Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 317
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 317 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
18aNanoteknolojik gıda ambalajlarının faydalarını ve olası zararlarını karşılaştırarak açıklama
Çözüm Yolu
Metne göre ambalaj oksijen ve nemi azaltır, mikroorganizmaları engeller, nanosensörle bozulmayı gösterir; ancak parçacıkların gıdaya geçip birikmesi riski araştırılmaktadır.
- Metinden faydaları bulalım: ambalaj oksijen ve nem geçişini azaltır, antibakteriyel nanoparçacıklar mikroorganizma çoğalmasını engeller.
- Bir fayda daha: nanosensörler ürünün bozulup bozulmadığını sinyalle gösterir; böylece ürün taze kalır ve bozulma izlenir.
- Metinden zararı bulalım: nanoparçacıklar zamanla gıdaya geçip vücutta birikebilir ve bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebilir.
- Karşılaştıralım: faydalar tazelik ve güvenlik sağlar; zarar ise sağlık riskidir ve araştırmalar hâlâ sürmektedir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Faydası: oksijen ve nem geçişini azaltıp mikroorganizmaları engeller. Zararı: parçacıklar vücutta birikebilir. (Metindeki faydalardan ve olası zarardan en az birer tanesi karşılaştırılarak yazıldığında geçerlidir.)
- Yalnız faydaları veya yalnız zararları yazmak — soru ikisini karşılaştırmayı istemektedir.
- Zararı kesinleşmiş gibi yazmak — metinde bu konudaki araştırmaların devam ettiği belirtilmektedir.
Kendini kontrol et: Cevabımda en az bir fayda, en az bir olası zarar ve ikisinin karşılaştırması var mı?
18bGıdadaki nanoteknolojik ürünlerin etik ve sağlık açısından değerlendirilmesi için sorulması gereken sorular
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sağlık için göç ve birikim ile uzun vadeli etki; etik için şeffaflık, bilgilendirme, denetim ve sorumluluk soruları sorulmalıdır.
- Sorunun iki yönünü ayıralım: sağlık açısından ve etik açısından sorulacak sorular.
- Sağlık için metindeki riske dayanalım: Parçacıklar gıdaya geçiyor mu? Vücutta birikip uzun vadede bağışıklığı etkiliyor mu?
- Etik için şeffaflık ve denetimi düşünelim: Güvenliği bağımsız test edildi mi? Tüketici etiketle bilgilendiriliyor mu?
- Sorularımızı "mı/mi" ile biten, araştırılabilir soru cümleleri biçiminde yazalım.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Uzun vadeli etkiler araştırıldı mı? Zarar oluşursa sorumluluk kimde olacak? (Sağlık ve etik boyutlarının her birinden en az bir soru içerdiğinde geçerlidir.)
- Soru yerine görüş cümlesi yazmak — istenen, değerlendirme için sorulması gereken sorulardır.
- Yalnız sağlık sorusu yazıp etik boyutu atlamak — şeffaflık, bilgilendirme ve sorumluluk soruları da gerekir.
Kendini kontrol et: Listemde en az bir sağlık sorusu ve en az bir etik soru var mı?
18cNanoteknolojik ürün kullanımıyla ilgili kendi kararını gerekçesiyle yazma
Çözüm Yolu
Karar, ambalajın faydası (tazelik, israfı azaltma) ile olası riski (nanoparçacığın gıdaya geçmesi) karşılaştırılarak gerekçelendirilir.
19aAkıllı ilaçların tıbbi avantajlarını ve olası sağlık risklerini karşılaştırma
Çözüm Yolu
Metin hedefli taşımanın yan etkiyi azalttığını, uzun vadeli olumsuz etkilerin ise yeterince araştırılmadığını belirtir.
- Metinden avantajları bulalım: akıllı ilaçlar yalnız hedeflenen hücrelere ulaşır, bu yüzden yan etkiler azalır.
- Bir avantaj daha: kanser gibi ciddi hastalıkların tedavisinde umut verici sonuçlar alınmaktadır.
- Metinden riskleri bulalım: nanoparçacıklar uzun vadede beyin, karaciğer ve bağışıklık sistemine olumsuz etki yapabilir.
- Karşılaştıralım: avantajlar kanıtlanmış faydalardır; riskler ise henüz yeterince araştırılmamış uzun vadeli belirsizliklerdir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Avantaj: hedefli taşıma ile yan etkinin azalması. Risk: uzun vadeli etkilerin yeterince araştırılmamış olması. (Metne dayalı en az bir avantaj ve bir risk karşılaştırılarak yazıldığında geçerlidir.)
- Riskleri yan etkiyle karıştırmak — metin yan etkinin azaldığını, riskin uzun vadeli etkilerde olduğunu söyler.
- Karşılaştırma yapmadan iki ayrı liste yazmak — avantaj ve risk birbirine göre değerlendirilmelidir.
Kendini kontrol et: Cevabımda hedefe yönelik etki avantajı ile beyin, karaciğer, bağışıklık riskleri yan yana var mı?
19bAkıllı ilaç tedavisinde hasta, doktor ve ilaç firmasının etik sorumlulukları
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Hasta bilgilendirilmeli ve özgür karar vermeli; doktor tarafsız yönlendirmeli; firma şeffaf olmalı, test ve denetimlere uymalıdır.
- Üç tarafı ayrı ayrı düşünelim: hasta, doktor ve ilaç firması.
- Doktor: tedavinin faydalarını ve henüz araştırılmamış risklerini hastaya tarafsız ve açıkça anlatmalıdır.
- Hasta: bilgilendirildikten sonra kendi özgür iradesiyle onay vermeli ya da reddetmelidir.
- İlaç firması: ilacı güvenli üretmeli, test sonuçlarını şeffaf paylaşmalı ve uzun vadeli etkileri takip etmelidir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Doktor çıkar gözetmeden yönlendirmeli, hasta sorularını sorup bilinçli karar vermeli, firma denetimlere uymalıdır. (Üç tarafın her biri için metinle uyumlu en az bir etik sorumluluk içerdiğinde geçerlidir.)
- Sorumluluğu yalnız doktora yüklemek — soru hasta ve firmanın sorumluluklarını da istemektedir.
- Kişisel görüşü sorumluluk gibi yazmak — her taraf için "ne yapmalı" biçiminde somut bir yükümlülük belirtilmelidir.
Kendini kontrol et: Cevabımda hasta, doktor ve firma için ayrı ayrı en az bir sorumluluk yazdım mı?
19cAkıllı ilaçlar hakkındaki görüşü sağlık ve sürdürülebilirlik açısından gerekçelendirme
Çözüm Yolu
Görüş, sağlık faydası ve uzun vadeli risk ile birlikte sürdürülebilirlik (çevreye zarar vermeme, denetim) açısından gerekçelendirilir.