Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 287 Cevapları

Bu süreçte alkol, asit ve hidrojen, metan gibi gazlar açığa çıkabilir.

1. Fermantasyonda ayrışan maddenin organik madde olduğunu belirt.
2. Bu ayrışmayı mikroorganizmaların (bakteri, maya) yaptığını yaz.
3. Sürecin oksijensiz veya az oksijenli ortamda gerçekleştiğini ekle.
4. Sonuçta daha basit maddelerin (alkol, asit, hidrojen, metan) oluştuğunu belirt.

Kendini kontrol et: Tanımında ‘kim yapar, neyi ayrıştırır, hangi ortamda olur’ sorularının üçüne de cevap var mı?

Ölçülen ve sonuca bağlı olan değişkendir.

1. Bağımlı değişkenin deneyde ölçülen ve diğer değişkene bağlı olarak değişen sonuç olduğunu hatırla.
2. 6. adımdaki tüm araştırma sorularında neyin ölçüldüğüne bak: elde edilen hidrojen gazı miktarı.
3. Bunu bağımlı değişken olarak yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın değişkeni deney sonunda ölçüyor musun, yoksa deney başında sen mi seçiyorsun?

Araştırmacının değiştirdiği değişkendir; seçilen soruya göre değişir.

1. Bağımsız değişkenin araştırmacının bilerek değiştirdiği değişken olduğunu hatırla.
2. Seçtiğin araştırma sorusunda hangi faktörün etkisi soruluyor, onu bul.
3. Bu deneyde farklı atık türleri denendiği için bağımsız değişkeni ‘evsel atık türü’ olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Atık miktarı (Araştırma sorusu atık miktarının hidrojen miktarına etkisini soruyorsa geçerlidir.) · Ortam sıcaklığı (Araştırma sorusu sıcaklığın hidrojen miktarına etkisini soruyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın değişken deneyde senin değiştirdiğin tek şey mi?

Yalnız bir değişken değiştirilirken diğerleri sabit kalmalıdır.

1. Kontrol değişkenlerinin tüm deney düzeneklerinde aynı tutulan değişkenler olduğunu hatırla.
2. Hidrojen miktarını etkileyebilecek tüm faktörleri listele: atık miktarı, sıcaklık, ışık, süre, mikroorganizma miktarı, kap.
3. Bu listeden bağımsız değişkeni çıkar; kalanları kontrol değişkeni olarak yaz.

Kendini kontrol et: Kontrol değişkeni listende bağımsız değişkenin veya hidrojen miktarının yer almadığından emin misin?

Bakteri ve mayalar sürecin asıl yürütücüsüdür.

1. Fermantasyonu yürüten canlıların bakteri ve mayalar olduğunu hatırla.
2. Bu canlıların enzim salgıladığını yaz.
3. Enzimlerin organik maddeleri daha küçük parçalara ayırdığını belirt.
4. Bu parçalanma sonunda hidrojen gibi ürünlerin oluştuğunu ekle.

Kendini kontrol et: Mikroorganizmalar olmasaydı organik atık kendiliğinden hızla hidrojene dönüşür müydü?

Bu koşullar mikroorganizmaların çalışmasını sağlar.

1. Mikroorganizmaların besine ihtiyacı olduğunu düşün: ortamda organik madde bulunmalı.
2. Uygun bakteri veya maya gibi mikroorganizmaların bulunması gerektiğini yaz.
3. Mikroorganizmaların çalışması için uygun sıcaklık, pH ve nem gerektiğini ekle.
4. Ortamın genellikle oksijensiz olması gerektiğini belirt.

Kendini kontrol et: Yazdığın her koşul mikroorganizmaların yaşamasına veya çalışmasına nasıl yardım ediyor, açıklayabiliyor musun?

Bu ürünler yakılarak veya yakıt pilinde kullanılarak enerjiye dönüştürülür.

1. Fermantasyon ürünlerini hatırla: hidrojen, metan (biyogaz), alkol (biyoetanol).
2. Bu ürünlerin yakılabilen veya yakıt pilinde kullanılabilen maddeler olduğunu belirle.
3. Bu yüzden fermantasyonla enerji üretilebileceği sonucunu ‘Evet’ diye yaz ve örnek ver.

Kendini kontrol et: Yazdığın ürün nasıl kullanılınca ısı veya elektrik verir, söyleyebiliyor musun?

Karbonhidrat ve selüloz bakımından zengin organik atıklar fermantasyona uygundur.

1. Fermantasyon için mikroorganizmaların besleneceği organik atıklar gerektiğini hatırla.
2. Mutfaktaki organik atıkları düşün: sebze-meyve artıkları, yemek artıkları.
3. Selüloz içeren atıkları ekle: kâğıt, karton, bahçe atıkları (yaprak, çim).
4. Listende en az beş tür olduğunu say ve cam, metal, plastik gibi atıkları çıkar.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ekmek artıkları, çay-kahve posası, peynir altı suyu, hayvan dışkısı. (Organik ve fermantasyona uygun evsel atık olduğu sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın beş atığın her biri organik mi, yani bir canlıdan mı elde edilmiş?

Sorular değiştirilebilir faktörleri ve ölçülecek sonucu içermelidir.

1. Hidrojen miktarını değiştirebilecek faktörleri listele: atık türü, atık miktarı, sıcaklık, ışık, pH.
2. Her faktör için ölçülecek sonucun hidrojen gazı miktarı olduğunu belirle.
3. Her faktörü ‘… hidrojen miktarını etkiler mi?’ biçiminde bir soruya dönüştür.
4. Soruların deneyle test edilebilir olduğunu kontrol et.

Kendini kontrol et: Her sorunda tek bir değiştirilecek faktör ve ölçülecek sonuç olarak hidrojen miktarı var mı?

5. adımda yazılan listeden seçilir.

1. 5. adımda yazdığın atık listesine geri dön.
2. Listeden içeriği birbirinden farklı üç atık seç; böylece karşılaştırma anlamlı olur.
3. Seçtiğin üç atığı yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sebze-meyve artıkları, karton, bahçe atıkları gibi farklı bir üçlü. (Öğrencinin 5. adımda yazdığı listeden seçilmişse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin üç atık 5. adımdaki listende yer alıyor mu?

Atığın içeriği mikroorganizmaların besin kullanımını ve gaz üretimini belirler.

1. Seçtiğin her atığın içeriğini belirle: karbonhidrat, selüloz veya yağ bakımından zengin mi?
2. Mikroorganizmaların en kolay şeker ve nişastayı parçaladığını hatırla.
3. Karbonhidratça zengin atıkların daha çok hidrojen vereceğini neden-sonuç olarak yaz.
4. Selüloz ve yağ içeren atıkların daha yavaş ayrıştığını, bu yüzden daha az hidrojen verebileceğini yaz.

Kendini kontrol et: Her atık için ‘…içerdiği için…hidrojen miktarı artar/azalır’ biçiminde bir cümle kurabildin mi?