Tarih 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 130 Cevapları

Kanıtlanabilir bir bilgidir; mumyalama anatomi bilgisini göstermektedir.

1. Olgu, kanıtlarla doğrulanabilen bilgidir.
2. Sayfa 129'daki metinde Mısırlıların mumyalama tekniğini keşfettiği belirtiliyor.
3. Mumyalar günümüze ulaştığı için bu bilgi kanıtlanabilir.
4. Olgular sütununun ilk satırına: Mısırlılar mumyalama tekniğini keşfetmiştir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mısırlılar MÖ 3000 yıllarında hiyeroglif adı verilen resim yazısını icat etti. (Sayfa 128'deki metne dayanır ve yazıtlarla doğrulanabildiği için olgudur.)

Kendini kontrol et: Bu bilgiyi müzelerdeki mumyalara bakarak doğrulayabilir misin?

Metindeki doğrulanabilir bir bilgidir.

1. İstenen: Mısırlılarla ilgili kanıtlanabilir ikinci bir olgu bulmak.
2. Sayfa 129'daki metinde Mısırlıların güneş takvimini icat ettiği belirtiliyor.
3. Yılı 12 aya, ayı 30 güne böldükleri ve üç mevsim ayırdıkları da yazıyor.
4. Bu bilgi belgelerle doğrulanabildiği için Olgular sütununa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mısırlılar yılların başlangıcını yeni firavunun tahta çıkış tarihine göre belirledi. (Sayfa 129'daki metinde açıkça geçtiği ve doğrulanabildiği için olgudur.)

Kendini kontrol et: 12 ay × 30 gün = 360 gün; metindeki ay ve gün sayılarını doğru yazdın mı?

Kaynak G'deki arkeolojik buluntuya dayanır.

1. İstenen: Mısırlılarla ilgili üçüncü olguyu bulmak.
2. Kaynak G'de Luksor'daki kazılarda ahşap ve deriden ayak parmağı bulunduğu anlatılıyor.
3. Bu buluntu arkeolojik kanıta dayandığı için olgudur.
4. Olgular sütununa: Luksor'da bulunan ahşap ayak parmağı, bilinen ilk protez olabilecek bir buluntudur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Arkeologlar MÖ 600'e ait, ezilmiş kâğıttan yapılmış bir ayak parmağı da buldu. (Kaynak G'deki arkeolojik buluntuya dayandığı için olgudur.)

Kendini kontrol et: Yazdığın cümle bir kazıda bulunan, gözle görülebilen bir nesneye mi dayanıyor?

Kaynak Ç'deki yoruma dayalı inanç ifadesidir, kanıtlanamaz.

1. İstenen: Mısırlılarla ilgili kaynaklarda geçen birinci görüş cümlesini bulmak.
2. Kaynak Ç'de firavunun tam bir ilah olduğu ve evren düzeninin onun hükmünde olduğu söyleniyor.
3. Bu bir inanca ve yoruma dayanır, kanıtlanamaz; bu yüzden görüştür.
4. Görüşler sütununun ilk satırına bu ifade yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Halk firavuna hiçbir zaman bir despot gözüyle bakmamıştır. (Kaynak Ç'de yazarın yorumu olduğu ve kesin kanıtlanamadığı için görüş sayılır.)

Kendini kontrol et: Firavunun evren düzenini yönettiği bir kanıtla gösterilebilir mi?

Kaynak F'de yazarın değerlendirmesidir.

1. İstenen: Mısırlılarla ilgili yazarın yorumunu içeren ikinci görüşü bulmak.
2. Kaynak F'de Mısır'ın her şeyden önce sanatta olağanüstü eserler verdiği söyleniyor.
3. "Olağanüstü" ve "her şeyden önce" ifadeleri kişisel değerlendirmedir, ölçülemez.
4. Bu nedenle cümle Görüşler sütununa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mısır sanatı saray, tapınak ve piramitler dışında fazla önemli eser vermemiştir. ("Fazla önemli" yazarın değerlendirmesi olduğu için görüş sayılır.)

Kendini kontrol et: Cümleden "olağanüstü" sözcüğünü çıkarınca anlam bir yargıdan bilgiye dönüşüyor mu?

Bu cümleler Kaynak Ğ'de yazarın kendi değerlendirmesidir; 'mükemmel' ve 'sınırlı kalmış' gibi ifadeler kanıtla kesin doğrulanamayan yorumlardır, bu yüzden görüş sayılır.

1. Olgu ile görüşü ayırt et: olgu kanıtla doğrulanabilen bilgidir, görüş yazarın değerlendirmesi ya da yorumudur.
2. Kaynak Ğ'yi oku ve yazarın yargı bildiren kelimelerini ara: "mükemmel", "sınırlı kalmış" gibi.
3. "Mısır astronomisi takvimin uygulamadaki talepleriyle sınırlı kalmıştır" cümlesini değerlendirme içerdiği için görüş olarak seç.
4. "Edwin Smith Papirüsü mükemmel teşhisler içerir" cümlesini de "mükemmel" yargısı nedeniyle görüş olarak ekle.
5. Seçtiğin cümleleri Görüşler sütununun üçüncü satırına yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mısır her şeyden önce mimaride, heykelcilikte, resimde ya da kuyumculukta olağanüstü nitelikte sanat eserleri vermiş bir ülkedir. (Kaynak F'deki bu cümle "olağanüstü" yargısı nedeniyle görüş olarak yazılırsa geçerlidir.) · Halk firavuna hiçbir zaman bir despot gözüyle bakmamıştır. (Kaynak Ç'deki bu değerlendirme görüş olarak yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın cümle herkesin kanıtla aynı şekilde doğrulayabileceği bir bilgi mi, yoksa yazarın değerlendirmesi mi?