Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 301 Cevapları

Çukur ayna içbükey yüzeyli küresel aynadır; gerçek odak noktası yansıtıcı yüzeyin önünde bulunur.

1. Çukur Aynalar sütununun özellikler satırındaki boşluğu inceliyoruz.
2. Verilen özellik: paralel gelen ışığı bir noktada toplar.
3. Işığı toplayan aynanın yansıtıcı yüzeyi içe doğru çukurdur, ışınlar aynanın önünde toplanır.

Kendini kontrol et: Paralel ışınları aynanın önünde toplayan yüzey içe mi, dışa mı kıvrılır?

Kalın kenarlı mercek ışığı dağıtır; ortası ince, kenarları kalındır.

1. Tabloda Kalın Kenarlı Mercekler sütununun özellikler satırındaki boşluğa bakıyoruz.
2. Verilen özellik: mercek üzerine gelen ışığı dağıtacak şekilde kırar.
3. Işığı dağıtan merceğin biçimini düşünürüz: kenarları kalın, ortası incedir.

Kendini kontrol et: Çizdiğim kesitte kenarlar merkezden daha kalın mı?

Görüntü cismin odak noktasına göre konumuna bağlıdır; büyüteç örneği odak içi durumdur.

1. İnce Kenarlı Mercekler sütununun görüntü özellikleri satırındaki boşluklara bakıyoruz.
2. İnce kenarlı mercek ışığı toplar; görüntü, cismin odak noktasına göre konumuna bağlıdır.
3. Günlük örnek olan büyüteçte cisim odak içindedir; görüntü sanal, düz ve büyüktür.
4. Cisim odak dışındaysa ışınlar gerçekten kesişir; görüntü gerçek ve ters olur.

Kendini kontrol et: Büyüteçle düz ve büyük görüntü elde etmek için cismi odağın hangi tarafına koymalıyım?

Işığı toplayan merceklerdir; uzağı net görme sorunu olmayan hipermetrop gözlükte kullanılır.

1. İnce kenarlı merceğin ışığı topladığını hatırla.
2. Işınları odaklayan optik araçlardan tabloda verilmeyen örnekler seç.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Projeksiyon cihazının merceği. (Perde üzerinde gerçek görüntü oluşturan yakınsak mercek belirtiliyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim araçta ışığı toplayan bir mercek kullanılıyor mu?

Kalın kenarlı mercek görüntüyü küçülterek geniş alanı gösterir; kapı dürbününde kullanılır.

1. Kalın kenarlı merceğin görüntüyü düz ve küçük gösterdiğini hatırla.
2. Küçük bir açıklıktan geniş alanı gösteren optik araç örneğini belirle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Galile tipi dürbünün göz merceği. (Yakınsak objektifle birlikte kullanılan ıraksak göz merceği kastediliyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğimde görüntüyü küçülten ve ışığı dağıtan mercek bulunuyor mu?

Yansıma, ışığın yüzeye çarpıp aynı ortama geri dönmesidir.

1. Yansımada ışığın yüzeye çarptıktan sonra aynı ortama döndüğünü hatırla.
2. Cevap kartlarında bu ifadeyi içeren üçüncü kartı bul ve a harfiyle eşleştir.

Kendini kontrol et: Seçtiğim kartta ışık başka ortama geçmek yerine geldiği ortama dönüyor mu?

Kırılma, ışığın ortam değiştirirken yön değiştirmesidir.

1. Kırılmada ışığın saydam ortam değiştirirken doğrultusunun değişebildiğini hatırla.
2. Ortamlar arası geçişi anlatan birinci kartı b harfiyle eşleştir.

Kendini kontrol et: Eşleştirdiğim tanımda iki farklı saydam ortam arasında geçiş var mı?

Odak noktası paralel ışınların toplandığı veya uzantılarının kesiştiği noktadır.

1. Odak kavramını asal eksene paralel gelen ışınlarla ilişkilendir.
2. Işınların toplandığı veya uzantılarının kesiştiği noktayı anlatan ikinci kartı c harfiyle eşleştir.

Kendini kontrol et: Seçtiğim kart ışığın yolunu değil, toplandığı veya dağılıyormuş gibi göründüğü noktayı mı tanımlıyor?

Tümsek ayna ışınları dağıtır, odak noktası aynanın arkasında olup sanaldır.

1. Tümsek Aynalar sütununun özellikler satırındaki iki boşluğa bakıyoruz.
2. Verilen özellik: görüş alanını artırabilir.
3. Görüş alanını artıran aynanın yansıtıcı yüzeyi dışa doğru kabarıktır.
4. Bu biçimdeki ayna, paralel gelen ışınları yansıtınca dağıtır.

Kendini kontrol et: Dışa kabarık yüzeyden yansıyan paralel ışınlar birbirine yaklaşır mı, uzaklaşır mı?

Düz aynada görüntü sanal, düz, cisimle aynı boyda ve aynanın arkasında eşit uzaklıktadır.

1. Düz Aynalar sütununun görüntü özellikleri satırındaki boşluğa bakıyoruz.
2. Verilen bilgi: görüntü cisme göre düz ve simetriktir.
3. Düz aynada görüntü aynanın arkasında oluşur, ışınlar orada gerçekten kesişmez; bu yüzden sanaldır.
4. Simetri gereği görüntünün aynaya uzaklığı cisminkine, boyu da cismin boyuna eşittir.

Kendini kontrol et: Aynaya 1 metre uzaktaki cismin görüntüsü aynanın hangi tarafında, kaç metre uzaktadır?

Cisim odak noktasının içindeyse sanal düz büyük, dışındaysa gerçek ters görüntü oluşur.

1. Çukur Aynalar sütununun görüntü özellikleri satırındaki son boşluğa bakıyoruz.
2. Verilen bilgi: görüntü cismin konumuna göre düz ya da ters olabilir.
3. Cisim aynaya yakın (odak içinde) ise görüntü sanal, düz ve büyük olur; diş hekimi aynası buna örnektir.
4. Cisim uzakta (odak dışında) ise görüntü gerçek ve ters olur.

Kendini kontrol et: Cisim ayna ile odak arasındayken görüntünün düz ve büyük olması hangi kullanım örneğini açıklar?

Tümsek aynada cismin konumu ne olursa olsun görüntü sanal, düz ve küçülmüş olur.

1. Tümsek Aynalar sütununun görüntü özellikleri satırındaki üç boşluğa bakıyoruz.
2. Tümsek ayna ışığı dağıttığı için yansıyan ışınlar kesişmez, uzantıları aynanın arkasında kesişir.
3. Bu nedenle görüntü her zaman sanal ve düzdür.
4. Araba yan aynasında görüldüğü gibi görüntü cisimden küçüktür.

Kendini kontrol et: Araba yan aynasındaki görüntü neden daha küçük görünür ve daha geniş alanı gösterir?

Boyut değiştirmeden görüntü veren düz aynalar kabin ve banyoda kullanılır.

1. Düz aynanın görüntüyü cisimle aynı boyda ve düz gösterdiğini hatırla.
2. Görünüşünü boyut değiştirmeden kontrol ettiğin günlük kullanım yerlerini seç.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Berberde kullanılan düz duvar aynası. (Yansıtıcı yüzeyi düzse ve büyütme yapmıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim aynada görüntünün boyu cismin boyuna eşit mi?

Çukur aynalar yakından büyük görüntü verir ve ışığı toplayıp paralel demet yapar.

1. Çukur aynanın odak içindeki cismi büyük gösterdiğini hatırla.
2. Işığı yönlendiren yansıtıcıları ve yakından büyüten aynaları günlük hayattan seç.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güneş ocağındaki çukur yansıtıcı. (Güneş ışınlarını bir bölgede toplayan çukur yüzey kullanılıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğim yakın cismi büyütüyor veya odaktaki kaynağın ışığını paralel gönderiyor mu?

Geniş görüş alanı sağladığı için güvenlik aynalarında kullanılır.

1. Tümsek aynanın daha geniş alanı küçük görüntülerle gösterdiğini hatırla.
2. Kör noktaları görmeyi sağlayan günlük ayna kullanımını belirle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Otopark çıkışındaki tümsek ayna. (Çıkıştaki kör noktaları geniş görüş alanıyla gösteriyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim aynada görüş alanı genişlerken görüntüler küçük ve düz kalıyor mu?

İnce kenarlı mercek paralel ışınları bir noktada toplar.

1. İnce Kenarlı Mercekler sütununun özellikler satırındaki boşluğa bakıyoruz.
2. Verilen özellik: kenarları ince, ortası şişkindir.
3. Kalın kenarlı mercek ışığı dağıttığına göre, ince kenarlı mercek bunun tersini yapar.

Kendini kontrol et: Paralel ışınlar ince kenarlı mercekten geçince bir odakta toplanıyor mu?