Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 406
Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 406 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
26aKöşe yansıtıcıya gelen ışığın geldiği doğrultuda yansımasını Şekil I üzerinde çizme
Çözüm Yolu
Her aynada yansıma kanununa göre ışın dönerken üç yansımanın sonucunda doğrultusu aynı kalır, yönü tersine döner. Işın kaynağına geri gider.
- Birbirine dik üç aynaya sırayla ulaşacak eğik bir gelen ışın çiz.
- Her yüzeyde normale göre gelme açısını yansıma açısına eşitle.
- Üç yansımanın sonunda ışının gelişine paralel, ters yönde ilerlediğini oklarla göster.
- Son ışını aynı yönde çizmek — köşe yansıtıcı ışığı ters yönde geri gönderir.
- Geri dönen ışını mutlaka aynı doğru üzerine çizmek — gelen ve dönen yollar paralel olabilir.
Kendini kontrol et: Üç yansıma sonunda ışının üç uzaysal yön bileşeni de tersine dönüyor mu?
26bYöntemin başka hangi mesafelerin ölçümünde kullanılabileceğini açıklama
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Işığın gidiş dönüş süresi ve ışık hızı bilinirse yansıtıcı bulunan her uzak hedefe olan mesafe hesaplanır; örneğin uydu mesafesi, kıta kayması ve inşaat ölçümleri.
- Uzaklığı ölçülecek ve gönderilen ışığı geri yansıtabilecek bir hedef seç.
- Işık darbesinin gidiş dönüş süresini ölçerek d = c·Δt/2 bağıntısını kullan.
- Uydu uzaklığı, araç mesafesi ve yeryüzündeki iki noktanın uzaklık değişimini bu ilkeyle ilişkilendir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bina veya arazi noktaları arasındaki uzaklıkların ölçülmesi. (Hedefin yansıttığı ışık algılanabilir ve gidiş dönüş süresi ölçülebilirse.)
- Uzaklığı c·Δt almak — ölçülen süre gidiş ve dönüşün toplamıdır.
Kendini kontrol et: Önerdiğin ölçümde hedeften geri dönen ışık algılanıp süre ölçülebiliyor mu?
26cYansıyan ışınların dağılmasını engellemek için yapılabilecekleri yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Pürüzlü yüzeyler ışığı dağınık yansıtır. Düzgün yüzey ve doğru açı ışınların paralel kalmasını sağlar.
- Gönderilen ışığı dar ve yaklaşık paralel bir lazer demeti hâline getir.
- Aynaların yüzeylerini düzgün ve temiz tutarak dağınık yansımayı azalt.
- Üç aynayı birbirine tam dik yerleştirerek geri yansımanın yönünü koru.
- Pürüzlü yüzey kullanmak — farklı yüzey normalleri ışığı farklı yönlere dağıtır.
- Ayna açılarını önemsememek — diklik bozulursa geri dönen demetin yönü değişebilir.
Kendini kontrol et: Önerilerin hem yüzey kaynaklı saçılmayı hem yönlendirme hatasını azaltıyor mu?
26çAy'daki yansıtıcılar bozulursa veya düzgün yerleşmezse ölçümlerde oluşacak farkı yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Işık geldiği doğrultuda yansımadığı için Dünya'ya ulaşan ışık azalır ya da sapar. Gidiş dönüş süresi hatalı ölçüleceğinden mesafede sapmalar oluşur.
- Hasar veya yanlış yerleşimin geri yansıyan ışığın yönünü ve şiddetini değiştirebileceğini belirle.
- Algılanan ışık zayıfladığında dönüş zamanını güvenilir belirlemenin zorlaşacağını açıkla.
- Zaman ölçümündeki belirsizliği d = c·Δt/2 bağıntısıyla uzaklık belirsizliğine bağla.
- Yansıtıcı bozulunca gerçek uzaklığın değiştiğini düşünmek — değişen, ölçümün güvenilirliğidir.
- Her durumda yanlış bir sayı elde edileceğini varsaymak — sinyal hiç algılanmazsa ölçüm yapılamayabilir.
Kendini kontrol et: Gerçek uzaklık değişmeden ölçümün belirsizliğinin artabileceğini açıkladın mı?
26dAy-Dünya mesafesinin milimetre hassasiyetinde ölçülmesinin bilimsel önemini yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Çok hassas ölçüm, Ay'ın her yıl Dünya'dan ne kadar uzaklaştığını ve iç yapısını anlamaya yardımcı olur. Fizik kuramlarının doğruluğu test edilir.
- Farklı zamanlarda ölçülen Dünya–Ay uzaklıklarını karşılaştırarak küçük değişimleri belirle.
- Bu değişimleri Ay'ın yörüngesi ve Dünya–Ay etkileşimiyle ilişkilendir.
- Hassas ölçümleri kütle çekim ve görelilik kuramlarının öngörüleriyle karşılaştırmanın önemini açıkla.
- Tek ölçümden uzaklaşma hızını bulmak — hız için farklı zamanlardaki uzaklıklar karşılaştırılmalıdır.
- Hassasiyeti yalnız daha fazla basamak yazmak sanmak — ölçüm belirsizliğinin de küçük olması gerekir.
Kendini kontrol et: Milimetre düzeyindeki hassasiyetin hangi küçük değişimi veya kuramsal öngörüyü sınamaya yardımcı olduğunu belirttin mi?