Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 197
Matematik 9. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap) — Sayfa 197 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4a-1Tabloda 'Amaç açık mıdır?' ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Rehberlik servisi öğrencilerin uyku sürelerini öğrenmek istediğini açıkça belirtmiştir.
- Ölçüt: araştırmanın amacı açık mı?
- Metinde rehberlik servisinin öğrencilerin uykuya ayırdığı süreyi öğrenmek istediği belirtiliyor.
- Soru da doğrudan ortalama uyku süresini soruyor.
- Amaç ile soru aynı şeyi hedeflediği için ölçüt karşılanır: amaç açıktır.
- Amacı uykunun faydaları sanmak — araştırmanın amacı faydaları değil, öğrencilerin uyku süresini öğrenmektir.
Kendini kontrol et: Sorunun neyi öğrenmek istediğini tek cümleyle söyleyebiliyor musun?
4a-2Tabloda 'Araştırmaya değer midir?' ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Metinde uykunun uyanıklığı, verimliliği ve kaza riskini etkilediği belirtilmiş; konu öğrenci başarısı ve sağlığı için önemlidir.
- Ölçüt: soru araştırmaya değer mi?
- Metne göre yeterli uyku uyanıklığı ve verimliliği artırır, kaza riskini azaltır.
- Öğrencilerin uyku süresini bilmek okul başarısı ve sağlık için yol gösterici olur.
- Sonuçlar rehberlik çalışmalarına yön verebileceği için ölçüt karşılanır.
- Yalnız 'evet' yazmak — görüşün metindeki gerekçelerle (verimlilik, kaza riski) desteklenmesi gerekir.
Kendini kontrol et: Bu araştırmanın sonucu kimin hangi kararına yardımcı olur?
4a-3Tabloda ilgilenilen grup (evren) açık mı ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Soruda 'öğrenciler' ifadesi geçiyor; ancak hangi okulun veya hangi sınıfların kastedildiği açık olmadığından evren tam belirgin değildir.
- Ölçüt: ilgilenilen grup (evren) açıkça görülüyor mu?
- Soruda yalnızca 'öğrenciler' deniyor.
- Hangi okulun öğrencileri ya da hangi sınıf düzeyleri olduğu soruda belirtilmiyor.
- Metinden okulun öğrencileri olduğu anlaşılsa da soru tek başına okunduğunda grup belirsizdir; ölçüt kısmen karşılanır.
- Metindeki bağlama bakıp grubu açık saymak — ölçüt, araştırma sorusunun kendi ifadesine göre değerlendirilir.
Kendini kontrol et: Soruyu okuyan biri hangi öğrencilerle görüşeceğini kesin olarak bilebilir mi?
4a-4Tabloda değişkenin açık görülmesi ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Soru doğrudan uyku sürelerinin ortalamasını sorduğundan incelenen değişken açıktır.
- Ölçüt: değişken açıkça görülüyor mu?
- Soruda incelenen özellik 'uyku süresi' olarak doğrudan yazılmış.
- Ölçü birimi de 'saat' olarak belli.
- Değişken ve birimi belli olduğundan ölçüt karşılanır.
- Değişkeni 'öğrenciler' sanmak — öğrenciler gruptur, ölçülen özellik uyku süresidir.
Kendini kontrol et: Her öğrenciden hangi bilgiyi ve hangi birimle toplayacağını söyleyebiliyor musun?
4a-5Tabloda verinin toplanarak cevaplanabilirliği ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Öğrencilere uyku sürelerini sorarak veri toplanabilir ve ortalama hesaplanabilir.
- Soru: 'Öğrencilerin uyku süreleri ortalama kaç saattir?' Ölçüt: veri toplanarak cevaplanabilir mi?
- Öğrencilere anket veya görüşmeyle günlük uyku süreleri sorulabilir.
- Toplanan sürelerin ortalaması hesaplanarak soru cevaplanır.
- Sorunun bilimsel kaynaklardan cevaplanacağını düşünmek — istenen bilgi bu okulun öğrencilerinden veri toplanarak elde edilir.
Kendini kontrol et: Soruyu cevaplamak için hangi veriyi, nasıl toplayacağını yazabiliyor musun?
4a-6Tabloda değişebilirliği yansıtma ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Ortalama sormak, farklı değerler toplanacağını varsayar; bu yüzden soru değişebilirliği yansıtan istatistiksel bir sorudur.
- Ölçüt: soru değişebilirliği yansıtıyor mu?
- Uyku süresi öğrenciden öğrenciye farklı olabilir.
- Ortalama sorulması, birbirinden farklı birçok değer toplanacağını gösterir.
- Cevap tek bir sabit değer olmadığından ölçüt karşılanır.
- Ortalama tek sayı olduğu için değişkenlik yok demek — ortalama, birbirinden farklı birçok değerden hesaplanır.
Kendini kontrol et: Farklı öğrencilere sorduğunda hep aynı cevabı mı alırsın, farklı cevaplar mı?
4a-7Tabloda odaklanılan grupta araştırma yapılabilirliği ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Rehberlik servisi okulundaki öğrencilere kolayca ulaşabilir, araştırma yapmak uygulanabilirdir.
- Ölçüt: odaklanılan grup araştırmaya imkân veriyor mu?
- Grup, rehberlik servisinin kendi okulundaki öğrencilerdir; bunlara ulaşmak kolaydır.
- Bu öğrencilere anket uygulamak zaman ve maliyet açısından mümkündür.
- Grubu tüm ülkedeki öğrenciler sanıp ulaşılamaz demek — rehberlik servisi kendi okulunun öğrencilerini araştırıyor.
Kendini kontrol et: Rehberlik servisi bu öğrencilere makul bir sürede ulaşıp veri toplayabilir mi?
4a-8Tabloda nicel veri toplamayı gerektirir mi ölçütü için görüş yazma
Çözüm Yolu
Ortalama hesaplanacağı için sayısal ölçümler, yani nicel veri gerekir.
- Ölçüt: soru nicel veri toplamayı gerektiriyor mu?
- Uyku süresi saat cinsinden ölçülen sayısal bir değerdir.
- Ortalama hesaplanacağı için sayısal veriler gerekir.
- Nicel ile nitel veriyi karıştırmak — sayıyla ölçülen veri nicel, kategori ya da özellik bildiren veri niteldir.
Kendini kontrol et: Toplanacak cevaplar sayı mı, yoksa kategori mi?
4bEksik görülen noktalara göre araştırma sorusunu yeniden yazma
Çözüm Yolu
Evreni (okul, sınıf düzeyi) belirginleştirip değişkenliği de yansıtan bir soru yazılmalıdır.
- Tablodaki değerlendirmeye dön ve karşılanmayan ölçütü bul: ilgilenilen grup açık değil.
- Grubu belirginleştir: hangi okul ve hangi sınıf düzeyleri olduğunu soruya ekle.
- Değişkeni ve koşulunu netleştir: okul günlerindeki gecelik uyku süresi.
- Değişkenliği yansıtmak için 'nasıl bir dağılım gösterir' gibi bir ifade kullanarak soruyu yeniden yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Okulumuzdaki 9. sınıf öğrencilerinin hafta içi gecelik uyku süreleri ortalama kaç saattir? (Grup belirli bir okul ve sınıf düzeyi olarak açıkça yazıldığında geçerlidir.) · Okulumuz öğrencilerinin gecelik uyku süreleri sınıf düzeylerine göre nasıl farklılık göstermektedir? (Grup ve değişken açık olduğu ve karşılaştırma verisi toplanabildiği için geçerlidir.)
- Soruyu evet/hayır ile cevaplanacak biçimde yazmak — istatistiksel soru değişkenlik gösteren veriyle cevaplanmalıdır.
- Yalnız kelimeleri değiştirmek — eksik ölçütü (grubu) gidermeyen soru yine eksik kalır.
Kendini kontrol et: Yeni sorun tablodaki sekiz ölçütün hepsini karşılıyor mu?