Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 212
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 212 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
aElektromıknatısın merkez eksenindeki manyetik alanın yönünü çizerek gösterme
Çözüm Yolu
Araba elektromıknatısa doğru hareket ediyor, yani çekiliyor. Arabadaki mıknatısın yakın ucu N olduğundan elektromıknatısın sağ ucu S olmalıdır. Alan içeride S'den N'ye gider.
- Anahtar kapatıldığında arabanın elektromıknatısa doğru (sola) harekete başlaması, elektromıknatısın araba üzerindeki mıknatısı çektiğini gösterir.
- Arabadaki mıknatısın elektromıknatısa yakın sol ucu N kutbu olduğundan, çekme gerçekleşmesi için elektromıknatısın sağ ucu S, sol ucu N olur.
- Mıknatıs ve elektromıknatısın içinde manyetik alan çizgileri S kutbundan N kutbuna doğru yönelir.
- Merkez eksen boyunca sağdan sola doğru (← yönünde) yatay bir ok çizerek manyetik alan yönünü göster.
- Makara içinde de alanın N'den S'ye gittiğini sanmak — alan çizgileri dışarıda N'den S'ye, makara içinde S'den N'ye yönelir.
- Aynı kutupların çektiğini varsayıp sağ ucu N almak — N kutbunu çekebilmesi için elektromıknatısın sağ ucu S olmalıdır.
Kendini kontrol et: Çizdiğin alan oku makara içinde S kutbundan (sağ uç) N kutbuna (sol uç) doğru yöneliyor mu?
bMıknatısın kutuplarının yer değiştirmesi arabanın hareket yönünü etkiler mi
Çözüm Yolu
Kutuplar değişirse araba tarafındaki uç elektromıknatısın S ucuyla aynı cins (S) olur ve itme kuvveti oluşur. Araba çekilmek yerine itilir.
- İlk durumda elektromıknatısın arabaya bakan sağ ucu S kutbudur ve arabadaki N kutbunu kendine doğru çeker.
- Araba üzerindeki mıknatısın kutupları yer değiştirirse elektromıknatısa yakın olan sol uç S kutbu olur.
- Aynı cins kutuplar (S ile S) birbirini iteceğinden arabaya sağa doğru itme kuvveti etki eder.
- Bu nedenle arabanın hareket yönü değişir; araba elektromıknatısa yaklaşmak yerine ondan uzaklaşır.
- Elektromıknatısın her durumda mıknatısı çekeceğini sanmak — elektromıknatıs demiri hep çeker ama kalıcı mıknatısın aynı kutbunu iter.
Kendini kontrol et: Kutuplar değişince elektromıknatısın sağ ucundaki S kutbu ile arabanın sol ucundaki S kutbu karşılaşıp birbirini itiyor mu?
cArabanın O noktasına ulaşma süresini kısaltmak için yapılabilecekler
Çözüm Yolu
Elektromıknatısın alanı akım ve sarım sayısıyla artar; çekim kuvveti büyür, ivme artar ve süre kısalır. Araba yakınsa kuvvet de büyüktür.
- Arabanın O noktasına daha kısa sürede ulaşması için ivmesinin artırılması veya alacağı yolun kısaltılması gerekir.
- Elektromıknatısın manyetik alanını (B ∝ i·N/L) büyütmek amacıyla seri pil ekleyerek akımı veya sarım sayısını artır.
- Makara içine demir çekirdek koymak ya da arabada daha güçlü mıknatıs kullanmak da çekim kuvvetini ve ivmeyi büyütür.
- Ayrıca arabayı başlangıçta O noktasına ve elektromıknatısa daha yakın konumlandırmak hem çekim kuvvetini artırır hem yolu kısaltır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Arabanın kütlesini veya zeminle arasındaki sürtünmeyi azaltmak (Net kuvvet aynı kalsa bile kütle veya sürtünme azaldığında ivme büyüyüp ulaşma süresi kısaldığı için geçerlidir.) · Sabit sarım sayısında elektromıknatısın sarım boyunu kısaltarak sarımları sıklaştırmak (Birim uzunluktaki sarım sayısı (N/L) arttığında elektromıknatısın alanı ve çekim kuvveti büyüdüğü için geçerlidir.)
- Sarım sayısını sabit tutup makara boyunu uzatmayı önermek — boy uzadıkça sarım sıklığı ve manyetik alan azalır, süre uzar.
- Pilleri ters bağlamayı önermek — akım yönü ters dönerse elektromıknatıs arabayı çekecek yerde iter ve araba O noktasına ulaşamaz.
Kendini kontrol et: Önerdiğin her değişiklik arabaya etkiyen çekim kuvvetini ve ivmeyi büyütüyor ya da alınacak mesafeyi kısaltıyor mu?
çAraba hareket ederken ivmesinin büyüklüğünün nasıl değiştiğini açıklama
Çözüm Yolu
Araba yaklaştıkça elektromıknatısın alanı ve çekim kuvveti büyür. a = F/m olduğundan ivmenin büyüklüğü de zamanla artar.
- Araba elektromıknatısa doğru hareket ettikçe aralarındaki uzaklık zamanla azalır.
- Mıknatıslar arasındaki uzaklık azaldıkça elektromıknatısın arabadaki mıknatısa uyguladığı manyetik çekim kuvveti büyür.
- Arabanın kütlesi sabit olduğundan F = m·a bağıntısına göre net kuvvet arttıkça ivmenin büyüklüğü de artar.
- Çekim kuvvetini sabit sanıp ivmenin değişmeyeceğini söylemek — manyetik kuvvet uzaklığa bağlıdır, araba yaklaştıkça kuvvet ve ivme artar.
- Hız artıyor diye ivmenin sabit kaldığını düşünmek — burada yalnız hız değil, birim zamandaki hız artışı olan ivme de büyür.
Kendini kontrol et: Araba elektromıknatısa yaklaştığında manyetik çekim kuvveti büyüdüğüne göre a = F/m oranındaki ivme sabit kalabilir mi?