Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 394
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 394 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
7a-Çukur 10 cmÇukur ayna, odak 10 cm, ışının yansıma şeklini çizme
Çözüm Yolu
Işın eksendeki 30 cm noktadan (merkezin ötesinden) gelmiş gibi düşünülür; görüntü F ile C arasında, 1/v=1/10-1/30 ile v=15 cm.
- Gelen ışının asal ekseni aynanın önünde 30 cm uzaklıkta kestiğini belirle.
- Çukur ayna için f = 10 cm alarak 1/10 = 1/30 + 1/v yaz.
- 1/v = 1/15 olduğundan v = 15 cm bul.
- Yansıyan ışını aynanın önündeki 15 cm noktasından geçecek şekilde çiz.
- Yansıyan ışını doğrudan odaktan geçirmek — yalnız asal eksene paralel gelen ışın odaktan geçer.
Kendini kontrol et: 15 cm noktası odak ile eğrilik merkezi arasında mı?
7a-Çukur 20 cmÇukur ayna, odak 20 cm, ışının yansıma şeklini çizme
Çözüm Yolu
Nokta F ile C arasındadır (20-40 cm); 1/v=1/20-1/30 ile v=60 cm, ışın eksene doğru yaklaşarak yansır.
- Gelen ışının ekseni kestiği noktanın aynaya uzaklığını 30 cm al.
- Çukur ayna için 1/20 = 1/30 + 1/v bağıntısını yaz.
- 1/v = 1/60 işlemiyle v = 60 cm bul.
- Yansıyan ışını aynanın önünde 60 cm uzaklıktaki eksen noktasına yönelt.
- Odak uzaklığını merkez uzaklığı sanmak — bu aynanın eğrilik merkezi 40 cm uzaklıktadır.
Kendini kontrol et: 30 cm noktası F ile C arasında olduğundan yansıyan ışın C ötesinde kesişiyor mu?
7a-Çukur 15 cmÇukur ayna, odak 15 cm, ışının yansıma şeklini çizme
Çözüm Yolu
Merkezden gelen ışın aynı yolu izleyerek merkeze döner; 1/v=1/15-1/30 ile v=30 cm.
- Çukur aynanın eğrilik merkezi uzaklığını R = 2f = 30 cm hesapla.
- Gelen ışının bu merkezden geçerek aynaya geldiğini belirle.
- Merkez doğrultusu yüzey normali olduğundan ışını kendi yolu üzerinden geri yansıt.
- Merkezden gelen ışını odaktan geçirmek — normale paralel gelen ışın geldiği yoldan geri döner.
Kendini kontrol et: Gelen ve yansıyan ışının aynadaki normalle yaptığı açılar sıfır mı?
7a-Çukur 60 cmÇukur ayna, odak 60 cm, ışının yansıma şeklini çizme
Çözüm Yolu
Nokta (30 cm) odak uzaklığından (60 cm) küçük mesafede, yani odak içindedir; bu nedenle 1/v=1/60-1/30 ile v=-60 cm, sanal görüntü.
- Çukur ayna için f = 60 cm ve gelen ışının eksen kesişimi için d = 30 cm al.
- 1/v = 1/60 − 1/30 = −1/60 işlemini yap.
- v = −60 cm işaretinden eksen kesişiminin aynanın arkasında olduğunu belirle.
- Yansıyan ışını ıraksak çiz; geriye uzantısını aynanın arkasındaki 60 cm noktasına yönelt.
- Negatif uzaklığı aynanın önüne çizmek — negatif görüntü uzaklığı arka taraftaki sanal kesişimi belirtir.
Kendini kontrol et: Aynanın önündeki ışın değil, geriye uzantısı mı 60 cm noktasından geçiyor?
7a-Tümsek 15 cmTümsek ayna, odak 15 cm, ışının yansıma şeklini çizme
Çözüm Yolu
Tümsek aynada f negatiftir; 1/v=-1/15-1/30 ile v=-10 cm, sanal görüntü.
- Tümsek ayna için odak uzaklığını f = −15 cm al.
- 1/v = −1/15 − 1/30 = −1/10 işlemini yap.
- Yansıyan ışının geriye uzantısını aynanın arkasında 10 cm noktasından geçir.
- Tümsek aynanın odak uzaklığını pozitif almak — odak aynanın arkasında olduğundan işareti negatiftir.
Kendini kontrol et: 10 cm sanal kesişim noktası ayna ile 15 cm uzaklıktaki odak arasında mı?
7a-Tümsek 30 cmTümsek ayna, odak 30 cm, ışının yansıma şeklini çizme
Çözüm Yolu
1/v=-1/30-1/30 ile v=-15 cm, sanal görüntü.
- Tümsek ayna için f = −30 cm ve d = 30 cm değerlerini kullan.
- 1/v = −1/30 − 1/30 = −1/15 sonucunu bul.
- Yansıyan ışını ıraksak çizip geriye uzantısını aynanın arkasındaki 15 cm noktasından geçir.
- Odak ile gelen ışının kesişim uzaklıklarını birbirini götürür sanmak — tümsek aynada odak uzaklığı negatiftir.
Kendini kontrol et: Sanal kesişim aynanın arkasında ve odaktan aynaya daha yakın mı?
7bYeşil ışık aynı yerden gönderilirse yansıma şekli nasıl değişir
Çözüm Yolu
Yansıma yasaları ışığın rengine bağlı değildir; gelme açısı aynı olduğundan yansıma açısı ve yansıma şekli aynı kalır.
- Kırmızı ve yeşil ışınların aynı doğrultudan aynı aynaya geldiğini belirle.
- Her iki renk için gelme açısının yansıma açısına eşit olduğunu uygula.
- Ayna geometrisi ve gelme açısı aynı olduğundan yansıma yolunu aynı çiz.
- Renk değişince yansıma açısını değiştirmek — aynada yansıma doğrultusu ışığın rengine bağlı değildir.
Kendini kontrol et: Her iki renkte de normalle yapılan gelme ve yansıma açıları eşit mi?
7cDüzenek su ortamında kurulsaydı yansıma nasıl etkilenirdi
Çözüm Yolu
Yansımada gelme açısı yansıma açısına eşittir ve ayna odak uzaklığı yalnızca yüzeyin eğriliğine bağlıdır; ortam değişse de yansıma olayı değişmez.
- Düzeneğin tamamı su içinde olduğundan ışının aynaya aynı doğrultuda ulaştığını kabul et.
- Ortam değişse de gelme açısı ile yansıma açısının eşit kaldığını uygula.
- Aynanın eğriliği değişmediğinden odak uzaklığının ve yansıma çiziminin değişmediğini belirt.
- Aynayı mercek gibi değerlendirmek — aynanın odak uzaklığı çevre ortamının kırılma indisine bağlı değildir.
Kendini kontrol et: Yüzey eğriliği ve gelen ışının doğrultusu değişmediğine göre yansıyan doğrultu değişir mi?