Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 46
Fizik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 46 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
13-1Kağıt hızlıca çekilince üstündeki madeni para kulesinin neden devrilmediğini açıkla.
Çözüm Yolu
Newton'ın I. Yasası: dış kuvvet etkimedikçe durgun cisim durgun kalır. Kağıt hızlı çekilince paralara aktarılan sürtünme kuvveti çok kısa sürer, paralar duruş hâllerini korur.
- Madenî para kulesinin başlangıçta durgun olduğunu belirle.
- Newton'ın I. Hareket Yasası'na (eylemsizlik) göre durgun cisimlerin durgun kalma eğiliminde olduğunu hatırla.
- Kâğıt hızlıca çekildiğinde sürtünme kuvveti çok kısa süre etkidiği için kulenin yatayda hareket edemeyip yerinde kaldığını açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Newton'ın I. Yasası gereği paralar durgunluğunu korumak ister; hızlı çekilen kâğıdın sürtünmesi kuleyi devirmeye yetmez. (Eylemsizlik ilkesini ve kuvvetin kısa süreli etkisini doğru ifade eden açıklamalar geçerlidir.)
- Kâğıt ile paralar arasında hiç sürtünme olmadığını söylemek — sürtünme vardır ancak kâğıt hızlı çekildiği için etki süresi kulenin devrilmesine yetmez.
- Yalnızca kulenin ağır olmasına bağlamak — asıl fiziksel ilke cisimlerin hareket durumunu koruma eğilimi olan eylemsizliktir.
Kendini kontrol et: Açıklamanda Newton'ın I. Yasası'nı (eylemsizlik) ve kâğıdın hızlı çekilmesiyle kuvvetin çok kısa süre etkimesini belirttin mi?
13-2Alttaki para hızla vurulup çıkarılınca üstteki kulenin neden devrilmediğini açıkla.
Çözüm Yolu
Hızla gönderilen para kuleyi yatayda hareket ettirecek kuvveti kısa süre uygular. Kule durumunu korumak ister (Newton I), yalnızca alttaki para ayrılır.
- Gönderilen paranın yalnızca en alttaki madenî paraya doğrudan yatay kuvvet uyguladığını belirle.
- Alttaki para hızla fırlarken üstteki paraların eylemsizlik nedeniyle yatayda durgun kalma eğilimini koruduğunu ifade et.
- Alt destek çekilince üstteki kulenin yer çekimi etkisiyle düşey doğrultuda masaya inip devrilmeden kaldığını açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Darbe yalnızca en alttaki parayı çıkarır; üstteki paralar Newton'ın I. Yasası gereği durgunluğunu koruyup olduğu yere iner. (Darbenin alttaki paraya etkimesini ve üst kulenin eylemsizliğini belirten açıklamalar geçerlidir.)
- Çarpma kuvvetinin tüm kuleye eşit dağıldığını düşünmek — darbe yalnızca en alttaki paraya doğrudan etki eder, üsttekiler eylemsizlikle konumunu korur.
Kendini kontrol et: Üstteki paraların yatayda neden hareket etmediğini eylemsizlikle, aşağı inişini ise yer çekimiyle açıkladın mı?
13-3Kartonu hızlıca çekince madeni paranın neden bardağın içine düştüğünü açıkla.
Çözüm Yolu
Para durgun kalma eğilimindedir (Newton I), karton hızlı çekilince yatay kuvvet etkisi ihmal edilir. Karton gidince ağırlık kuvveti paranın düşmesine yol açar.
- Karton üzerindeki madenî paranın başlangıçta durgun olduğunu tespit et.
- Karton hızlıca çekildiğinde paranın eylemsizliği nedeniyle yatayda durgunluğunu koruyup kartonla sürüklenmediğini belirt.
- Altındaki karton desteği kalkınca paranın yer çekimi kuvveti etkisiyle düşey olarak bardağa düştüğünü açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Newton'ın I. Yasası gereği para yatay konumunu korur; karton altından çekilince ağırlığı etkisiyle su dolu bardağa düşer. (Eylemsizlik ve yer çekimi etkilerini birlikte belirten açıklamalar geçerlidir.)
- Karton yavaş çekilse de aynı sonucun olacağını sanmak — karton yavaş çekilirse sürtünme kuvveti parayı kartonla birlikte taşır.
- Paranın bardağa düşmesini yalnız eylemsizlikle açıklamak — yatayda kalması eylemsizlik, aşağı düşmesi ise yer çekimi kuvveti sonucudur.
Kendini kontrol et: Paranın yatayda kalmasını eylemsizlikle, bardağın içine düşmesini ise yer çekimi kuvvetiyle ilişkilendirdin mi?