Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 311
Fizik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 311 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2-A akıA küresel yüzeyinde oluşan ışık akısı (lm)
Çözüm Yolu
Şekildeki A yüzeyi yarım küresel yüzey olduğundan kaynaktan çıkan toplam ışık akısının yarısını alır: ΦA = (1/2)·4·π·I = 2·3·400 = 2400 lm.
- Tam küresel yüzeydeki toplam ışık akısını Φ = 4·π·I bağıntısıyla hesapla: Φ_toplam = 4 · 3 · 400 = 4800 lm.
- Şekildeki A küresel yüzeyi kaynağı 180°'lik yarım küre biçiminde çevrelediği için toplam ışık akısının yarısını alır.
- A yüzeyindeki ışık akısını Φ_A = 4800 / 2 = 2400 lm olarak bul.
- Tam küre formülünü doğrudan bırakmak — A yüzeyi tam küre değil yarım küre olduğundan 4·π·I çarpımı ikiye bölünmelidir.
- Hesaba r = 1 m yarıçapını katmak — merkezdeki noktasal kaynaktan küresel yüzeye düşen ışık akısı yarıçapa bağlı değildir.
Kendini kontrol et: Bulduğun 2400 lm değerinin tam küre akısı olan 4800 lm'nin tam yarısı olup olmadığını kontrol et.
2-B akıB küresel yüzeyinde oluşan ışık akısı (lm)
Çözüm Yolu
Şekildeki B yüzeyi 90°'lik çeyrek küresel yüzey olduğundan toplam ışık akısının dörtte birini alır: ΦB = (1/4)·4·π·I = 3·400 = 1200 lm.
- Merkezdeki 400 cd'lik kaynağın tam kürede oluşturacağı toplam ışık akısını hesapla: Φ_toplam = 4 · 3 · 400 = 4800 lm.
- Şekildeki B yüzeyi 90°'lik çeyrek küre dilimi olduğundan ve ışık akısı yarıçapa bağlı olmadığından toplam akının dörtte birini alır.
- B yüzeyindeki ışık akısını Φ_B = 4800 / 4 = 1200 lm olarak bul.
- Yarıçap 2 m olduğu için akıyı 2'ye veya 4'e bölmek — küresel yüzeydeki ışık akısı yarıçaptan bağımsızdır, yalnız yüzeyin kapsadığı oran önemlidir.
- Tam küre akısını (4800 lm) yazmak — B yüzeyi kaynağın yalnızca dörtte birlik kısmını çevrelediği için toplam akının dörtte birini alır.
Kendini kontrol et: Çeyrek küre olan B yüzeyindeki akının (1200 lm), yarım küre olan A yüzeyindeki akının (2400 lm) yarısı olduğunu doğrula.
2-akı yorumA ve B yüzeylerindeki ışık akılarının büyüklük ilişkisi
Çözüm Yolu
Küresel yüzeydeki ışık akısı yarıçaptan bağımsızdır ancak yüzeyin kaynağı çevreleme oranıyla doğru orantılıdır; A yarım küre (2400 lm), B çeyrek küre (1200 lm) olduğundan ΦA = 2ΦB olur.
- Merkezdeki aynı kaynaktan küresel yüzeylere düşen ışık akısının yarıçapa bağlı olmadığını, yalnız yüzeyin kaynağı çevreleme oranına bağlı olduğunu hatırla.
- Hesaplanan değerleri karşılaştır: yarım küre olan A yüzeyinde Φ_A = 2400 lm, çeyrek küre olan B yüzeyinde Φ_B = 1200 lm.
- 2400 lm > 1200 lm olduğundan büyüklük ilişkisini ΦA > ΦB (ΦA = 2ΦB) şeklinde yaz.
- B yüzeyinin yarıçapı büyük diye akısının farklı değişeceğini sanmak — küresel yüzeyde akıyı yarıçap değil kapsanan açı oranı belirler.
Kendini kontrol et: A ve B yüzeylerinin açıları oranı (180° / 90° = 2) ile bulduğun akı oranının (ΦA / ΦB = 2) eşleştiğini kontrol et.
2-K aydınlanmaK noktasındaki aydınlanma (lx)
Çözüm Yolu
E=I/r²=400/1²=400 lx.
- Verilenler: I = 400 cd; K noktası A yüzeyinde, kaynağa uzaklığı r = 1 m. İstenen: K'deki aydınlanma.
- Aydınlanma E = I / r² bağıntısıyla hesaplanır.
- r² = 1² = 1 m² olduğundan E = 400 / 1 = 400 lx bulunur.
- Akı bağıntısını kullanmak — sorulan toplam akı değil, K noktasındaki aydınlanmadır.
Kendini kontrol et: 400 cd değerini 1 m uzaklığın karesine böldüğünde 400 lx buluyor musun?
2-L aydınlanmaL noktasındaki aydınlanma (lx)
Çözüm Yolu
E=I/r²=400/2²=100 lx.
- Verilenler: ışık şiddeti I = 400 cd; L noktası B yüzeyinde, kaynağa uzaklığı r = 2 m. İstenen: L'deki aydınlanma.
- Noktasal kaynak için aydınlanma E = I / r² bağıntısıyla bulunur.
- r² = 2² = 4 m² hesaplanır.
- E = 400 / 4 = 100 lx bulunur.
- 400 değerini 2’ye bölmek — aydınlanma uzaklıkla değil, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
Kendini kontrol et: 100 lx ile 2² m² çarpımı kaynak şiddeti olan 400 cd değerini veriyor mu?
2-aydınlanma yorumK ve L noktalarındaki aydınlanmaların büyüklük ilişkisi
Çözüm Yolu
400 lx, 100 lx'in dört katıdır; aydınlanma uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
- K ve L noktalarının kaynağa uzaklıklarını 1 m ve 2 m olarak belirle.
- Aynı kaynak için EK/EL = rL²/rK² bağıntısını yaz.
- EK/EL = 2²/1² = 4 hesaplayarak EK = 4EL sonucuna ulaş.
- Uzaklık iki katına çıkınca aydınlanmayı yarıya indirmek — ters kare ilişkisi nedeniyle aydınlanma dörtte bire iner.
Kendini kontrol et: K için 400 lx ve L için 100 lx değerleri bulduğun 4 oranını doğruluyor mu?
3Işık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanmayı tanımlayan kavram haritası hazırlama
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Işık şiddeti (I): birim zamanda yayılan ışık enerjisinin ölçüsü, birimi candela. Işık akısı (Φ): birim zamanda yüzeye düşen ışık miktarı, birimi lümen, Φ=4πI. Aydınlanma (E): akının yüzeye dik düşen miktarı, birimi lüks, E=Φ/A=I/r².Çözüm Yolu
Üç kavram kutusu, tanım, birim ve bağıntıyla oklarla bağlanır; kapalı yüzeyde akının yalnızca I'ya bağlı olduğu not edilir.
- I, Φ ve E için üç kavram kutusu oluştur.
- Kutulara sırasıyla candela, lümen ve lüks birimlerini ekle.
- Kapalı küresel yüzey için Φ = 4πI; birim alan için E = Φ/A ilişkilerini oklarla göster.
- Dik gelen ışınlar için E = I/r² bağıntısını aydınlanma kutusuna bağla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ortada ışık şiddeti, dallarda ışık akısı ve aydınlanma bulunan bir kavram haritası. (Tanımlar, birimler ve bağıntıların geçerlilik koşulları doğru gösterilirse geçerlidir.)
- Akı ile aydınlanmayı aynı sanmak — aydınlanma, birim alana düşen akıyla ilişkilidir.
Kendini kontrol et: Haritanda her kavramın tanımı, birimi ve diğer kavramlarla ilişkisi görülebiliyor mu?