Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 206
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 206 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
20-a (Sistem I)Sistem I için tellerin, akımların ve mıknatısların üstten görünümünü çizme
Çözüm Yolu
Sol pilin + kutbu üstte, sağ pilin + kutbu altta olduğundan tellerdeki akımlar zıt yönlüdür.
- Üstten bakışta masayı dik kesen iki düz teli yan yana iki küçük daire (nokta) olarak çiz.
- Sol üretecin + kutbu üstte olduğundan sol telden aşağı inen akımı daire içine çarpı (×) işaretiyle göster.
- Sağ üretecin + kutbu altta olduğundan sağ telden yukarı çıkan akımı daire içine nokta (•) işaretiyle göster.
- Sistem I düzeneğinde mıknatıs bulunmadığından masa üzerine yalnızca bu iki teli ve K noktasını yerleştir.
- Sağ teldeki akımı da çarpı (×) çizmek — sağdaki üretecin ters bağlandığına (+ kutbun altta olduğuna) dikkat edilmelidir.
- Akımı elektron hareket yönünde almak — devre akımı üretecin + kutbundan − kutbuna doğru alınır.
Kendini kontrol et: Üreteçlerin + kutbundan çıkan akımı takip ettiğinde sol telde aşağı, sağ telde yukarı yön buluyor musun?
20-b (K noktası)K noktasındaki bileşke manyetik alanın yönü
Çözüm Yolu
Sol tel (aşağı akım) ve sağ tel (yukarı akım) K'de sağ el kuralına göre aynı yönde, öne doğru alan oluşturur.
- Sağ elin başparmağını sol teldeki akım yönünde (masanın içine, ×) tut; K noktasında dört parmak masanın ön kenarını gösterir.
- Sağ elin başparmağını sağ teldeki akım yönünde (masadan dışarı, •) tut; K noktasında dört parmak yine ön kenarı gösterir.
- İki telin K noktasındaki manyetik alanları aynı yönlü olduğundan vektörleri topla ve bileşke alanı masanın ön kenarına doğru çiz.
- Zıt yönlü akımların K'deki alanlarının birbirini sıfırlayacağını sanmak — teller arasında zıt akımların oluşturduğu manyetik alanlar aynı yönlüdür.
- Manyetik alanı telleri birleştiren doğru boyunca çizmek — düz telin manyetik alanı yarıçap doğrultusuna diktir.
Kendini kontrol et: Üstten görünümde sol telde saat yönünde, sağ telde ters yönde çember çizdiğinde K'deki teğetler aynı yönü gösteriyor mu?
20-c (K noktası)K noktasına yerleştirilecek pusula iğnesinin üstten görünümü
Çözüm Yolu
İğne K'deki bileşke alan yönünde hizalanır; N ucu alan yönünü gösterir.
- Önceki adımda K noktasındaki bileşke manyetik alanın masanın ön kenarına (üstten görünümde aşağıya) yöneldiğini belirle.
- Pusula iğnesinin N kutbunu bileşke manyetik alan yönünde, yani masanın ön kenarına (izleyiciye) bakacak şekilde çiz.
- Pusula iğnesinin S kutbunu zıt yönde, masanın arka kenarına bakacak şekilde yerleştir.
- Pusulanın S kutbunu bileşke alan yönünde çizmek — pusula iğnesinin daima N kutbu bileşke manyetik alan yönünü gösterir.
Kendini kontrol et: Çizdiğin pusula iğnesinin S'den N'ye uzanan doğrultusu, K noktasındaki bileşke manyetik alan vektörüyle aynı yönlü mü?
20-a (Sistem II)Sistem II için tel, akım ve mıknatısın üstten görünümünü çizme
Çözüm Yolu
Üstten bakışta tel bir daire içinde çarpı ile gösterilir. Mıknatıs masada kutupları görüldüğü sırayla yerleştirilir.
- Sol üretecin + kutbu üstte olduğundan telden geçen akım aşağı yönlüdür; üstten görünümde teli solda çarpı (×) olarak çiz.
- Masanın sağ tarafındaki çubuk mıknatısı, L noktasının sağında yatay duracak biçimde yerleştir.
- Görseldeki kutup dizilimine uygun olarak mıknatısın sol ucunu N, sağ ucunu S kutbu şeklinde işaretle.
- Mıknatıs kutuplarını ters (S solda, N sağda) yazmak — şekilde L noktasına yakın olan kırmızı uç N kutbudur.
- Teldeki akımı nokta (•) ile göstermek — üretecin + kutbu üstte olduğundan akım masanın içine (×) doğrudur.
Kendini kontrol et: Üstten görünüm çiziminde soldan sağa sırasıyla çarpı (×) akımlı tel, L noktası, N kutbu ve S kutbu yer alıyor mu?
20-b (L noktası)L noktasındaki bileşke manyetik alanın yönü
Çözüm Yolu
Aşağı akımlı telin sağında saat yönündeki alan aşağı gösterir. Mıknatısın N kutbunun solunda alan sola yönelir. İkisi vektörel toplanır.
- İçeri (×) akım taşıyan sol telin sağındaki L noktasında oluşturduğu manyetik alanı sağ el kuralıyla aşağı (izleyiciye doğru) çiz.
- Mıknatısın dışındaki manyetik alan N kutbundan dışarı çıktığından, N kutbunun solundaki L noktasında mıknatıs alanını sola doğru çiz.
- L noktasında birbirine dik olan aşağı yönlü tel alanı ile sola yönlü mıknatıs alanının vektörel toplamını sol-aşağı yönünde göster.
- Mıknatısın L'deki alanını N kutbuna doğru (sağa) almak — mıknatıs dışında manyetik alan çizgileri N kutbundan dışarı çıkar.
- Yalnızca mıknatısın veya yalnızca telin alanını dikkate almak — L noktasında iki kaynağın alanları vektörel olarak toplanmalıdır.
Kendini kontrol et: Bileşke alan vektörün, üstten görünümde hem sola (mıknatıs etkisi) hem aşağıya (tel etkisi) bileşene sahip mi?
20-c (L noktası)L noktasına konan pusula iğnesinin kutuplarının üstten görünümü
Çözüm Yolu
Pusula iğnesinin N kutbu bulunduğu yerdeki bileşke manyetik alanın yönünü gösterecek şekilde hizalanır.
- L noktasındaki bileşke manyetik alanın üstten görünümde sol-aşağı (güneybatı) yönünde olduğunu dikkate al.
- Pusula iğnesini L noktasına bileşke alan doğrultusunda eğik duracak biçimde çiz.
- İğnenin N kutbunu sol-aşağı (güneybatı), S kutbunu ise sağ-yukarı (kuzeydoğu) yönünü gösterecek şekilde işaretle.
- Pusulanın N ucunu doğrudan mıknatısın N kutbuna yöneltmek — aynı kutuplar birbirini iter ve telin alanı da pusulayı saptırır.
Kendini kontrol et: Pusulanın N ucu hem mıknatısın N kutbundan uzağa (sola) hem de masanın ön kenarına (aşağı) dönük duruyor mu?
20-a (Sistem III)Sistem III için tel, akım ve mıknatısın üstten görünümünü çizme
Çözüm Yolu
Sistem II'den farkı mıknatısın kutuplarının ters olmasıdır; akım yönü aynıdır.
- Sol üretecin + kutbu yine üstte olduğundan düz telden aşağı geçen akımı solda daire içinde çarpı (×) olarak çiz.
- M noktasının sağındaki çubuk mıknatısı üstten görünümde yatay bir dikdörtgen olarak yerleştir.
- Sistem III görseline uygun biçimde mıknatısın M noktasına bakan sol ucuna S, sağ ucuna N kutbunu yaz.
- Sistem II'deki gibi N kutbunu sola yazmak — Sistem III'te mıknatıs ters çevrilmiş olup sol uçta mavi S kutbu vardır.
Kendini kontrol et: Çiziminde soldan sağa sırasıyla çarpı (×) akımlı tel, M noktası, S kutbu ve N kutbu dizilimi var mı?
20-b (M noktası)M noktasındaki bileşke manyetik alanın yönü
Çözüm Yolu
Mıknatıs alanı S kutbuna yöneliktir. Tel alanı M'de aşağı gösterir; vektörel toplam sağ-aşağıdır.
- İçeri (×) akım geçen sol telin sağındaki M noktasında oluşturduğu manyetik alanı sağ el kuralıyla aşağı (izleyiciye doğru) çiz.
- Mıknatıs dışında manyetik alan çizgileri S kutbuna girdiğinden, S kutbunun solundaki M noktasında mıknatıs alanını sağa doğru çiz.
- Aşağı yönlü tel alanı ile sağa yönlü mıknatıs alanını vektörel toplayarak bileşke alanı sağ-aşağı (güneydoğu) yönünde çiz.
- Mıknatısın M'deki alanını S kutbundan uzağa (sola) çizmek — manyetik alan çizgileri mıknatıs dışında S kutbuna doğru yönelir.
- Sistem II ile aynı bileşke yönü çizmek — mıknatıs kutupları ters çevrildiği için yatay alan bileşeni yön değiştirir.
Kendini kontrol et: Sistem II'deki L noktasıyla karşılaştırdığında yatay bileşen sağa dönüp bileşke alanı sağ-aşağı yönüne taşıdı mı?
20-c (M noktası)M noktasına konan pusula iğnesinin kutuplarının üstten görünümü
Çözüm Yolu
İğnenin N kutbu bileşke alan yönünde durur.
- M noktasındaki bileşke manyetik alanın üstten görünümde sağ-aşağı (güneydoğu) yönünde olduğunu belirle.
- Pusula iğnesini M noktasında sağ-aşağı ve sol-yukarı doğrultusunda uzanacak biçimde çiz.
- İğnenin N kutbunu bileşke alan yönünde sağ-aşağıya, S kutbunu ise sol-yukarıya gelecek şekilde adlandır.
- Pusulanın N kutbunu yatay olarak doğrudan S kutbuna baktırmak — telin aşağı yönlü manyetik alanı pusulayı aşağı doğru da saptırır.
Kendini kontrol et: Pusula iğnesinin N ucu M noktasındaki sağ-aşağı yönlü bileşke manyetik alan vektörüyle aynı yönü gösteriyor mu?