Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 310 Cevapları

Mikroplastikler yaklaşık 1 mikrometre ile 5 milimetre arasındaki plastik parçacıklardır.

1. Metinde mikroplastik tanımını bul: 5 milimetreden küçük, 1 mikrometreden büyük plastik parçacıklar.
2. İfadedeki aralık (1 mikrometre ile 5 milimetre) tanımla aynı olduğundan D yazılır.

Kendini kontrol et: Tanımdaki alt ve üst sınır, ifadedeki sınırlarla birebir aynı mı?

Mikro ve nanoplastiklerin etkileri çevre ve sağlık alanlarında görülür.

1. Boşluğun ardındaki "gibi alanlara" ifadesi, birden fazla alan adı istendiğini gösterir.
2. Kutucuklarda iki alanı birlikte veren "çevre, sağlık" vardır; boşluğa o yazılır.

Kendini kontrol et: Cümle "çevre, sağlık gibi alanlara etkisi" diye okununca anlamlı oluyor mu?

En küçük olan nanoplastikler biyolojik sistemlere daha kolay girer.

1. Bir parçacık ne kadar küçükse hücre ve dokulara o kadar kolay girer.
2. En küçük plastik parçacıklar nanoplastikler olduğundan boşluğa "nanoplastikler" yazılır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin parçacık, kutucuklardaki plastik türleri arasında en küçüğü mü?

Plastik atıklar parçalanarak mikroplastik kirliliğine yol açar.

1. Boşluktan sonra gelen "oluşumuna neden olur" ifadesi, bir sonucun veya sorunun adını ister.
2. Plastiklerin küçük parçalara ayrılmasının sonucu "mikroplastik kirliliği"dir; boşluğa o yazılır.

Kendini kontrol et: Her kutucuğu yalnız bir kez kullandın mı ve cümle anlamlı oldu mu?

Metindeki kullanım alanlarından derlenmiştir.

1. İstenen: mikroplastik ve nanoplastiklerin olası faydalarını tablonun ilgili sütununa yazmak.
2. Kullanım alanları düşünülür: enerji, malzeme bilimi ve kozmetik.
3. Bu alanlarda dayanıklı ürünler, leke tutmayan kumaşlar, şarj edilebilir piller ve UV koruması sağlarlar.
4. Örnek cevap: bu kullanım alanları ve düşük üretim maliyeti faydalar sütununa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Rüzgâr türbini ve güneş paneli üretiminde daha hafif, dayanıklı malzeme; kozmetikte kıvam ve parlaklık sağlama. (Faydalar farklı örneklerle ama metindeki alanlara dayanarak yazıldıysa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her fayda metindeki bir alanla (enerji, malzeme bilimi, kozmetik) eşleşiyor mu?

Metindeki olumsuz etkilerden derlenmiştir.

1. İstenen: mikroplastik ve nanoplastiklerin olumsuz etkilerini tablonun ilgili sütununa yazmak.
2. Çevreye etkisi düşünülür: doğada birikerek su ve toprağı kirletir, canlılara zarar verir.
3. İnsan sağlığına etkisi düşünülür: vücuda girebilir, kozmetikte cilt gözeneklerini tıkayıp saç sağlığını bozabilir.
4. Malzemeye etkisi: ürünlerin performansını ve kullanım ömrünü azaltabilir; bunlar olumsuz etkiler sütununa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Besin zincirinde birikme, toprak verimliliğinin düşmesi, bağışıklık sisteminin zayıflaması. (Metindeki canlı ve çevre etkilerinden seçildiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Olumsuz etkiler sütununda en az üç farklı alana ait bir etki var mı?

Mikroplastikler suda çözünmez; katı parçacıklar olarak su ortamında yaygın biçimde bulunur.

1. Metinde mikroplastiklerin suda nasıl bulunduğunu hatırla: suda kolayca dağılır ve sucul ekosistemlerde birikir.
2. Dağılmak çözünmek değildir; katı parçacık olarak kalırlar, bu yüzden Y yazılır ve açıklamaya "suda çözünmez" eklenir.

Kendini kontrol et: Çözünseydi suda birikip canlılarca parçacık olarak yutulabilir miydi?

Rüzgâr türbinleri ve güneş panelleri üretiminde mikro ve nanoplastikler kullanılır.

1. Metnin Enerji bölümüne bak: rüzgâr türbinleri ve güneş panelleri üretiminde mikro ve nanoplastikler kullanılır.
2. Bu, plastiklerin yenilenebilir enerji üretiminde kullanıldığını gösterir; ifade doğrudur, D yazılır.

Kendini kontrol et: Rüzgâr türbini yenilenebilir enerji üretir mi ve yapımında plastik kullanılıyor mu?

Bu kirlilik çevreye ve canlı sağlığına ciddi zarar verebilir.

1. Metindeki olumsuz etkileri hatırla: su ve toprağı kirletir, besin zincirinde birikir, canlılarda doku hasarına yol açabilir.
2. Bu etkiler ciddi bir tehdit olduğunu gösterdiğinden ifade doğrudur, D yazılır.

Kendini kontrol et: Metinden çevreye ve canlılara verilen birer zarar örneği gösterebilir misin?

Çok küçük olmaları biyolojik sistemlere nüfuz etmelerini kolaylaştırır; vücutta birikip sağlığa zarar verebilirler.

1. Metne göre bu parçacıkların canlı vücudunda birikme potansiyeli vardır.
2. Küçük boyut, biyolojik sistemlere daha kolay nüfuz etmelerini sağlar; doku hasarı ve bağışıklık zayıflamasına yol açabilir.
3. İfade bu bilgilere ters düştüğü için Y yazılır; açıklamaya "vücutta birikip zarar verir" eklenir.

Kendini kontrol et: Metinde bu parçacıkların vücuttan atıldığı mı, biriktiği mi yazıyor?

Faydalarına rağmen çevre ve sağlığa olumsuz etkileri ciddidir, göz ardı edilmemelidir.

1. Plastiklerin hem faydaları hem de çevre ve sağlığa ciddi zararları olduğunu hatırla.
2. Fayda, zararı ortadan kaldırmaz; zararlar azaltılmaya çalışılmalıdır. Bu yüzden ifade yanlıştır, Y yazılır.

Kendini kontrol et: Metin olumsuz etkileri azaltmak için önlem alınmasını öneriyor mu?

Nanoplastikler mikroplastik parçaların yıpranıp daha da küçülmesiyle oluşur.

1. Nanoplastikler mikroplastiklerden daha küçüktür; demek ki daha büyük bir plastik parçanın ufalanmasıyla oluşurlar.
2. Kutucuklarda bir boy büyüğü "mikroplastik" olduğundan boşluğa "mikroplastik" yazılır.

Kendini kontrol et: Cümleyi okuduğunda büyükten küçüğe doğru bir sıra (mikro → nano) oluşuyor mu?

Birincil mikroplastikler doğrudan küçük boyutta üretilir; tekstil kaynaklı mikrofiber örnek verilebilir.

1. Birincil mikroplastikler baştan küçük boyutta üretilen veya doğrudan küçük parçacık olarak salınan plastiklerdir.
2. Kutucuklarda bu tanıma uyan, sentetik kumaşlardan kopan ince lifler olan "mikrofiber"dir; boşluğa o yazılır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin örnek, büyük bir eşyanın parçalanması mı yoksa baştan küçük bir parçacık mı?

İkincil mikroplastikler plastik şişe gibi büyük ürünlerin parçalanmasıyla oluşur.

1. İkincil mikroplastikler büyük plastik ürünlerin zamanla parçalanmasıyla oluşur.
2. Kutucuklarda parçalanınca mikroplastiğe dönüşen büyük bir ürün ara; "plastik şişe" bu tanıma uyar ve boşluğa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: maske (Atılan tek kullanımlık plastik maskenin parçalanması düşünülürse ikincil mikroplastik kaynağı olarak kabul edilebilir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin örnek, kullanımdan önce gözle görülebilecek büyüklükte bir plastik ürün mü?