e döneceğini sanmak — zayıf olan Dünya alanı güçlü +x alanının yönünü tersine çeviremez.
- Zıt yönlü iki yatay vektörün eğik bileşke vereceğini düşünmek — aynı doğrultudaki vektörlerin toplamı yine yatay doğrultudadır.
Kendini kontrol et: M noktasında mıknatıs alanı Dünya alanından büyük olduğuna göre çıkarma işleminde baskın yön +x kalıyor mu?
17.çDünya'nın alanı -y yönündeyken her nokta için pusula iğnesinin yönelimini tabloya çizme
Çözüm Yolu
K ve L'de mıknatıs alanı -x, Dünya alanı -y olduğundan bileşke sol-alt yöndedir. M'de +x ile -y toplanır, bileşke sağ-alt olur. İğnenin N ucu bu yönü gösterecek biçimde çizilir.
- Mıknatısın oluşturduğu manyetik alanın K ve L noktalarında -x, M noktasında +x yönünde olduğunu belirle.
- K ve L'de -x yönlü mıknatıs alanı ile -y yönlü Dünya alanını toplayarak bileşkeyi sol-alt yönde bul.
- M'de +x yönlü mıknatıs alanı ile -y yönlü Dünya alanını toplayarak bileşkeyi sağ-alt yönde bul.
- Tabloda pusula iğnesinin N ucu K ve L'de sol-alta, M'de sağ-alta bakacak şekilde çizim yap.
- Pusulanın S ucunu bileşke alan yönünde çizmek — bileşke manyetik alan yönünü her zaman iğnenin N kutbu gösterir.
- Dünya alanı zayıf diye düşey sapmayı ihmal etmek — dik doğrultudaki -y alanı iğneyi yataydan aşağı doğru saptırır.
Kendini kontrol et: Çizdiğin iğneler, Dünya alanının +y olduğu Dilek tahminlerinin yatay eksene göre simetriği oldu mu?