Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 295
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 295 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Kimya mühendisinin deneyinin araştırma sorusu
Çözüm Yolu
Deneyde yalnızca bakteri türü değişiyor, ölçülen ise günlük hidrojen hacmi.
- Deneyde neyin değiştirildiği bulunur: dört tankta yalnız bakteri türü farklıdır.
- Neyin ölçüldüğü bulunur: günlük üretilen hidrojen gazı hacmi (m³).
- Değiştirilen ile ölçülen arasındaki ilişki soru cümlesi olarak yazılır.
- Örnek: Bakteri türü evsel atıklardan üretilen hidrojen gazı miktarını etkiler mi?
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hangi bakteri türü evsel atıklardan daha çok hidrojen gazı üretir? (Bakteri türü ile hidrojen miktarı ilişkisini sorduğu için geçerlidir.)
- Sıcaklık veya atık miktarını soruya koymak — bu deneyde onlar sabit tutulmuş, yalnız bakteri türü değişmiştir.
- Soruyu cevap gibi yazmak — araştırma sorusu soru cümlesiyle bitmelidir.
Kendini kontrol et: Sorumda deneyde değiştirilen ve ölçülen nicelik ikisi birden geçiyor mu?
2Deneydeki neden-sonuç ilişkisi
Çözüm Yolu
Bakteri türü değişince üretilen hidrojen miktarı da değişir.
- Neden, deneyde bilerek değiştirilen etkendir: bakteri türü.
- Sonuç, bu değişikliğe bağlı olarak ölçülen niceliktir: günlük üretilen hidrojen gazı hacmi.
- Tablodaki farklı hacimler (25,6; 30,5; 17,4; 35,2 m³) bakteri türü değişince sonucun değiştiğini gösterir.
- Neden ile sonucu yer değiştirmek — hidrojen hacmi bakteri türünü belirlemez, bakteri türü hidrojen hacmini etkiler.
Kendini kontrol et: "Bakteri türü değişirse hidrojen hacmi değişir" cümlesi deneye uyuyor mu?
3-BağımlıBağımlı değişken
Çözüm Yolu
Ölçülen ve değişimden etkilenen niceliktir.
- Bağımlı değişken, deneyde ölçülen ve bağımsız değişkene göre değişen niceliktir.
- Tabloda ölçülen değer satırına bakılır: Günlük Üretilen Hidrojen Gazı Hacmi (m³).
- Cevap: günlük üretilen hidrojen gazı hacmi.
- Bakteri türünü yazmak — o araştırmacının değiştirdiği bağımsız değişkendir, ölçülen değil.
Kendini kontrol et: Bu nicelik tabloda ölçülen sayılarla mı ifade ediliyor?
3-BağımsızBağımsız değişken
Çözüm Yolu
Araştırmacının bilerek değiştirdiği nicelik.
- Bağımsız değişken, araştırmacının bilerek değiştirdiği etkendir.
- Metne bakılır: her tankta 4 farklı bakteri türünden biri kullanılmış, diğer şartlar aynıdır.
- Cevap: bakteri türü.
- Tank numarasını yazmak — tanklar yalnız düzenektir; değişen asıl etken içlerindeki bakteri türüdür.
Kendini kontrol et: Tanklar arasında bilerek farklı yapılan tek şey bu mu?
3-KontrolKontrol değişkenleri
Çözüm Yolu
Metinde şartların ve atık miktarının aynı olduğu belirtilir; bunlar sabit tutulur.
- Kontrol değişkenleri, sonucu etkileyebileceği için tüm tanklarda aynı tutulan etkenlerdir.
- Metinde ipucu aranır: "aynı şartlar altında, aynı tür ve eşit miktarlarda evsel atık" ifadesi.
- Fermantasyonu etkileyen diğer şartlar da eklenir: sıcaklık, pH, tank hacmi, deney süresi.
- Cevap: atık miktarı ve türü, sıcaklık, tank hacmi, deney süresi, pH.
- Bakteri türünü kontrol değişkeni yazmak — tanklar arasında değiştirildiği için bağımsız değişkendir.
Kendini kontrol et: Yazdığım her etken dört tankta da aynı mı tutulmuş?
4Sonuçlara göre hidrojen üretimini artırmak için yapılması gereken
Çözüm Yolu
Tabloda en büyük değer 4. tanktaki Ç bakterisine aittir; diğerleri 25,6, 30,5 ve 17,4 m³.
- İstenen: tablo sonuçlarına göre hidrojen üretimini artırmak için ne yapılmalı.
- Tablodaki günlük hidrojen hacmi satırına bakılır: A 25,6; B 30,5; C 17,4; Ç 35,2 m³.
- Diğer koşullar aynı tutulduğu için fark bakteri türünden kaynaklanır; en büyük değer 35,2 m³ ile Ç bakterisidir.
- C ile Ç bakterisini karıştırmak — C en düşük (17,4 m³), Ç en yüksek (35,2 m³) değeri verir.
- Tank sayısını artırmayı önermek — soru deney sonuçlarına, yani bakteri türü karşılaştırmasına göre cevap istiyor.
Kendini kontrol et: Seçtiğim bakterinin değeri tablodaki dört değerin en büyüğü mü?
5Mühendisin yerinde olsanız farklı olarak nasıl bir deney yapardınız
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Tek değişken değiştirilerek yapılan farklı bir deney tasarımı örneği.
- Mühendisin değiştirdiği etken bakteri türüdür; farklı bir deney için başka bir etken seçilir.
- Önceki sayfalardaki fermantasyon etkenlerinden biri seçilir: sıcaklık, pH, atık miktarı veya bekleme süresi.
- Seçilen etken tanklarda farklı yapılır; bakteri türü ve diğer şartlar sabit tutulur.
- Her tankta günlük hidrojen gazı hacmi ölçülüp karşılaştırılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ç bakterisiyle 1 litrede farklı karbonhidrat miktarlı atıklar kullanıp diğer şartları sabit tutarak hidrojen hacmini ölçerdim. (Tek etken (atık miktarı) değiştirilip diğerleri sabit tutulduğu için geçerlidir.) · Aynı bakteriyle farklı bekleme sürelerinde hidrojen hacmini ölçerdim. (Yalnız bekleme süresi değiştirilip diğer şartlar sabit tutulursa geçerlidir.)
- Aynı anda birden çok etkeni değiştirmek — sonuçtaki farkın hangi etkenden kaynaklandığı anlaşılamaz.
- Yine bakteri türünü değiştirmek — soru mühendisten farklı bir deney istiyor.
Kendini kontrol et: Deneyimde yalnız bir etken değişiyor ve hidrojen hacmi ölçülüyor mu?
6Bakteri türü dışında hidrojen miktarını artırmak için neler yapılabilir
Çözüm Yolu
Önceki sayfadaki fermantasyon etkenlerine dayanır.
- Önceki sayfalarda fermantasyonla hidrojen üretimini etkileyen etkenler listelenir.
- Sıcaklık 25-40 °C, pH uygun aralıkta (ör. 5-7) tutulur.
- Ortama azot ve fosfor eklenir; hidrojen ortamdan uzaklaştırılarak kısmi basıncı düşürülür.
- Atık miktarı ve bekleme süresi en uygun değere ayarlanır; Cu, Ni, Pb gibi ağır metallerden kaçınılır.
- Karışıma ısıl şok gibi ön işlemler uygulanarak hidrojen tüketen mikroorganizmalar azaltılır.
- Atık miktarını sınırsız artırmayı önermek — eşikten (1 litrede 5,5 g karbonhidrat) sonra verim düşer.
- Bekleme süresini sürekli uzatmayı önermek — maksimum verimden sonra mikroorganizmalar hidrojeni tükettiği için verim düşer.
- Metal iyonlarını bol eklemeyi önermek — az miktar faydalıdır, fazlası mikroorganizmalara zarar verir.
Kendini kontrol et: Önerilerimin her biri metinde hidrojen verimini artırdığı belirtilen bir etkene dayanıyor mu?