Türk Dili ve Edebiyatı 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 267 Cevapları

Cümlede kişi kendi görüşünü bildiriyor; kanı, kişisel fikir demektir.

1. Sözcüğün geçtiği cümleyi bul: 'Ama kanımca, bir cenaze arabası çağırmak daha yerinde olurdu.'
2. Delikanlının burada kendi görüşünü bildirdiğini fark et.
3. 'Kanı' kişisel düşünce demek olduğundan 'kanımca'nın 'bana göre, düşünceme göre' anlamına geldiğini çıkar.

Kendini kontrol et: Cümleye 'bana göre' koyduğumda anlam aynı kalıyor mu?

Merdiven burada 'aşama, basamak' anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.

1. Metindeki anlamı belirle: 'merdiven' burada basamaklı geçit, gerçek merdivendir.
2. Sözcüğün mecaz anlamını düşün: bir hedefe ulaşmak için geçilen aşamalar.
3. Bu mecaz anlamı gösteren bir cümle kur: 'Başarının merdivenlerini tek tek çıktı.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kariyer merdiveninde hızla yükseldi. ('Merdiven' meslekte aşama anlamında mecaz olarak kullanıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğum cümlede 'merdiven' basamaklı bir yapı değil, başka bir anlam taşıyor mu?

Altı çizili söz grubu 'yol vermek'tir; metinde 'geçmesine izin vermek' anlamındadır. Örnek cümlede ise 'işten çıkarmak' anlamında kullanılmıştır.

1. Altı çizili sözün 'yol vermek' olduğunu belirle.
2. Metindeki anlamını bul: birinin geçmesine izin vermek.
3. Sözün başka bir anlamını düşün: işten çıkarmak.
4. Bu yeni anlamı açıkça gösteren bir cümle kur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Patron, işini aksatan çalışana sonunda yol verdi. ('İşten çıkarmak' anlamı açıkça anlaşılıyorsa geçerlidir.) · Bu kararsızlık, yeni sorunlara yol verdi. ('Sebep olmak' anlamında kullanıldığı açıkça anlaşılıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlendeki 'yol vermek', birinin geçmesine izin vermekten farklı bir anlam taşıyor mu?

Metinde 'görevi tamamlamak'; farklı anlamda 'yok etmek, sonunu getirmek'.

1. Metindeki anlamı belirle: 'işimi bitirmiş' burada yapacağı görevi tamamlamış demektir.
2. Söz grubunun başka anlamlarını düşün; örneğin birini mahvetmek, sonunu getirmek.
3. Bu yeni anlamı gösteren bir cümle kur: 'Bu yanlış karar onun işini bitirdi.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Son golle rakibin işini bitirdiler. ('İşini bitirmek' yenmek, sonunu getirmek anlamında kullanıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğum cümlede 'işini bitirmek' görevi tamamlamaktan farklı bir anlam taşıyor mu?

Metinde 'uygun olurdu'; farklı anlamda sözcük 'bulunduğu yer' anlamında kullanılır.

1. Metindeki anlamı belirle: 'daha yerinde olurdu' burada daha uygun olurdu demektir.
2. 'Yerinde' sözcüğünün gerçek anlamını düşün: bir şeyin bulunması gereken yerde olması.
3. Bu anlamı gösteren bir cümle kur: 'Kitaplar yerinde durmuyordu, dolap karışmıştı.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yaşlı adam sabah erkenden yerinde değildi. ('Yerinde' her zaman bulunduğu konumda anlamında kullanıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğum cümlede 'yerinde' sözcüğü 'uygun' değil, başka bir anlam taşıyor mu?

Metinde 'ne gereği var, neden gideyim'; farklı anlamda gerçekten yapılacak iş.

1. Metindeki anlamı belirle: 'Ne işim var benim yukarda?' burada 'yukarıda bulunmam için bir neden yok' demektir.
2. 'İşim var' söz grubunun başka anlamını düşün: yapılacak bir görevin bulunması.
3. Bu anlamı gösteren bir cümle kur: 'Bu akşam yapacak işim var, geç kalacağım.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bugün bankada işim var, öğleden sonra gelirim. ('İşim var' yapılacak bir görevin bulunması anlamında kullanıldığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğum cümlede 'işim var' gerçekten yapılacak bir görev anlamı taşıyor mu?

'Yola gereksinmem yok' cümlesi, yol verilmesine ihtiyaç olmadığını anlatır.

1. Sözcüğün geçtiği cümleyi bul: 'Ama benim yola gereksinmem yok.'
2. Anlatıcının yukarı çıkmak için bir nedeni kalmadığını, yol verilmesine gerek duymadığını fark et.
3. Buna göre 'gereksinme'nin ihtiyaç duyma, lazım olma anlamına geldiğini çıkar.

Kendini kontrol et: Cümleye 'ihtiyacım yok' koyduğumda anlam korunuyor mu?

Merdivende karşılaşanlar birbirine kenara çekilerek geçiş imkânı tanıyor.

1. Söz grubunun geçtiği yerleri bul: 'Yol veriyorum.' ve 'Bu kez bana yol veriliyor.'
2. Merdivende iki kişinin karşılaştığını ve birinin kenara çekildiğini fark et.
3. Buna göre 'yol vermek'in geçene yer açmak, geçmesine izin vermek anlamına geldiğini çıkar.

Kendini kontrol et: Tahminim, merdivende karşılaşan iki kişinin durumuna uyuyor mu?

'Bence' aynı anlamı taşır, cümle bozulmaz.

1. 'Kanımca'nın metindeki anlamını hatırla: bana göre.
2. Aynı anlamı veren tek bir sözcük düşün: bence.
3. Önerini cümleye yerleştir: 'Ama bence, bir cenaze arabası çağırmak daha yerinde olurdu.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bana kalırsa (Kişisel görüş bildiren bir söz grubu olduğu için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcük cümlede konuşanın kişisel görüşünü bildiriyor mu?

'Ama benim yola ihtiyacım yok' anlamı korur.

1. 'Gereksinme'nin metindeki anlamını hatırla: ihtiyaç duyma.
2. Aynı anlamı veren sözcüğü düşün: ihtiyaç.
3. Önerini cümleye yerleştir: 'Ama benim yola ihtiyacım yok.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Gereksinim ('Gereksinimim yok' biçiminde kullanıldığında aynı anlamı verdiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcükle kurduğum cümle dil bilgisi açısından doğru ve aynı anlamda mı?

Cümledeki kısa süre durup düşünme anlamı korunur.

1. 'Duralamak'ın metindeki anlamını hatırla: kararsız kalıp bir süre durmak.
2. Aynı anlamı veren sözcükleri düşün: beklemek, tereddüt etmek.
3. Önerini cümleye yerleştir: 'Merdiven basamağında bir süre tereddüt ettikten sonra…'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Duraksamak (Kararsızlıkla bir süre durma anlamı taşıdığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcük cümlede durup düşünme anlamını veriyor mu?

Seçilen karşılıklar metindeki sözcüklerle aynı anlamı taşıdığı için cümlelerin anlamı bozulmaz.

1. Önerdiğin her sözcüğü metindeki cümleye yerleştir.
2. Yeni cümlenin anlamını asıl cümleyle karşılaştır.
3. Önerilen sözcükler bağlama uygun eş anlamlı olduğu için anlamın değişmediğini belirt ve nedenini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Anlam büyük ölçüde değişmedi ama 'yeni yetme' sözündeki küçümseme 'genç' sözcüğünde kayboldu. (Sözcüklerin duygu değerindeki küçük farklar fark edilip açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğim sözcükleri cümlelere koyunca her cümle aynı anlamı koruyor mu?