Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 208 Cevapları

Aynı sarım sayısı daha uzun bir boya yayılınca sarım yoğunluğu düşer, alan zayıflar.

1. Akım şiddetini ve toplam sarım sayısını sabit tutarak yalnızca makaranın sarım boyunun uzatıldığını düşün.
2. Sarımlar daha geniş bir uzunluğa yayıldığında birim uzunluğa düşen sarım sıklığının azalacağını yorumla.
3. Sarım sıklığı azaldığında merkez eksendeki manyetik alan büyüklüğünün azalacağını tahmin olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sarım sayısı sabitken makara boyu kısaldıkça manyetik alan büyüklüğü artar. (Ters orantılı ilişki makara boyunun kısaltılması yönünden ifade edildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Sabit sayıda halkayı birbirinden uzaklaştırdığında merkezdeki toplam manyetik etkinin zayıflayacağını ifade ettin mi?

Alan, akım şiddetiyle doğru orantılı değişir.

1. Makaranın sarım sayısını ve boyunu sabit tutarak üzerinden geçen akım şiddetinin artırıldığını düşün.
2. Düz ve çembersel tellerde akım şiddeti arttığında manyetik alanın güçlendiği bilgisini makaraya aktar.
3. Akım şiddeti arttıkça makaranın merkez eksenindeki manyetik alan büyüklüğünün artacağını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Üzerinden geçen akım şiddeti azaldıkça manyetik alan büyüklüğü azalır. (Doğru orantılı ilişki akım şiddetinin azaltılması yönünden ifade edildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tahmininde akım şiddeti ile manyetik alan büyüklüğü arasında aynı yönlü (arttıkça artan) bir değişim belirttin mi?

Her sarım alana katkı yapar; sarım sayısı arttıkça toplam alan büyür.

1. Makaranın boyunu ve üzerinden geçen akım şiddetini sabit tutarak sarım sayısının artırıldığını düşün.
2. Aynı yönde akım taşıyan her bir halkanın merkez eksende aynı yönlü manyetik alan katkısı yaptığını dikkate al.
3. Sarım sayısı arttıkça halkaların alan katkıları toplanacağından toplam manyetik alan büyüklüğünün artacağını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Makara boyu ve akım sabitken sarım sayısı azaldıkça manyetik alan büyüklüğü azalır. (Doğru orantılı ilişki sarım sayısının azaltılması yönünden ifade edildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her sarımın aynı yönlü manyetik alan üreterek toplam alanı büyüttüğünü göz önünde bulundurdun mu?

Üç değişken için ayrı hipotez yazılır; her biri yönlü bir ilişki belirtir.

1. Bağımsız değişkenleri akım şiddeti, sarım sayısı ve makara boyu; bağımlı değişkeni ise manyetik alan büyüklüğü olarak belirle.
2. Akım şiddeti ve sarım sayısı için diğer değişkenler sabitken değişken arttıkça manyetik alanın artacağını belirten iki hipotez kur.
3. Makara boyu için akım ve sarım sayısı sabitken boy uzadıkça manyetik alanın azalacağını belirten üçüncü hipotezi yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Diğer değişkenler sabitken akım şiddeti artırılırsa alan artar, sarım sayısı artırılırsa alan artar, makara boyu artırılırsa alan azalır. (Kontrol edilen değişkenler açıkça belirtilerek kurulan hipotez cümleleri tam ve geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın hipotezler akım şiddeti, sarım sayısı ve makara boyunun her biri için sınanabilir yönlü birer yargı içeriyor mu?

Bir değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur. Alan pusula sapmasıyla ya da manyetik alan sensörüyle karşılaştırılır; her değişken için ayrı deney yapılır.

1. Araç gereç kısmına akım makarası, üreteç, reosta, ampermetre, bağlantı kabloları ve pusula (veya manyetik alan sensörü) yaz.
2. Test edilecek hipoteze göre bağımsız değişkeni (örneğin akım şiddetini) seçip diğer değişkenleri (sarım sayısı ve boyu) sabit tut.
3. Deney aşamalarında reostayla akımı kademeli değiştirip ampermetreyle ölçmeyi ve her adımda pusula sapmasını (veya sensör değerini) kaydetmeyi açıkla.
4. Sarım sayısı ve makara boyu hipotezleri için de yalnız ilgili değişkeni değiştirip diğerlerini sabit tutan aşamaları ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Demir çivi veya ataş çekme sayısıyla ölçüm: üreteç, farklı sarım sayılı/boylu bobinler ve toplu iğneler kullanılarak çekilen iğne sayısı karşılaştırılır. (Pusula yerine çekilen özdeş toplu iğne/ataş sayısı veya manyetik alan sensörü kullanan kontrollü deney tasarımları geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tasarımında araç gereç listesi, sabit tutulan değişkenler, değiştirilen değişken ve alanın nasıl gözlemleneceği açıkça yer alıyor mu?

Makara merkezinde B = μ0·N·i/L bağıntısı vardır. Akım arttıkça B artar; boy uzadıkça B azalır.

1. Sabit sarım sayısı ve uzunlukta akım şiddeti iki katına çıktığında manyetik alan büyüklüğünün de iki katına çıktığını belirle.
2. Bu veriden manyetik alan büyüklüğünün akım şiddeti ile doğru orantılı olduğu sonucunu çıkar.
3. Sabit akım ve sarım sayısında makara uzunluğu iki katına çıktığında alan büyüklüğünün yarıya indiğini göz önünde bulundur.
4. Bu veriden manyetik alan büyüklüğünün makara uzunluğu ile ters orantılı olduğunu yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın ilişki B = μ0·N·i/L bağıntısındaki payda yer alan akımla doğru, paydadaki uzunlukla ters orantıyı doğruluyor mu?