Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 191
Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 191 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5N-1Metinde ve Kaynak G'de verilen gelişmelerin neler olduğunu belirtmek
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Metin kuruluşu, yükselişi ve Göktürk-Sâsânî ittifakıyla Ak Hunların yıkılışını anlatır; Kaynak G ise Bizans savaşlarını ve İslam orduları karşısındaki çöküşü verir.
- Önce metni oku; Sâsânîlerin kuruluşunu ve I. Hüsrev döneminde yükselişini ilk gelişmeler olarak not et.
- Göktürklerle kurulan ittifakı ve 557'de Ak Hun Devleti'nin yıkılıp topraklarının paylaşılmasını ekle.
- Kaynak G'yi oku; Herakleios seferi, İstanbul kuşatması ve Ninova yenilgisiyle Bizans-Sâsânî savaşlarını yaz.
- Kâdisiye ve Nihâvend'de İslam ordularına yenilgiyi ve devletin yıkılışını son gelişme olarak ekle.
- Yalnız metni ya da yalnız Kaynak G'yi kullanmak — soru iki kaynaktaki gelişmeleri birlikte istiyor.
- Gelişme yerine tarih ya da kişi listesi yazmak — bu soru "ne" sorusudur; olayların kendisi yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Listende kuruluştan yıkılışa kadar hem metindeki hem Kaynak G'deki gelişmeler yer alıyor mu?
5N-2Gelişmelerin nerede gerçekleştiğini belirtmek
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sâsânîler İran'da kuruldu; savaşlar Anadolu'da, İstanbul karşısında, Suriye'de, Ninova'da ve Nihavend'de yaşandı.
- Metinde ve Kaynak G'de geçen yer adlarını bul ve işaretle.
- Kuruluşun İran'da olduğunu, savaşların Anadolu'da sürdüğünü not et.
- Kaynak G'den Kadıköy (Khalkedon), Suriye, Ninova, Kâdisiye ve Nihâvend gibi yerleri ekle.
- Harita 3.2'ye bakarak bu yerlerin Sâsânî topraklarına göre konumunu kontrol et.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Türkistan'daki Ak Hun toprakları da eklenebilir. (Göktürk-Sâsânî ittifakıyla Ak Hunların yıkılması gelişmeler arasında sayılmışsa geçerlidir.)
- Kadıköy'ü İstanbul'un içinde saymak — Sâsânîler İstanbul'a giremedi, karşı kıyıdaki Khalkedon'a (Kadıköy) kadar ilerledi.
- Yer yerine devlet adı yazmak — 'nerede' sorusu bölge veya şehir ister; 'Bizans' bir yer değil, devlettir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her yer adı metinde veya Kaynak G'de geçiyor mu ve bir olayla eşleşiyor mu?
5N-3Gelişmelerin ne zaman gerçekleştiğini belirtmek
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Metinde ve Kaynak G'de geçen tarihler, kuruluştan 651'deki yıkılışa kadar gelişmelerin zamanını sırasıyla gösterir; 557 ve 636 da bu tarihlere dahildir.
- Metinde geçen tarihleri bul: 226 kuruluş, 531-579 I. Hüsrev dönemi, 557 Ak Hunların yıkılışı.
- Kaynak G'deki tarihleri bul: 622 Herakleios seferi, 626 İstanbul kuşatması, 627 Ninova yenilgisi.
- İslam ordularıyla ilgili tarihleri ekle: 636 Kâdisiye, 642 Nihâvend, 651 toprakların kaybı ve yıkılış.
- Tüm tarihleri eskiden yeniye doğru sırala ve her birinin yanına gelişmeyi yaz.
- Tarihleri gelişmelerle eşleştirmeden yazmak — her tarihin hangi olaya ait olduğu belirtilmelidir.
- 531-579'u tek bir olayın tarihi sanmak — bu aralık I. Hüsrev'in hüküm sürdüğü dönemdir.
Kendini kontrol et: Yazdığın tarihler eskiden yeniye sıralı mı ve her birinin yanında bir gelişme var mı?
5N-4Gelişmelerin nasıl gerçekleştiğini belirtmek
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Gelişmeler askerî çatışmalar yoluyla gerçekleşti; Sâsânîler sonunda geri çekilmek zorunda kaldı.
- Kaynak G'de olayların hangi yollarla gerçekleştiğini gösteren fiillere dikkat et: sefer, hücum, kuşatma, yenilgi.
- Herakleios'un seferle Anadolu'yu Sâsânî işgalinden kurtardığını yaz.
- Sâsânîlerin Kadıköy'e ilerlediğini, Avarların İstanbul'u kuşattığını ama şehrin savunulduğunu ekle.
- Ninova'da Bizans'a, Kâdisiye ve Nihâvend'de İslam ordularına yenilgiyle gelişmelerin savaş yoluyla sonuçlandığını belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ak Hun Devleti, Göktürk-Sâsânî ittifakıyla yıkılıp toprakları paylaşıldı. (Metindeki Ak Hun olayı da gelişmelere dahil edilmişse 'ittifak yoluyla' cevabı geçerlidir.)
- 'Nasıl' sorusuna yer veya tarih yazmak — bu soru olayların hangi yolla (savaş, sefer, ittifak) gerçekleştiğini sorar.
- İstanbul'un ele geçirildiğini sanmak — Kaynak G'ye göre Bizanslılar şehri başarıyla savundu ve kuşatma sonuçsuz kaldı.
Kendini kontrol et: Cevabındaki her gelişme için 'savaşla mı, seferle mi, ittifakla mı?' sorusuna yanıt verebiliyor musun?
5N-5Gelişmelerin niçin gerçekleştiğini belirtmek
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
1KGelişmelerde kimlerin etkili olduğunu belirtmek
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Metin ve Kaynak G'de adı geçen hükümdarlar, komutanlar ve devletler gelişmelerde rol oynamıştır; İstemi Yabgu ve Ak Hunlar da bunlar arasındadır.
- Metinde adı geçen hükümdar ve devletleri bul: Erdeşir, I. Hüsrev, Göktürk Yabgusu İstemi, Ak Hun Devleti, Doğu Roma.
- Kaynak G'de adı geçen kişi ve toplulukları ekle: Herakleios, Avarlar, komutan Şehrbâraz.
- Yıkılış sürecindeki etkili güçleri yaz: İslam orduları ve son hükümdar III. Yezdicerd.
- Yalnız kişi adlarını yazıp devletleri ve orduları atlamak — Ak Hunlar, Avarlar ve İslam orduları da gelişmelerde etkilidir.
- Herakleios'u Sâsânî hükümdarı sanmak — Herakleios Doğu Roma (Bizans) imparatorudur.
Kendini kontrol et: Yazdığın her kişi ya da topluluk metinde veya Kaynak G'de bir gelişmeyle birlikte anılıyor mu?