Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 148
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 148 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-aTepken ve ürün derişimleri arasında sabit oran oluşturulabilir ifadesi
Çözüm Yolu
Dengede derişimlerden türetilen oran (Kc) sabittir.
- Dengedeki derişimleri, tepkime katsayılarını üs alarak ürünler bölü tepkenler biçiminde yaz.
- Sabit sıcaklıkta bu ifadenin değişmeyen denge sabitini verdiğini belirle; ifade doğrudur.
- Basit ürün/tepken bölmesi yapmak — derişimlerin üsleri tepkime katsayılarıyla belirlenir.
Kendini kontrol et: Aynı sıcaklıkta farklı başlangıç derişimleri aynı denge bağıntısı değerini verir mi?
2-I-[HI]I. grafik için dengedeki HI derişimi
Çözüm Yolu
Grafikte denge anında HI değeri 6,0 okunur.
- I. grafikte [HI] eğrisi 0'dan başlayıp artar.
- t(denge) anından sonra eğri 6,0 düzeyinde sabitlenir.
- HI için başlangıçtaki sıfırı kullanmak — dengedeki değer eğrinin sabitlendiği yüksekliktir.
Kendini kontrol et: HI eğrisinin denge sonrası değeri zamanla değişiyor mu?
2-I-bağıntıI. grafik için derişimler türünden denge sabiti bağıntısı
Çözüm Yolu
Tepkime H₂ + I₂ ⇌ 2HI olduğundan HI katsayısı üs olur.
- Tepkime H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g); tüm maddeler gazdır.
- Ürün HI paya, girenler H₂ ve I₂ paydaya yazılır.
- HI'nin katsayısı 2 olduğundan üssü 2 olur: Kc = [HI]²/([H₂][I₂]).
- Payda yerine payı tepkenlerle oluşturmak — bağıntı ürün derişimleri bölü tepken derişimleri biçimindedir.
Kendini kontrol et: HI katsayısı bağıntıda üs olarak yer aldı mı?
2-I-KcI. grafik için Kc değeri
Çözüm Yolu
Kc = 6,0² / (1,2 x 1,0) = 36/1,2 = 30.
- I. grafikteki denge derişimleri: [HI] = 6,0, [H₂] = 1,2, [I₂] = 1,0 mol/L.
- Kc = [HI]²/([H₂][I₂]) bağıntısı kullanılır.
- Hesap: 6,0² = 36; 1,2·1,0 = 1,2; 36/1,2 = 30.
- HI derişimini karesiz kullanmak — ürünün katsayısı 2 olduğundan 6,0² hesaplanır.
Kendini kontrol et: Bulduğun 30 değeriyle 1,2 çarpıldığında 36 elde ediliyor mu?
2-II-[H2]II. grafik için dengedeki H₂ derişimi
Çözüm Yolu
Denge çizgisi 0,10 düzeyindedir (0,09'dan başlayıp artar).
- II. grafikte [H₂] eğrisi 0,09'dan başlayıp artar.
- t(denge) anından sonra eğri 0,10 düzeyinde yatay kalır.
- 0,09 değerini denge derişimi sanmak — bu başlangıç değeridir, denge değeri 0,10 olur.
Kendini kontrol et: H₂ eğrisinin sabitlendiği yükseklik 0,10 mol/L mi?
2-II-[I2]II. grafik için dengedeki I₂ derişimi
Çözüm Yolu
I₂ 0,02'den başlayıp denge anında 0,03'e ulaşır.
- II. grafikte [I₂] eğrisi 0,02'den başlayıp artar.
- t(denge) anından sonra eğri 0,03 düzeyinde sabitlenir.
- 0,02 değerini seçmek — denge için eğrinin başlangıcı değil yatay bölümü okunur.
Kendini kontrol et: I₂ derişimi dengede başlangıç değerinden 0,01 mol/L fazla mı?
2-II-[HI]II. grafik için dengedeki HI derişimi
Çözüm Yolu
HI 0,32'den azalıp 0,30'da dengeye gelir.
- II. grafikte [HI] eğrisi 0,32'den başlayıp azalır.
- t(denge) anından sonra eğri 0,30 düzeyinde yatay kalır.
- Azalan eğriyi H₂ ile karıştırmak — eğri üzerindeki HI etiketini kontrol et.
Kendini kontrol et: HI derişimindeki 0,02 mol/L azalma, H₂ artışının iki katı mı?
2-II-bağıntıII. grafik için derişimler türünden denge sabiti bağıntısı
Çözüm Yolu
Aynı tepkime olduğundan bağıntı I. grafikle aynıdır.
- II. grafik de aynı H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g) tepkimesine aittir.
- Bağıntı başlangıç derişimlerine değil, tepkime denklemine bağlıdır.
- Bu nedenle Kc = [HI]²/([H₂][I₂]) yazılır; I. grafikle aynıdır.
- Başlangıçta HI azaldığı için bağıntıyı ters çevirmek — Kc verilen tepkime yönüne göre yazılır.
Kendini kontrol et: İki grafikte de tepkime denklemi aynı olduğundan üsler aynı mı?
2-II-KcII. grafik için Kc değeri
Çözüm Yolu
Kc = 0,30² / (0,10 x 0,03) = 0,09/0,003 = 30; aynı sıcaklıkta I. grafikle eşit çıkar.
- II. grafikteki denge derişimleri: [HI] = 0,30, [H₂] = 0,10, [I₂] = 0,03 mol/L.
- Kc = [HI]²/([H₂][I₂]) bağıntısı kullanılır.
- Hesap: 0,30² = 0,09; 0,10·0,03 = 0,003; 0,09/0,003 = 30.
- 0,10·0,03 çarpımını 0,03 bulmak — ondalık basamakları koruyarak 0,003 elde et.
Kendini kontrol et: Aynı sıcaklıktaki iki grafikten bulunan Kc değerleri eşit mi?
1-bSabit sıcaklıkta Kc'nin derişimlere bağlı değişmesi ifadesi
Çözüm Yolu
Kc yalnızca sıcaklığa bağlıdır; derişim değişse de aynı sıcaklıkta değişmez.
- Denge sabitinin belirli bir tepkime için sıcaklığa bağlı olduğunu hatırla.
- Sıcaklık sabitken derişimler değişse de Kc değişmez; ifadeyi yanlış olarak işaretle.
- Derişim değişince Kc değişir sanmak — değişen anlık oran Qc olabilir, sabit sıcaklıktaki Kc değildir.
Kendini kontrol et: Sabit sıcaklıkta sisteme tepken eklemek Kc değerini değiştirir mi?
1-cDenge sabiti ifadesine saf katı ve sıvıların yazılması
Çözüm Yolu
Saf katı ve sıvılar denge sabiti ifadesine yazılmaz.
- Denge ifadesinde saf katı ve saf sıvıların yer almadığını belirle.
- Gazların ve çözünmüş türlerin derişimlerinin yazıldığını kullanarak ifadeyi yanlış işaretle.
- Saf katıyı bağıntıya eklemek — saf fazın etkinliği sabit kabul edilir.
Kendini kontrol et: Saf katı içeren bir tepkimede katının derişimini Kc bağıntısına yazar mısın?
1-dKc = ki/kg ilişkisi ifadesi
Çözüm Yolu
İleri ve geri hız sabitlerinin oranı denge sabitine eşittir.
- Dengede ileri ve geri tepkime hızlarının eşit olduğunu yaz.
- Hız bağıntılarını eşitleyerek denge sabitinin ileri hız sabitinin geri hız sabitine oranı olduğunu belirle.
- Oranı ters yazmak — verilen ileri tepkime için payda geri hız sabiti bulunur.
Kendini kontrol et: ki/kg yerine kg/ki yazarsan aynı tepkimenin Kc değerini bulur musun?
1-eKc'nin tepkimenin herhangi bir anındaki derişimlerle hesaplanması ifadesi
Çözüm Yolu
Kc yalnızca denge anındaki derişimlerle hesaplanır.
- Kc hesabında denge anındaki derişimlerin kullanılması gerektiğini belirle.
- Herhangi bir andaki derişimlerin Qc verdiğini ayırt ederek ifadeyi yanlış işaretle.
- Başlangıç derişimleriyle Kc hesaplamak — dengeye ulaşılmadıysa bulunan değer Qc olur.
Kendini kontrol et: Qc hangi koşulda Kc değerine eşittir?
1-fDenge sabiti bağıntısında madde katsayılarının dikkate alınması
Çözüm Yolu
Katsayılar derişimlerin üssü olarak yazılır.
- Denkleştirilmiş tepkimedeki madde katsayılarını belirle.
- Her derişimi kendi katsayısı kadar kuvvetle yaz; katsayılar dikkate alındığından ifade doğrudur.
- Katsayıyla derişimi çarpmak — denge bağıntısında katsayı üs olarak kullanılır.
Kendini kontrol et: 2HI ürününün denge bağıntısındaki katkısı 2[HI] mı, [HI]² mi olur?
1-gCaCO₃ ayrışmasının Kc = [CO₂] şeklinde yazılması
Çözüm Yolu
CaCO₃ ve CaO katıdır, yazılmaz; yalnızca gaz CO₂ kalır.
- CaCO₃ ve CaO maddelerinin katı, CO₂ maddesinin gaz olduğunu ayırt et.
- Katıları bağıntıdan çıkar; ürün olan gaz CO₂ için Kc = [CO₂] kalır.
- CaCO₃ derişimini paydaya yazmak — saf katılar denge sabiti bağıntısına katılmaz.
Kendini kontrol et: Bu tepkimede bağıntıda kalan tek türün fiziksel hâli nedir?
2-I-[H2]I. grafik için dengedeki H₂ derişimi
Çözüm Yolu
Grafikte denge anında H₂ değeri 1,2 okunur.
- I. grafikte [H₂] eğrisi 4,2'den başlayıp azalır.
- t(denge) anından sonra eğri 1,2 düzeyinde yatay kalır.
- Başlangıçtaki 4,2 değerini seçmek — istenen değer denge sonrasındaki yatay bölümden okunur.
Kendini kontrol et: H₂ eğrisinin yatay kısmı derişim ekseninde hangi değere karşılık geliyor?
2-I-[I2]I. grafik için dengedeki I₂ derişimi
Çözüm Yolu
Grafikte denge anında I₂ değeri 1,0 okunur.
- I. grafikte [I₂] eğrisi 4,0'dan başlayıp azalır.
- t(denge) anından sonra eğrinin yatay kaldığı değere bakılır.
- H₂ eğrisindeki 1,2 değerini okumak — I₂ etiketi bulunan eğriyi takip et.
Kendini kontrol et: I₂ eğrisinin yatay bölümü 1,0 mol/L çizgisiyle örtüşüyor mu?