Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 115
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 115 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
54Grafiğe göre tepkime denklemi
Çözüm Yolu
NO₂ harcanıyor, N₂O₄ oluşuyor; NO₂ azalışı N₂O₄ artışının yaklaşık iki katıdır (48'den 0'a, 0'dan 24'e).
- Grafikte NO₂ derişimi azalıyor (tepken), N₂O₄ derişimi artıyor (ürün).
- NO₂ 48·10⁻³ M'den 0'a iniyor: 48 birim harcanıyor; N₂O₄ 0'dan 24·10⁻³ M'ye çıkıyor: 24 birim oluşuyor.
- Harcanan/oluşan oranı 48/24 = 2/1 olduğundan katsayılar 2 ve 1'dir; ikisi de gaz olarak verilmiştir.
- Katsayıları 1:1 almak — aynı hacimdeki derişim değişimleri 2:1 oranını gösterir.
Kendini kontrol et: 2NO₂ → N₂O₄ denkleminde iki tarafta azot ve oksijen atomları korunuyor mu?
55Grafiğe göre doğru ifadeyi bulma
Çözüm Yolu
2NO₂ (92 g) → N₂O₄ (92 g) olduğundan aynı sürede harcanan NO₂ kütlesi oluşan N₂O₄ kütlesine eşittir. Diğerleri hız eğrilerine ters.
- Tepkime 2NO₂(g) → N₂O₄(g); grafikte eğriler zamanla yatıklaşıyor, yani hızlar azalıyor.
- Bu yüzden A ve B yanlıştır; C ve E de yanlıştır çünkü NO₂ harcanma hızı, N₂O₄ oluşma hızının iki katıdır.
- Kütle korunumuna göre 2 mol NO₂ (92 g) tamamen 1 mol N₂O₄'e (92 g) dönüşür.
- Aynı sürede harcanan NO₂ kütlesi oluşan N₂O₄ kütlesine eşittir; cevap D şıkkıdır.
- Mol değişimleri farklı olduğu için kütle değişimlerini de farklı sanmak — mol kütleleri hesaba katıldığında iki kütle eşittir.
Kendini kontrol et: 2 × 46 g NO₂ ile 1 × 92 g N₂O₄ kütleleri eşit mi?
56Hızın zamanla değişimini ve nedenini en iyi açıklayan ifade
Çözüm Yolu
Tepkenlerin derişimi azaldıkça birim zamandaki çarpışma sayısı azalır ve tepkime giderek yavaşlar.
- Grafikte NO₂ eğrisinin eğimi zamanla azalıyor; yani tepkime hızı giderek düşüyor.
- Sıcaklık sabit olduğundan taneciklerin kinetik enerjisi değişmez; D ve E elenir.
- Tepken NO₂ derişimi azaldıkça birim hacimdeki tanecik sayısı ve birim zamandaki çarpışma sayısı azalır.
- Bu durum tepkimenin yavaşlamasını açıklar; cevap A şıkkıdır.
- Hızın azalmasını sıcaklığın düşmesine bağlamak — soruda tepkimenin sabit sıcaklıkta gerçekleştiği belirtilir.
Kendini kontrol et: Sıcaklık sabitken NO₂ derişiminin azalması çarpışma sıklığını nasıl etkiler?
57İlk 20 saniyede N₂O₄ ortalama oluşum hızı
Çözüm Yolu
Grafikte N₂O₄ 20. saniyede yaklaşık 12·10⁻³ M'dir. 12·10⁻³ / 20 = 0,6·10⁻³ M/s.
- İstenen: ilk 20 saniyede N₂O₄'ün ortalama oluşum hızı; başlangıçta N₂O₄ derişimi 0'dır.
- Grafikte N₂O₄ eğrisinin 20. saniyedeki değeri yaklaşık 12·10⁻³ M okunur.
- Hız = derişim artışı / süre = 12·10⁻³ M / 20 s.
- Sonuç 0,6·10⁻³ M/s; cevap B şıkkıdır.
- Grafik eksenindeki 10⁻³ çarpanını unutmak — derişim değerleri bu çarpanla birlikte kullanılmalıdır.
Kendini kontrol et: 0,6·10⁻³ M/s değerini 20 saniyeyle çarpınca 12·10⁻³ M elde ediyor musun?
5880-120. saniyeler arası NO₂ ortalama harcanma hızı
Çözüm Yolu
NO₂ 80. saniyede yaklaşık 4-5·10⁻³ M, 120. saniyede yaklaşık 0'dır. Değişim/40 s ≈ 0,1·10⁻³ M/s.
- İstenen: 80–120. saniyeler arasında NO₂'nin ortalama harcanma hızı.
- Grafikten NO₂ derişimi 80. saniyede yaklaşık 4·10⁻³ M, 120. saniyede yaklaşık 0 M okunur.
- Derişim azalışı: 4·10⁻³ − 0 = 4·10⁻³ M; geçen süre 120 − 80 = 40 s.
- Hız = 4·10⁻³ M / 40 s = 0,1·10⁻³ M/s; cevap A şıkkıdır.
- Zaman aralığı yerine 120 saniyeye bölmek — istenen ortalama yalnız 80–120 saniye arasına aittir.
Kendini kontrol et: Bulduğun hızı 40 saniyeyle çarptığında grafikteki yaklaşık derişim azalışını elde ediyor musun?