Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 274 Cevapları

Anlatıcının hızı, hayatı koşturmaca içinde yaşadığını yansıtır.

1. Metnin ilk cümlesinde anlatıcının merdivenleri nasıl çıktığını buluyoruz: "Çabuk çabuk çıkıyorum."
2. İşini bitirince merdivenlerden "aynı hızla" indiğini, yani hızının hiç değişmediğini fark ediyoruz.
3. Bu sürekli acele, onun işine odaklı, telaşlı ve hep koşturan biri olduğunu gösterir.
4. İhtiyarın "Bu kadar koşuşma" öğüdü de anlatıcının bu telaşlı yaşayışını doğrular.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hayatı bir yarış gibi gören, durup düşünmeye zaman ayırmayan biridir. (Telaşın yaşam anlayışıyla ilişkilendirildiği her yorum geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yorumumu metindeki "çabuk çabuk" ve "aynı hızla" ifadelerine dayandırabiliyor muyum?

Gencin alaycı tavrı sözün ikinci anlamını destekler.

1. "Buyrun, buyrun siz de çıkın" sözünün ölüm haberinin hemen ardından geldiğini görüyoruz.
2. Görünen anlamı belirliyoruz: Delikanlı nezaketle anlatıcıya yol verir.
3. "Çıkarsanız göreceksiniz" sözüyle birleşince ölüyü görmeye çağrı gibi okunabileceğini fark ediyoruz.
4. Gencin gülümseyen tavrını dikkate alıp sözün alaycı bir ima taşıyabileceğini yorumluyoruz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Söz yalnızca nezaket amacı taşır; delikanlı başka bir şey kastetmemiştir. (Metindeki "yol veriyor" ifadesine dayanarak gerekçelendirildiğinde kabul edilebilir.)

Kendini kontrol et: Sözün hem görünen hem de örtük anlamını açıkladım mı?

Genç karakterler çoğu kez yeni kuşağı sembolize eder; metin doğrulaması yok.

1. Delikanlının ölüm karşısındaki rahat ve kayıtsız tavrını metinden belirliyoruz.
2. Bu tavrı ihtiyarın sakin ve öğüt veren tutumuyla karşılaştırıyoruz.
3. Gencin davranışlarının yeni kuşağın hayata bakışını yansıtıp yansıtmadığını gerekçeli yorumluyoruz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Genç memur, ölüme ve geleneğe daha kayıtsız yaklaşan bir kuşağı temsil edebilir. (Gencin gülümseyerek konuşmasına dayanan yorumlarda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yorumumu delikanlının metindeki söz ve davranışlarıyla destekledim mi?

Metinde sözcüklerin üzerinde düşünme gereği duymadığı açıkça belirtilir.

1. İhtiyarın iki sözünü metinden buluyoruz: "Bahtiyar ol oğlum" ve "Bu kadar koşuşma oğlum, değmez."
2. Her sözden sonra anlatıcının ne yaptığına bakıyoruz: ilkinde yoluna devam eder, ikincisinde merdivenlerden iner.
3. "Bu sözcüklerin üzerinde düşünmek gereğini duymadan iniyorum" cümlesi, sözleri önemsemediğini açıkça gösterir.

Kendini kontrol et: Anlatıcının tepkisini gösteren cümleyi metinde işaretleyebiliyor muyum?

276. sayfadaki soru ve 274. sayfadaki madde 5 bu sonucu ima eder; ayrıntılar metne bağlı.

1. Delikanlıyla karşılaşmayı ve ondan ihtiyar memurun yukarıda yattığını öğrendiği bölümü buluyoruz.
2. Bu karşılaşmadan sonra anlatıcının ilk kez kendinden genç birine yol verdiğini görüyoruz.
3. Basamakta duraladıktan sonra yukarı çıkmaktan vazgeçip aşağı indiğini belirliyoruz.
4. Bu davranışlardan karşılaşmanın onu kendi yaşı ve konumu üzerine düşündürdüğü sonucuna varıyoruz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Karşılaşma, koşuşturmanın anlamsızlığını fark etmesine yol açmıştır. (Vazgeçişi ihtiyarın ölüm haberiyle ilişkilendiren yorumlarda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Karşılaşmadan önceki ve sonraki davranışını karşılaştırınca bir değişim görebiliyor muyum?

Anlatıcının kendini 'yeni yetme'ye göre daha geride görmesi değişimi gösterir; kesin ayrıntı metne bağlı.

1. "Meslek hayatımda, ilk kez, kendimden genç bir memura yol veriyorum" cümlesini buluyoruz.
2. Öncesindeki "Ama benim yola gereksinmem yok" ve "yukarı çıkmam için bir neden de yok" sözlerini okuyoruz.
3. İhtiyarın ölüm haberinin bu sözlerden hemen önce geldiğini dikkate alıyoruz.
4. Yol vermeyi, yaşlandığını ve konumunun değiştiğini fark etmesinin işareti olarak yorumluyoruz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İhtiyarın ölümünden sonra telaşın ve yükselme isteğinin anlamsız geldiğini düşündüğü için yol vermiştir. (Yol vermeyi ölüm haberinin etkisiyle açıklayan yorumlarda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamamda "ilk kez" sözcüğünün neden önemli olduğunu belirttim mi?

Vazgeçme, hayata bakışta uzlaşmayı ve kabullenmeyi gösterir.

1. Metnin başındaki hızlı, telaşlı anlatıcıyı sondaki duraksayan anlatıcıyla karşılaştırıyoruz.
2. "Ne işim var benim yukarda?" sorusunun yukarı çıkma isteğini sorguladığını belirliyoruz.
3. "Yukarı" sözcüğünün işi, yükselmeyi ve hırsı çağrıştırdığını düşünüyoruz.
4. Vazgeçişi hırstan uzaklaşma ve durumunu kabullenme olarak yorumluyoruz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ölümün yakınlığını fark ederek koşuşturmanın değmediğini anlamış, ihtiyarın öğüdüne hak vermiştir. (Değişimi ihtiyarın sözü ve ölümüyle ilişkilendiren yorumlarda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yorumum anlatıcının başta ve sonda nasıl biri olduğunu karşılaştırıyor mu?

İkinci karşılaşmada telaşı tekrar görmesi sözünü öğüde dönüştürür.

1. İlk karşılaşmada anlatıcı ihtiyara yol verir; ihtiyar "Bahtiyar ol oğlum" diyerek iyi dilekte bulunur.
2. İkinci karşılaşmada anlatıcının aynı hızla indiğini, yine yol verdiğini görüyoruz.
3. İhtiyar, telaşı ikinci kez görünce bu kez "Bu kadar koşuşma oğlum, değmez" der.
4. Böylece ilk söz teşekkür, ikinci söz deneyime dayalı bir öğüttür.

Kendini kontrol et: Her sözü, söylendiği andaki durumla ilişkilendirebiliyor muyum?

Ölüm haberinden sonra 'Ne işim var benim yukarda?' diyerek karar değiştirir.

1. Anlatıcının önce ihtiyarın öğüdünü düşünmeden geçtiğini hatırlıyoruz.
2. Delikanlıdan ihtiyarın yukarıda yattığını ve cenaze arabası gerektiğini öğrendiği bölümü buluyoruz.
3. Bundan sonra duraladığını ve "Ne işim var benim yukarda?" diyerek indiğini görüyoruz.
4. Kararın ihtiyarın öğüdü ve ölümünden sonra değiştiğini belirterek etkisini açıklıyoruz.

Kendini kontrol et: Karar değişikliğinin hangi olaydan hemen sonra geldiğini gösterebiliyor muyum?

Ölümden gülümseyerek söz etmesi saygısızlığını gösterir.

1. Delikanlının ihtiyar hakkındaki sözünü buluyoruz: "Bir cenaze arabası çağırmak daha yerinde olurdu."
2. Bu sözü "gülümseyerek" söylediğine dikkat ediyoruz.
3. Ölümden gülümseyerek söz etmenin duyarsızlık ve alay içerdiğini çıkarıyoruz.

Kendini kontrol et: Yorumumu "gülümseyerek" sözcüğüyle destekledim mi?