Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 266
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 266 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-aTransformatörlerin çalışma ilkesini açıklama
Çözüm Yolu
Çalışma ilkesi elektromanyetik indüksiyondur.
- Birincil bobindeki alternatif akımın çekirdekte değişken manyetik akı oluşturduğunu belirle.
- İkincil bobinden geçen değişken akının Faraday Yasası gereği indüksiyon gerilimi oluşturduğunu açıkla.
- Gerilimi doğrudan tel bağlantısıyla aktarılmış saymak — bobinler arasındaki aktarım değişken manyetik akıyla gerçekleşir.
Kendini kontrol et: İkincil bobinde gerilim oluşmasını sağlayan değişken büyüklüğü açıklayabiliyor muyum?
3-b400 V prize bağlı makinede birincil akım 15 A iken ikincil akım
Çözüm Yolu
İdealde ip/is = Ns/Np = 1/5 olduğundan is = 5·ip = 75 A.
- Verilen: Ns/Np = 1/5, birincil akım Ip = 15 A. İstenen: ikincil akım Is.
- İdeal transformatörde güç korunur, bu yüzden Ip/Is = Ns/Np olur.
- 15/Is = 1/5 ise Is = 5 · 15 = 75 A.
- 15 A değerini 5’e bölmek — alçaltıcı transformatörde ikincil akım birincil akımdan büyüktür.
Kendini kontrol et: İkincil gerilim 80 V alınırsa 400·15 = 80·75 güç eşitliği sağlanıyor mu?
3-cSarım oranı yarıya düşürülürse ikincil geriliminin birincil gerilime oranı kaç katına çıkar
Çözüm Yolu
Vs/Vp = Ns/Np olduğundan oran 1/5'ten 1/10'a düşer, yani yarısı olur.
- Verilen: sarım sayıları oranı Ns/Np = 1/5, bu oran yarıya düşürülüyor.
- Yeni sarım oranı: (1/5)·(1/2) = 1/10 olur.
- İdeal transformatörde Vs/Vp = Ns/Np olduğundan gerilim oranı da 1/5'ten 1/10'a düşer.
- Oranın yarıya düşmesini gerilim oranının iki katına çıkması saymak — iki oran doğru orantılıdır.
Kendini kontrol et: Yeni gerilim oranını eskiye böldüğümde (1/10)/(1/5) = 1/2 buluyor muyum?
1-bTransformatörün doğru akımla çalışıp çalışmadığını açıklama
Çözüm Yolu
İndüksiyon için manyetik akının değişmesi gerekir.
- Sabit doğru akımın kararlı durumda sabit manyetik akı oluşturduğunu belirle.
- Manyetik akı değişmediği için ikincil bobinde sürekli indüksiyon gerilimi oluşmayacağını açıkla.
- Manyetik alanın bulunmasını yeterli saymak — indüksiyon için manyetik akının değişmesi gerekir.
Kendini kontrol et: Akı sabitken Faraday Yasası ikincil gerilim için hangi değeri verir?
1-cAlternatif akım kaynağına bağlı bobinin uçları arasındaki gerilimin adı
Çözüm Yolu
Kaynağa bağlı bobin birincil bobindir.
- Alternatif akım kaynağına bağlı bobinin birincil bobin olduğunu belirle.
- Bu bobinin uçları arasındaki gerilimi birincil gerilim olarak adlandır.
- Kaynak gerilimine ikincil gerilim demek — kaynağa bağlı bobin birincildir.
Kendini kontrol et: Adlandırmayı yaparken kaynağa bağlı bobini mi esas aldım?
1-dİkincil bobinde manyetik akı değişimiyle oluşan gerilimin adı
Çözüm Yolu
İkincil bobinde indüklenen gerilime ikincil gerilim denir.
- Gerilimin manyetik akı değişimiyle oluştuğu bobinin ikincil bobin olduğunu belirle.
- İkincil bobinde indüklenen gerilimi ikincil gerilim olarak adlandır.
- İndüklenen gerilimi birincil gerilimle karıştırmak — soruda ikincil bobin belirtilmiştir.
Kendini kontrol et: Gerilimin oluştuğu bobinin adıyla gerilimin adı uyumlu mu?
1-eGerilimi yükselten transformatörde birincil ve ikincil sarım sayıları ilişkisi
Çözüm Yolu
Vp/Vs = Np/Ns olduğundan Vs>Vp için Ns>Np olmalıdır.
- İdeal transformatör için Vs/Vp = Ns/Np bağıntısını yaz.
- Yükselticide Vs > Vp olduğundan Ns/Np > 1 sonucunu çıkar.
- Sarım sayılarını Np < Ns biçiminde karşılaştır.
- Yükselticide birincil sarımı daha büyük seçmek — gerilim sarım sayısıyla aynı yönde değişir.
Kendini kontrol et: Yazdığım sarım oranı ikincil gerilimi birincilden büyük yapıyor mu?
1-fGerilimi alçaltan transformatörde birincil ve ikincil akımların büyüklük ilişkisi
Çözüm Yolu
İdealde Vp·ip = Vs·is; Vs<Vp ise is>ip olur.
- İdeal transformatörde Vp·ip = Vs·is bağıntısını yaz.
- Alçaltıcıda Vs < Vp olduğundan is > ip sonucunu çıkar.
- Gerilim azalırken akımın da azaldığını düşünmek — ideal transformatörde güç korunduğundan ikincil akım artar.
Kendini kontrol et: Daha düşük ikincil gerilimle aynı gücü sağlamak için akımı artırdım mı?
1-gYüksek gerilim hatlarında enerji kaybını azaltmak için akımın nasıl ayarlanması gerektiği
Çözüm Yolu
Kayıp ısı I²R ile orantılıdır; aynı güçte gerilim artınca akım azalır, kayıp azalır.
- Hatlarda ısıya dönüşen kayıp gücün Pkayıp = I²R olduğunu yaz.
- Hat direnci sabitken kaybı azaltmak için akımı küçült.
- Aynı gücü taşımak için P = VI bağıntısına göre gerilimi yükselt.
- Kaybı azaltmak için gerilimi düşürmek — aynı güçte akım yükselir ve I²R kaybı artar.
Kendini kontrol et: Akım yarıya inse aynı hat direncinde kayıp gücün dörtte bire indiğini gösterebilir miyim?
220 V'luk bilgisayarın 220 V şebekeden şarjı için sarım sayıları oranı
Çözüm Yolu
Np/Ns = Vp/Vs = 220/20 = 11.
- Verilen: birincil gerilim Vp = 220 V, ikincil gerilim Vs = 20 V. İstenen: Np/Ns.
- İdeal transformatörde Np/Ns = Vp/Vs bağıntısı geçerlidir.
- Np/Ns = 220/20 = 11.
- 20/220 oranını kullanmak — istenen oran birincil sarım sayısının ikincile oranıdır.
Kendini kontrol et: Bulduğum 11 oranıyla 220 V girişten 20 V çıkış elde ediyor muyum?
3-aSarım oranı 1/5 olan makine 230 V prize bağlanınca ikincil gerilim
Çözüm Yolu
Gerilim düşürüldüğüne göre Ns/Np = 1/5 alınır: Vs = 230·(1/5) = 46 V.
- Verilen: Vp = 230 V, makine gerilimi düşürdüğü için Ns/Np = 1/5. İstenen: Vs.
- İdeal transformatörde Vs/Vp = Ns/Np bağıntısı kullanılır.
- Vs = 230 · (1/5) = 46 V.
- 230 V değerini 5 ile çarpmak — kaynak makinesinin transformatörü gerilimi düşürür.
Kendini kontrol et: 46/230 = 1/5 eşitliği sağlanıyor mu?