Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 227 Cevapları

Dil tutarlılığı için kaynak metnin dili örnek alınır.

1. Direnişin Ustaları metnindeki dilin genel özelliklerini belirle: kelime seçimi, söyleyiş biçimi, duygu yoğunluğu ve dönemin dili.
2. Bu özellikleri planının kenarına kısa notlar olarak yaz.
3. Dönüştüreceğin metnin her bölümünü planlarken bu dil özelliklerine uygun ifadeler seçeceğini belirt.
4. Kişilerin konuşma tarzını değiştirmeden yeni türe aktaracağını plana ekle.

Kendini kontrol et: Planındaki ifadeleri kaynak metinle karşılaştırdığında aynı söyleyiş ve üslup havasını taşıyor mu?

Merak uyandıran bir cümle, soru veya olay anı girişte kullanılır.

1. Seçtiğin diyaloğun en heyecanlı ya da merak uyandıran anını belirle.
2. Girişte bu anı, bir soruyu veya çarpıcı bir betimlemeyi kullanmaya karar ver.
3. Okuru hemen olayın içine çeken kısa ve etkili bir giriş cümlesi yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: O gün atölyede tek bir çekiç sesi bile duyulmuyordu. (Cümle diyaloğun bağlamına uygun ve merak uyandırıcıysa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Giriş cümleni okuyan biri devamını merak eder mi?

Çeşitli anlatım biçimleri metni zenginleştirir.

1. Anlatım biçimlerini hatırla: öyküleme, betimleme, açıklama, tartışma ve diyalog.
2. Olayları öykülemeyle, mekânı ve kişileri betimlemeyle anlatacağın yerleri belirle.
3. Düşünceyi geliştirme yollarından örnekleme, karşılaştırma veya tanık göstermeyi kullanacağın bölümleri seç.
4. Bu biçimleri metninin ilgili bölümlerinde uygula.

Kendini kontrol et: Metninde en az iki anlatım biçimi ve bir düşünceyi geliştirme yolu bulabiliyor musun?

Kişilik özellikleri dil, ses tonu ve davranışlara yansıtılır.

1. Dinlediğin metindeki her kişinin karakter özelliklerini belirle: kararlı, çekingen, öfkeli, sakin gibi.
2. Bu özelliklerin kişinin konuşmasına nasıl yansıyacağını düşün.
3. Kararlı kişiye kesin ve kısa, çekingen kişiye duraksayan cümleler kurdur.
4. Kişilerin davranışlarını ve duygularını da bu özelliklere uygun biçimde betimle.

Kendini kontrol et: Bir kişinin konuşmasını adını görmeden okusan, onun hangi kişi olduğunu anlayabilir misin?

İleti, amaç ve metin özelliklerine uygun, öğrencinin seçimiyle belirlenir.

Araştırma güvenilir kaynaklarla yapılır; bulunanlar listelenir.

1. Metnini yazarken hangi bilgilere ihtiyaç duyacağını listele: tarihî arka plan, mekân, kişilerin yaşadığı dönem.
2. Her bilgi için güvenilir bir kaynak belirle: ansiklopedi, tarih kitabı, resmî eğitim siteleri.
3. Metni destekleyebilecek görselleri, örneğin dönemin fotoğraflarını veya haritaları araştır.
4. Bulduğun bilgi ve görselleri kaynaklarıyla birlikte bir listeye yaz.

Kendini kontrol et: Listendeki her bilgi ve görselin kaynağını yazdın mı ve her biri metnine katkı sağlıyor mu?

Seçilen türe göre yapı unsurları sıralanır; hikâyede bu unsurlar bulunur.

1. Diyaloğu hangi türe dönüştüreceğini hatırla; örneğin hikâye.
2. O türün temel yapı unsurlarını sırala: olay, kişi, zaman, mekân ve anlatıcı.
3. Metnin bölümlerini belirle: giriş, gelişme ve sonuç.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Anı için: yazarın kendisi, yaşanmış olay, gerçek zaman ve mekân, birinci kişi anlatım. (Diyalog hikâye yerine anıya dönüştürülecekse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın yapı unsurlarının hepsi seçtiğin türün tanımında yer alıyor mu?

Karşılaştırma cümlesi iki durumu veya kişiyi benzerlik ya da farklarıyla ilişkilendirir.

1. Metninde karşılaştırılabilecek iki kişi, durum veya kavram seç; örneğin düşmanın gücü ve direnenlerin kararlılığı.
2. Bu ikisi arasındaki benzerliği ya da farkı belirle.
3. "ama, daha, -den daha, gibi" gibi karşılaştırma ifadeleriyle bu ilişkiyi tek cümlede yaz.
4. Cümleyi metninde anlamın en çok güçleneceği yere yerleştir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ustaların elleri yorgundu ama yürekleri ilk günkü gibi diriydi. (İki durum arasındaki fark ya da benzerlik metnin bağlamına uygun biçimde ilişkilendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlende iki öğe var mı ve aralarındaki benzerlik ya da fark açıkça görülüyor mu?

Kullanım alanı (özel, mesleki, eğitim, kamusal) içerik ve dili belirler.

1. Yazılı anlatımın kullanım alanlarını hatırla: özel, mesleki, eğitim ve kamusal.
2. Yazacağın metnin nerede ve kimler tarafından okunacağını düşünerek uygun alanı seç.
3. Bu alana göre içeriğin nasıl olacağını belirle; eğitim alanında sınıfa uygun, anlaşılır ve değerleri öne çıkaran içerik.
4. Seçtiğin alanı ve içerik özelliklerini kısa bir notla yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Metin kamusal alana, örneğin okul gazetesine yöneliktir; geniş okur kitlesine hitap eden açık bir içerik seçilir. (Metnin okul gazetesi gibi kamusal bir ortamda paylaşılması amaçlanıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin kullanım alanı ile belirlediğin içerik ve dil birbiriyle uyumlu mu?

Zengin ve yerinde söz varlığıyla metin anlatımı güçlenir.

1. Taslağını oku ve konuya uygun olmayan ya da yetersiz kalan kelimeleri işaretle.
2. Bu kelimelerin yerine anlamı daha iyi karşılayan kelimeler seç.
3. Anlatımı güçlendirecek yerlere konuya uygun bir deyim veya atasözü ekle.
4. Sık tekrarlanan kelimeleri eş anlamlılarıyla değiştir.

Kendini kontrol et: Metninde aynı kelime art arda tekrar ediyor mu ve kullandığın deyimler bağlama uyuyor mu?

Metne uygun işlevler seçilir; öğrenci tercihine göre değişebilir.

1. Dil işlevlerini hatırla: rica, koşul, gerekçelendirme, karşılaştırma, öneri, duygu belirtme gibi.
2. Yazacağın metnin amacını ve olaylarını düşünerek hangi işlevlerin gerekeceğini belirle.
3. Seçtiğin işlevleri listele ve her birini metnin hangi bölümünde kullanacağını not et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: uyarma, istek bildirme, teşvik etme, duygu belirtme. (Seçilen işlevler metnin amacına ve kişilerin konuşmalarına uygun olduğu sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin her dil işlevi için metninde onu kullanacağın bir yer belirledin mi?