Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 389
Fizik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 389 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
29aSalınım boyunca cismin yakınsak mercekteki görüntüsü sanal mı gerçek mi, gerekçeyle.
Çözüm Yolu
Merceğin odak uzaklığı 1 birim olduğundan N noktası odaktır (f), L noktası 3f uzaklıktadır. Cisim N–O arasına girmez; L–N arasında odağın dışında gerçek görüntü oluşur, N noktasında ise kırılan ışınlar paralel gittiğinden görüntü sonsuzdadır.
- Noktalar arası uzaklık 1 birim ve odak uzaklığı f = 1 birim olduğundan N noktasının odak (f), L noktasının 3f olduğunu belirle.
- Cismin M denge konumu etrafında L ile N noktaları arasında salındığını ve odak ile mercek (N–O) arasına hiç girmediğini gör.
- Yakınsak mercekte odağın dışındaki (L–N arası) konumlarda kırılan ışınların kendileri kesiştiği için görüntünün gerçek olduğunu çıkar.
- Uç nokta olan N'de (f uzaklıkta) kırılan ışınlar birbirine paralel gittiğinden görüntünün sonsuzda olduğunu ve sanal görüntü oluşmadığını belirt.
- N noktasında veya salınımın bir kısmında sanal görüntü oluştuğunu sanmak — sanal görüntü yalnız cisim N ile O arasındayken oluşur.
- Yakınsak merceği ıraksak mercekle karıştırıp her konumda sanal görüntü yazmak — yakınsak mercekte odak dışındaki cisimlerin görüntüsü gerçektir.
Kendini kontrol et: Cismin hareket aralığı olan L–N bölgesinde merceğe uzaklığın hiçbir zaman odak uzaklığı 1 birimden küçük olmadığını doğruladın mı?
29bCisim L ve M noktalarındayken oluşan görüntüler arasındaki uzaklık kaç birim, gerekçeyle.
Çözüm Yolu
Odak uzaklığı 1 birim; L mercekten 3 birim, M ise 2 birim uzaktadır. Mercek formülüyle L için görüntü 1,5 birim, M için 2 birim uzakta oluşur. Fark 0,5 birimdir.
- Verilenler: odak uzaklığı f = 1 birim; L merceğe 3 birim, M merceğe 2 birim uzaklıktadır.
- L için mercek denklemi: 1/v = 1/1 − 1/3 = 2/3, buradan v = 1,5 birim (gerçek görüntü).
- M için: 1/v = 1/1 − 1/2 = 1/2, buradan v = 2 birim (gerçek görüntü).
- İki görüntü de merceğin aynı tarafında oluşur; aradaki uzaklık 2 − 1,5 = 0,5 birimdir.
- Cisimler arasındaki uzaklığı görüntüler arasındaki uzaklığa eşitlemek — görüntü konumları mercek bağıntısıyla ayrı ayrı bulunur.
Kendini kontrol et: 1/1,5 + 1/3 ve 1/2 + 1/2 işlemleri aynı odak bağıntısını sağlıyor mu?
29cYakınsak yerine ıraksak mercek olsaydı cismin görüntüsü hangi noktalar arasında oluşur, gerekçeyle.
Çözüm Yolu
Iraksak mercek cisim nerede olursa olsun cisimle aynı tarafta, mercekle odak noktası arasında küçük, düz, sanal görüntü verir. L için görüntü 0,75, N için 0,5 birim uzaktadır; yani N ile O arasındadır.
- Iraksak merceğin odağını f = −1 birim, cisim uzaklığını 1 ile 3 birim arasında al.
- L için 1/v = −1 − 1/3 bağıntısından v = −0,75 birim bul.
- N için 1/v = −1 − 1 bağıntısından v = −0,5 birim bul.
- Eksi işaretin cisim tarafını gösterdiğini kullan; tüm görüntüler N ile O arasında kalır.
- Iraksak mercekte odak uzaklığını pozitif almak — bu seçim görüntünün yönünü yanlış belirler.
Kendini kontrol et: Bulduğum 0,5–0,75 birimlik uzaklıklar, mercekle bir birim uzaktaki N noktası arasında mı?