Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 247 Cevapları

Metinde padişahın onayladığı öneriyi sunan kişi olarak geçer; Osmanlı'da başvezir anlamındadır.

1. "Sadr-ı âzamın önerisini, padişah da uygun bulmuş" cümlesini oku.
2. Öneriyi padişaha sunan kişinin devlette padişahtan sonra gelen yüksek bir görevli olduğunu çıkar.
3. Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'teki "sadrazam" maddesiyle karşılaştır: başvezir.

Kendini kontrol et: Cümlede "sadr-ı âzam" yerine "başvezir" koyunca anlam korunuyor mu?

'Birkaç dostum ve zamandaşımın adını söylersem' biçiminde kullanılabilir.

1. Çağdaşın bağlamdaki anlamını hatırla: aynı dönemde yaşayan kişi.
2. Bu anlamı veren bir sözcük seç: zamandaş.
3. Cümlede dene: "Birkaç dostumun ve zamandaşımın adını söylersem..."

Kabul edilebilir başka cevaplar: muasır ("Muasırımın adını" biçiminde, aynı çağda yaşayan anlamıyla kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcük, Sinan'la aynı dönemde yaşamış kişileri anlatıyor mu?

'Bu dünyaya ün/ses sal' biçiminde anlam korunur.

1. Avazenin dizedeki anlamını hatırla: ses ve ün.
2. Bu anlamı veren bir sözcük seç: ses ya da ün.
3. Dizede dene: "Sesini bu âleme Davud gibi sal."

Kabul edilebilir başka cevaplar: seda (Ses anlamında kullanıldığı için dizede anlam korunursa geçerlidir.) · şöhret (Ün anlamı öne çıkarılarak kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcük, ikinci dizedeki "hoş seda" ifadesiyle uyumlu mu?

'Ateşi başka dilden' anlamı bozulmadan kullanılır.

1. Özgenin dizedeki anlamını hatırla: başka.
2. Bu anlamı veren sözcüğü seç: başka.
3. Dizede dene: "Ne yanar kimse bana âteş-i dilden başka."

Kabul edilebilir başka cevaplar: gayri ("-den gayri" kalıbıyla "-den başka" anlamında kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Dizeyi önerdiğim sözcükle okuyunca "gönül ateşinden başka" anlamı çıkıyor mu?

'En görkemli dönemini yaşayan imparatorluk' ifadesi, imparatorluğun en parlak ve ihtişamlı çağını anlatır.

1. "En görkemli dönemini yaşayan Osmanlı İmparatorluğu" ifadesini oku.
2. "En" sözcüğünün devletin en parlak, en güçlü çağını vurguladığını fark et.
3. Tahminini sözlükle kontrol et: görkemli, gösterişli ve ihtişamlı demektir.

Kendini kontrol et: Cümleyi "en ihtişamlı dönemini yaşayan" diye okuyunca anlam bozuluyor mu?

'Büyük bir şevkle işe koyuldum' cümlesinde büyük istek ve coşkuyla çalışmaya başlamak anlatılır.

1. "Büyük bir şevkle işe koyuldum" cümlesini oku.
2. Mimarbaşı olan Sinan'ın işe nasıl bir duyguyla başladığını düşün: istekli ve coşkulu.
3. Tahminini sözlükle doğrula: şevk, istek ve coşku demektir.

Kendini kontrol et: "Büyük bir coşkuyla işe koyuldum" cümlesi metindeki anlamı veriyor mu?

Cümlede Sinan'ın aynı dönemde yaşayan, çağını paylaşan dostları kastedilir.

1. "Birkaç dostumun ve çağdaşımın adını söylersem" cümlesini oku.
2. Ardından anılan Baki ve Fuzuli'nin Sinan'la aynı yüzyılda yaşadığını fark et.
3. Tahminini sözlükle kontrol et: çağdaş, aynı dönemde yaşayan demektir; "modern" anlamı da vardır.

Kendini kontrol et: Sinan'ın andığı şairler onunla aynı dönemde mi yaşamış?

Baki'nin dizesinde kubbede kalan hoş sedadan söz edilir; avaze ses, yankı ve ün anlamına gelir.

1. Baki'nin "Avazeyi bu âleme Davud gibi sal" dizesini oku.
2. Davud peygamberin güzel sesiyle anıldığını ve ikinci dizede "hoş seda" geçtiğini fark et.
3. Tahminini sözlükle doğrula: avaze ses, yankı; mecazen ün demektir.

Kendini kontrol et: Dizedeki "hoş seda" ifadesi avazenin anlamını destekliyor mu?

Anlamı bozmadan yerine 'başvezir' getirilebilir.

1. Sadr-ı âzamın anlamını hatırla: padişahtan sonra gelen en yüksek devlet görevlisi.
2. Bu anlamı karşılayan, sözlükte eş anlamlı verilen bir sözcük seç: başvezir.
3. Sözcüğü cümleye yerleştirip anlamın korunduğunu kontrol et: "Başvezirin önerisini padişah da uygun bulmuş."

Kabul edilebilir başka cevaplar: vezriazam (Sözlükte sadrazamla eş anlamlı verildiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcük, cümlede yalnız en yüksek vezir anlamını veriyor mu?

'En ihtişamlı dönemini yaşayan' diyerek anlam korunur.

1. Görkemlinin bağlamdaki anlamını hatırla: parlak, gösterişli, şanlı.
2. Bu anlamı veren bir sözcük seç: ihtişamlı.
3. Cümleye yerleştirerek dene: "En ihtişamlı dönemini yaşayan Osmanlı İmparatorluğu".

Kabul edilebilir başka cevaplar: muhteşem ("En muhteşem dönemini" biçiminde anlam korunduğu için geçerlidir.) · parlak ("En parlak dönemini" biçiminde kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcükle cümle, devletin en parlak çağını anlatmaya devam ediyor mu?

'Büyük bir coşkuyla işe koyuldum' anlamı korur.

1. Şevkin bağlamdaki anlamını hatırla: istek, coşku.
2. Bu anlamı karşılayan bir sözcük seç: coşku.
3. Cümlede dene: "Büyük bir coşkuyla işe koyuldum."

Kabul edilebilir başka cevaplar: heves ("Büyük bir hevesle işe koyuldum" biçiminde kullanılırsa geçerlidir.) · istek ("Büyük bir istekle işe koyuldum" biçiminde kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcük "büyük bir ...le işe koyuldum" kalıbına anlam bozmadan uyuyor mu?