Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 198
Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 198 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Sıra Sizde 3 - 1f(x)=tan x için tanım kümesini bulma
Çözüm Yolu
Fonksiyon tanımında verilen aralık tanım kümesidir.
- Fonksiyon f: (-π/2, π/2) → R biçiminde verilmiştir.
- tan x, cos x ≠ 0 olan noktalarda tanımlıdır; bu açık aralıkta cos x > 0'dır.
- Tanım kümesi (-π/2, π/2) aralığıdır.
- [-π/2, π/2] kapalı aralığı yazmak — ±π/2 noktalarında cos x=0 olduğundan tan x tanımsızdır ve uçlar açıktır.
- Tüm R'deki tanım kümesini yazmak — soruda fonksiyon özel olarak (-π/2, π/2) aralığında tanımlanmıştır.
Kendini kontrol et: Uç noktalar olan -π/2 ve π/2'de paydadaki cos x sıfır olduğundan açık parantez kullandın mı?
Sıra Sizde 3 - 2Görüntü kümesini bulma
Çözüm Yolu
x, -π/2 ve π/2'ye yaklaştıkça tan x sınırsız azalır ve artar.
- Tanım kümesi (-π/2, π/2) aralığıdır; uç noktalarda cos x sıfıra yaklaşır.
- x, -π/2'ye yaklaştıkça tan x sınırsız azalır; π/2'ye yaklaştıkça sınırsız artar.
- Fonksiyon sürekli olduğundan aradaki tüm değerleri alır; görüntü kümesi R'dir.
- Tanım kümesi sınırlı diye görüntü kümesini de sınırlı sanmak — dikey asimptotlara yaklaşırken tan x sınırsız büyür ve küçülür.
Kendini kontrol et: Grafikte y ekseni boyunca açıkta kalan herhangi bir gerçek sayı değeri var mı?
Sıra Sizde 3 - 3İşaret ve sıfırları inceleme
Çözüm Yolu
Tanjant 0'ın solunda negatif, sağında pozitiftir.
- tan x = sin x / cos x ve aralıkta cos x > 0 olduğundan işaret sin x'e bağlıdır.
- (-π/2, 0) aralığında sin x < 0 olduğundan tan x negatiftir.
- (0, π/2) aralığında sin x > 0 olduğundan tan x pozitiftir.
- tan x = 0 için sin x = 0 olmalıdır; aralıktaki tek sıfır x = 0'dır.
- Sıfır noktası olan x=0'ı pozitif veya negatif aralığa köşeli parantezle dahil etmek — tan(0)=0 işaretsizdir.
- (-π/2,0) aralığında cos x'in de negatif olduğunu sanıp tan x'e pozitif demek — IV. bölgede cos x pozitiftir.
Kendini kontrol et: Aralıklardan -π/4 ve π/4 açılarını seçtiğinde tan(-π/4)=-1<0 ve tan(π/4)=1>0 oluyor mu?
Sıra Sizde 3 - 4Artan ve azalan aralıklar
Çözüm Yolu
Tanjant grafiği tüm aralıkta soldan sağa yükselir.
- Aralıktan a < b olacak şekilde iki sayı alıp tan a ile tan b karşılaştırılır.
- x büyüdükçe sin x artar, cos x pozitif kalır; grafik soldan sağa sürekli yükselir, yani tan a < tan b olur.
- Dolayısıyla f fonksiyonu (-π/2, π/2) tanım kümesinde daima artandır; azalan olduğu aralık yoktur.
- (-π/2,0) aralığında tan x negatif olduğu için azalan sanmak — değerler -∞'dan 0'a çıktığından fonksiyon burada da artandır.
Kendini kontrol et: -π/3 < -π/4 < π/4 iken tan(-π/3) < tan(-π/4) < tan(π/4) sıralaması sağlanıyor mu?
Sıra Sizde 3 - 5Maksimum ve minimum değerler
Çözüm Yolu
Fonksiyon her iki yönde de sınırsız olduğundan en büyük ve en küçük değer yoktur.
- Görüntü kümesi R'dir ve fonksiyon aralıkta daima artandır.
- Uç noktalar -π/2 ve π/2 tanım kümesine dahil değildir; fonksiyon her iki yönde sınırsız büyür veya küçülür.
- Bu nedenle f'nin maksimum ve minimum değeri, dolayısıyla bu değerleri aldığı nokta yoktur.
- x=±π/2 uç noktalarında maksimum ve minimum alındığını söylemek — bu uçlar tanım kümesinde yoktur ve fonksiyon sınırsızdır.
Kendini kontrol et: Görüntü kümesi R olan bir fonksiyonda en büyük veya en küçük gerçek sayı seçilebilir mi?
Sıra Sizde 3 - 6Bire birliği inceleme
Çözüm Yolu
Daima artan olduğu için farklı x değerleri farklı sonuç verir.
- Bire birlik için farklı x değerlerinin farklı görüntüleri olup olmadığına bakılır.
- f tanım kümesinde daima artan olduğundan a < b ise tan a < tan b olur.
- Farklı girdiler hiçbir zaman aynı değeri vermez; f bire birdir.
- Tanjant periyodik olduğundan bire bir değildir demek — fonksiyon tüm R'de değil yalnız (-π/2, π/2) tek dalında tanımlanmıştır.
Kendini kontrol et: (-π/2, π/2) aralığındaki tanjant grafiğine çizilen herhangi bir yatay doğru grafiği birden fazla noktada keser mi?
Sıra Sizde 3 - 7Örtenliği inceleme
Çözüm Yolu
Görüntü kümesi R olup değer kümesine eşittir.
- Değer kümesi R olarak verilmiştir; örtenlik için görüntü kümesinin R olması gerekir.
- x, -π/2 ile π/2 arasında değişirken tan x her gerçek değeri alır; görüntü kümesi R'dir.
- Görüntü kümesi değer kümesine eşit olduğundan f fonksiyonu R'ye örtendir.
- Uç noktalar açık olduğu için açıkta kalan değerler olduğunu sanmak — tan x asimptotlar arasında her gerçek sayıyı alır.
Kendini kontrol et: 2. soruda bulduğun görüntü kümesi ile tanımda verilen R değer kümesi birbirine eşit mi?
Sıra Sizde 3 - 8Tek veya çift olma durumu
Çözüm Yolu
Tanım kümesi simetriktir ve tan(-x) = -tan x olduğundan fonksiyon tektir, çift değildir.
- Tanım kümesi (-π/2, π/2) orijine göre simetriktir; her x için -x de kümededir.
- tan(-x) = sin(-x)/cos(-x) = -sin x / cos x = -tan x bulunur.
- f(-x) = -f(x) olduğundan f tek fonksiyondur; f(-x) = f(x) sağlanmadığından çift değildir.
- Yalnız tan(-x)=-tan x eşitliğine bakıp tanım kümesinin simetrisini kontrol etmeyi atlamak — önce aralığın 0'a göre simetrik olduğu görülmelidir.
- cos(-x)=cos x olduğu için tan(-x)=tan x sanmak — paydaki sin(-x)=-sin x işareti eksiye çevirir.
Kendini kontrol et: tan(-π/4) ile -tan(π/4) değerlerini hesapladığında ikisi de -1'e eşit çıkıyor mu?
Sıra Sizde 3 - 9Periyodu bulma
Çözüm Yolu
Tanjant fonksiyonunun temel periyodu π'dir.
- Periyot, tan(x+T) = tan x eşitliğini sağlayan en küçük pozitif T sayısıdır.
- Birim çemberde x ile x+π noktaları orijine göre simetriktir; sin ve cos birlikte işaret değiştirir, oranları aynı kalır.
- Daha küçük pozitif sayı bu eşitliği sağlamaz; tanjantın periyodu π'dir.
- Sinüs ve kosinüs gibi tanjantın periyodunu da 2π almak — tan(x+π)=tan x eşitliği π radyanda sağlanır.
Kendini kontrol et: tan(x+π) = sin(x+π)/cos(x+π) oranını sadeleştirdiğinde yeniden tan x elde ediyor musun?